9K121 Wichr

9K121 Wichr
Ilustracja
Państwo

 ZSRR/ Rosja

Producent

Biuro Konstrukcji Przyrządów

Rodzaj

przeciwpancerny pocisk kierowany

Długość

2750 mm

Średnica

130 mm

Rozpiętość

380 mm

Masa

45 kg

Prędkość

610 m/s

Zasięg

400 m – 10 km

Naprowadzanie

wiązka laserowa

Masa głowicy

6 kg

Typ głowicy

tandemowa, powietrzno-paliwowa, odłamkowa

Użytkownicy
 Rosja  Egipt

9K121 Wichr (ros. 9К121 Вихрь, w kodzie NATO AT-16 Scallion) – radziecki system rakietowy do atakowania celów powietrznych i naziemnych składający się z wyrzutni 9K121 i kierowanego pocisku rakietowego 9A4172. Znajduje się na wyposażeniu jednostek Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej i egipskich sił powietrznych.

Historia

Prace nad nowym kompleksem uzbrojenia rozpoczęto w latach 80. XX w. w Biurze Konstrukcji Przyrządów (ros. АО «Констