Mistrzostwa Europy w piłce nożnej

Mistrzostwa Europy w piłce nożnej mężczyzn
Organizator rozgrywek

UEFA

Data założenia

1960

Rozgrywki
Liczba drużyn

24

Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca

 ZSRR (1960)

Obecny zwycięzca

 Włochy (2020)

Najwięcej zwycięstw

 Niemcy
 Hiszpania (3 zwycięstwa)

Strona internetowa

Mistrzostwa Europy w piłce nożnej mężczyzn (inaczej Euro[1], polski skrót ME) – rozgrywki sportowe, cyklicznie organizowane przez Unię Europejskich Związków Piłkarskich (UEFA) dla europejskich piłkarskich reprezentacji krajowych seniorów. Największy turniej piłki nożnej rozgrywany na „starym kontynencie”.

Historia

Wcześniejsze turnieje rozgrywane w Europie

23 kwietnia 1906 roku odbył się w Atenach w Grecji trzeci turniej piłkarski (piłka nożna na Olimpiadzie Letniej 1906). Udział w nim wzięły 4 reprezentacje z Europy, z czego Turcja wystawiła do turnieju 2 reprezentacje (Smyrna i Saloniki). Wygrała Dania pokonując w półfinale Turków z miasta Smyrna 5:1, w finale mieli się spotkać z Grekami z Aten, ale przerwali oni mecz, a potem odmówili gry w spotkaniu o drugie miejsce, z tego powodu nie było finału tylko został rozegrany mecz o drugie miejsce między Turkami ze Smyrny a Turkami z Salonik wygrali ci pierwsi 3:0. Zawody zostały rozegrane dla uświetnienia 10-lecia nowożytnych olimpiad i uważane są za zwykłe zawody międzynarodowe.

19 października 1908 roku, kiedy FIFA liczyła 15 członków, odbył się w Londynie na terenie Wielkiej Brytanii czwarty turniej piłkarski (piłka nożna na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1908). Udział w nim wzięło 8 europejskich reprezentacji, z czego Francuzi wystawili do turnieju 2 reprezentacje. Wygrała Wielka Brytania pokonując Danię 2:0, trzecie miejsce przypadło Holandii.

29 czerwca 1912 roku o 11:00 rozpoczął się w Sztokholmie w Szwecji piąty turniej piłkarski (piłka nożna na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1912). Udział w nim wzięło 11 reprezentacji z Europy. Podium takie samo jak w poprzednim turnieju czyli złoto dla Wielkiej Brytanii, srebro dla Danii, a brąz dla Holandii.

Pierwsze mistrzostwa

Pierwsze mistrzostwa odbyły się we Francji w 1960 roku pod nazwą „Puchar Narodów Europy”, a od turnieju we Włoszech w 1968 roku odbywają się jako „Mistrzostwa Europy”. W latach 1960–1976 turniej finałowy odbywał się z udziałem 4 drużyn. Od 1980 do 1992 brało w nim natomiast udział 8 zespołów, zaś od 1996 do 2012 – 16 reprezentacji. Od 2016 w finałach piłkarskich Mistrzostw Europy występują 24 reprezentacje. Od szóstych finałów awans do nich ma automatycznie zapewniony ich gospodarz, bądź obaj współgospodarze. W 1980 po raz ostatni rozegrano mecz o trzecie miejsce ME. Od Mistrzostw Europy w 1984 we Francji przegrane drużyny z półfinałów zdobywają brązowy medal.

System rozgrywek

System rozgrywek mistrzostw Europy składa się z dwóch części:

  • eliminacji – mogą w nich uczestniczyć męskie reprezentacje seniorskie wszystkich krajowych federacji zrzeszonych pod egidą UEFA (łącznie 55 państw), które w określonym terminie zostaną zgłoszone do tych rozgrywek przez swe macierzyste związki piłkarskie i nie zostały zawieszone przez UEFA w prawach jej członków. Rozpoczynają się losowaniem poszczególnych grup eliminacyjnych, w których później toczy się cała rywalizacja;
  • turnieju finałowego/finałów (tj. właściwych Mistrzostw Europy) – od 1980 przeprowadzanego systemem mieszanym (tj. runda grupowa, a następnie faza pucharowa), od 1996 zakwalifikowanych zostaje do niego 16 drużyn: gospodarz/gospodarze turnieju oraz triumfatorzy eliminacji, od 2016 zakwalifikowane są 24 drużyny narodowe stowarzyszone w UEFA: w skład wchodzą gospodarze i drużyny, które pomyślnie przeszły kwalifikacje[2].

Prawie każda z ww. części mistrzostw Europy odbywa się w latach parzystych, regularnie co 4 lata. Tylko raz Euro 2020 zostało przełożone o rok później, z powodu pandemii koronawirusa. Eliminacje rozpoczynają się jesienią roku dwa lata wcześniejszego, niż rok przeprowadzenia turnieju finałowego.

Maskotki

Maskotki w Mistrzostwach Europy pojawią się od 1980 roku[3].

  • Włochy 1980: Pinokio (Maskotką tego turnieju był drewniany chłopczyk Pinokio, którego nos przedstawiał barwy kraju-gospodarza, czyli Włoch)
  • Francja 1984: Peno (Maskotką turnieju był kogut Peno. Jego nazwa wywodziła się z francuskiego slangu i oznaczała "rzut karny")
  • 1988: Berni (Maskotką mistrzostw, które rozgrywano w RFN był królik Berni. Jego imię wzięło się od nazwy miasta Berno, gdzie wówczas mieściła się siedziba UEFA)
  • Szwecja 1992: Rabbit (Maskotką mistrzostw, podobnie jak tych organizowanych cztery lata wcześniej, był królik. Nazywał się Rabbit i był ubrany w barwy kraju-gospodarza, czyli Szwecji)
  • Anglia 1996: Goaliath (Na tych mistrzostwach postawiono na lwa. Maskotką turnieju został potężny lew Goaliath)
  • Belgia Holandia 2000: Benelucky (Maskotką turnieju rozgrywanego w dwóch państwach - Belgii i Holandii, był Benelucky. Ta maskotka to połączenie symboli Belgii i Holandii - diabła oraz lwa)
  • Portugalia 2004: Kinas (Maskotką tych mistrzostw był Kinas. Chłopiec był ubrany w barwy Portugalii, a więc kraju-gospodarza)
  • Austria Szwajcaria 2008: Trix i Flix (Podczas mistrzostw rozgrywanych w Austrii i Szwajcarii maskotkami byli bracia bliźniacy - Trix i Flix)
  • Polska Ukraina 2012: Slavek i Slavko (Maskotkami mistrzostw podobnie jak cztery lata wcześniej, byli bracia bliźniacy. Ich stroje i fryzury utrzymane zostały w narodowych barwach krajów-gospodarzy - polska maskotka nazywała się Slavek, a ukraińska Slavko)
  • Francja 2016: Super Victor (Maskotką mistrzostw Europy był Super Victor. To chłopiec z popularnej kreskówki ubrany w strój sportowy w barwach narodowych Francji)
  • UEFA 2020: Skillzy (Oficjalna maskotka turnieju Skillzy została odsłonięta 24 marca 2019 roku. Postać inspirowana jest freestyle footballem i street footballem)

Gospodarze turnieju

LiczbaKrajRok
3Francja Francja1960, 1984, 2016
Włochy Włochy1968, 1980, 2020
Niemcy Niemcy1988, 2020, 2024
2Hiszpania Hiszpania1964, 2020
Belgia Belgia1972, 2000
Anglia Anglia1996, 2020
Holandia Holandia2000, 2020
1 Jugosławia1976
Szwecja Szwecja1992
Portugalia Portugalia2004
Austria Austria2008
Szwajcaria Szwajcaria2008
Polska Polska2012
Ukraina Ukraina2012
Azerbejdżan Azerbejdżan2020
Węgry Węgry2020
Rumunia Rumunia2020
Szkocja Szkocja2020
Dania Dania2020
Rosja Rosja2020

Medaliści Mistrzostw Europy

RokGospodarzFinałMecz o trzecie miejsce
MistrzWynikWicemistrzTrzecie miejsceWynik[a]Czwarte miejsce
1960Francja
Francja

Związek Radziecki
2 – 1
po dogr.

Jugosławia
Czechosłowacja
Czechosłowacja
2 – 0Francja
Francja
1964
Hiszpania

Hiszpania
2 – 1
Związek Radziecki

Węgry
3 – 1Dania
Dania
1968Włochy
Włochy
Włochy
Włochy
1 – 1
Jugosławia
Anglia
Anglia
2 – 0
Związek Radziecki
Powtórzony finał: 2 – 0
1972Belgia
Belgia

Niemcy Zachodnie
3 – 0
Związek Radziecki
Belgia
Belgia
2 – 1
Węgry
1976
Jugosławia
Czechosłowacja
Czechosłowacja
2 – 2
Niemcy Zachodnie
Holandia
Holandia
3 – 2
Jugosławia
5 – 3 w rzutach karnych
1980Włochy
Włochy

Niemcy Zachodnie
2 – 1Belgia
Belgia
Czechosłowacja
Czechosłowacja
1 – 1Włochy
Włochy
9 – 8 w rzutach karnych
1984Francja
Francja
Francja
Francja
2 – 0Hiszpania
Hiszpania
Dania
Dania
iPortugalia
Portugalia
1988
Niemcy Zachodnie
Holandia
Holandia
2 – 0
Związek Radziecki

Niemcy Zachodnie
iWłochy
Włochy
1992Szwecja
Szwecja
Dania
Dania
2 – 0Niemcy
Niemcy
Holandia
Holandia
iSzwecja
Szwecja
1996Anglia
Anglia
Niemcy
Niemcy
2 – 1
po dogr.[b]
Czechy
Czechy
Anglia
Anglia
iFrancja
Francja
2000 Belgia
 Holandia
Francja
Francja
2 – 1
po dogr.[b]
Włochy
Włochy
Holandia
Holandia
iPortugalia
Portugalia
2004Portugalia
Portugalia
Grecja
Grecja
1 – 0Portugalia
Portugalia
Czechy
Czechy
iHolandia
Holandia
2008 Austria
 Szwajcaria
Hiszpania
Hiszpania
1 – 0Niemcy
Niemcy
Rosja
Rosja
iTurcja
Turcja
2012 Polska
 Ukraina
Hiszpania
Hiszpania
4 – 0Włochy
Włochy
Niemcy
Niemcy
iPortugalia
Portugalia
2016Francja
Francja
Portugalia
Portugalia
1 – 0
po dogr.
Francja
Francja
Niemcy
Niemcy
iWalia
Walia
2020[4]

Brak jednego gospodarza

Włochy
Włochy
1 – 1Anglia
Anglia
Dania
Dania
iHiszpania
Hiszpania
3 – 2 w rzutach karnych
2024Niemcy
Niemcy
  1. Od 1984 roku mecz o 3. miejsce nie jest rozgrywany.
  2. a b Po dogrywce do złotej bramki.

Klasyfikacja medalowa

Msc.PaństwoGold medal europe.svgSilver medal europe.svgBronze medal europe.svgMedals Europe.svg
1. RFN / Niemcy3339
2. Hiszpania3115
3. Włochy2215
4. Francja2114
5. ZSRR /  Rosja1326
6. Czechosłowacja / Czechy1135
6. Portugalia1135
8. Holandia1045
9. Dania1023
10. Grecja1001
11. Jugosławia0202
12. Anglia0123
13. Belgia0112
14. Węgry0011
14. Szwecja0011
14. Turcja0011
14. Walia0011
Razem16162759

Tabela medalowa zaktualizowana po turnieju ME 2020.

Klasyfikacja według liczby tytułów

 Niemcy: 3
 Hiszpania: 3

 Włochy: 2
 Francja: 2
 ZSRR: 1
 Czechosłowacja: 1
 Holandia: 1
 Dania: 1
 Grecja: 1
 Portugalia: 1

Mistrzowie Europy w roli gospodarza turnieju

Liczba startów reprezentacji (1960–2020)

13 występów

12 występów

11 występów

10 występów

9 występów

8 występów

7 występów

6 występów

5 występów

4 występy

3 występy

2 występy

1 występ

Uwagi:

  • Występy ZSRR i Wspólnoty Niepodległych Państw wliczono do występów Rosji, a Czechosłowacji – do występów Czech.

Tabela wszech czasów

W piętnastu finałach piłkarskich mistrzostw Europy lat 1960-2016 wystąpiły 33 reprezentacje narodowe. Rozegrały 286 meczów (73 zakończyło się remisem), strzelając 688 bramek (średnio 2,40 na spotkanie).

Lp.ReprezentacjaStartyMeczeZwycięstwaRemisyPorażkiStosunek bramekPunkty
1 Niemcy135327131378:5583
2 Włochy11452118652:3177
3 Hiszpania114621151070:4274
4 Francja104320131067:4969
5 Portugalia8391911955:3667
6 Holandia10392081165:4160
7 Anglia103815131051:3756
8 Czechy10361571548:4752
9 Rosja12351371640:5239
10 Belgia622112929:2832
11 Dania9331061742:4732
12 Chorwacja62286830:2830
13 Szwecja724771030:2826
14 Grecja41653814:2018
15 Szwajcaria51838716:2417
16 Walia21051413:1216
17 Turcja618421214:3014
18 Polska41427511:1513
19 Węgry41124514:209
20 Ukraina3113088:199
21 Jugosławia51432922:3911
22 Islandia152218:98
23 Austria3102267:128
24 Rumunia516151010:218
25 Irlandia3102266:178
26 Szkocja392255:107
27 Słowacja272145:137
28 Norwegia131111:14
29 Bułgaria261144:134
30 Finlandia131021:33
31 Irlandia Północna141032:33
32 Albania131021:33
33 Słowenia130214:52
34 Łotwa130121:51
35 Macedonia Północna130032:80

Stan na 6 lipca godz. 23.

Uwagi:

  • Gwiazdką oznaczono drużyny, które nadal biorą udział w Mistrzostwach Europy 2020.
  • Występy ZSRR i WNP zostały zaliczone do występów Rosji. Występy Czechosłowacji zaliczono Czechom.
  • Aktualizacja na 6 lipca 2021
  • W latach 1960-1992 za zwycięstwo przyznawano 2 punkty, od 1996 – 3.

Mistrzowskie składy

Przypisy

  1. Słownik języka polskiego PWN, so.pwn.pl [dostęp 2017-11-25] [zarchiwizowane z adresu 2007-07-18] (pol.).
  2. UEFA ogłosiła oficjalnie decyzję w 2009 r.
  3. Wszystkie maskotki mistrzostw Europy [GALERIA] - gol24.pl, - gol24.pl [dostęp 2021-06-26] (pol.).
  4. Przeniesione na rok 2021

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Flag of the Soviet Union (dark version).svg
(c) I, Cmapm, CC-BY-SA-3.0
The flag of the Soviet Union (1955-1991) using a darker shade of red.
Schematic of the flag as adopted in 1955.
Flag of Italy (1946–2003).svg
Flag of Italy from 1946 to 2003, when exact colors were specified.
Flag of England.svg
Flag of England. Saint George's cross (a red cross on a white background), used as the Flag of England, the Italian city of Genoa and various other places.
Flag of Portugal.svg
Flag of Portugal, created by Columbano Bordalo Pinheiro (1857-1929), officially adopted by Portuguese government in June 30th 1911 (in use since about November 1910). Color shades matching the RGB values officially reccomended here. (PMS values should be used for direct ink or textile; CMYK for 4-color offset printing on paper; this is an image for screen display, RGB should be used.)
Flag of SFR Yugoslavia.svg
Flag of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia (1946-1992).
The design (blazon) is defined in Article 4 of the Constitution for the Republic of Yugoslavia (1946). [1]
Flag of Yugoslavia (1946-1992).svg
Flag of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia (1946-1992).
The design (blazon) is defined in Article 4 of the Constitution for the Republic of Yugoslavia (1946). [1]
Flag of Spain (1945–1977).svg
Autor: SanchoPanzaXXI, Licencja: CC BY-SA 4.0
Flag of Spain during the Spanish State. It was adopted on 11 October 1945 with Reglamento de Banderas Insignias y Distintivos (Flags, Ensigns and Coats of Arms Bill)
Gold medal europe.svg
Autor: maix¿?, Licencja: CC BY-SA 2.5
A gold medal with europe inside
Silver medal europe.svg
Autor: maix¿?, Licencja: CC BY-SA 2.5
A silver medal with europe inside
Bronze medal europe.svg
Autor: maix¿?, Licencja: CC BY-SA 2.5
A bronze medal with europe inside
Flag of Croatia.svg
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki
Flag of Albania.svg
Flag of Albania
Flag of Finland.svg
Flaga Finlandii
Ulster Banner.svg
Ulster Banner is a heraldic banner taken from the former coat of arms of Northern Ireland. It was used by the Northern Ireland government in 1953-1973 with Edwardian crown since coronation of Queen Elizabeth II, based earlier design with Tudor Crown from 1924. Otherwise known as the Ulster Flag, Red Hand of Ulster Flag, Red Hand Flag.
Flag of Northern Ireland (1953–1972).svg
Ulster Banner is a heraldic banner taken from the former coat of arms of Northern Ireland. It was used by the Northern Ireland government in 1953-1973 with Edwardian crown since coronation of Queen Elizabeth II, based earlier design with Tudor Crown from 1924. Otherwise known as the Ulster Flag, Red Hand of Ulster Flag, Red Hand Flag.
Uefa 2013.png
Uefa logo 2013 in Intro Official 2012-2013
Medals Europe.svg
Autor: derivative work: Angelus (talk), Licencja: CC BY-SA 3.0
Ta ^specifik^ z W3C grafika wektorowa została stworzona za pomocą Inkscape .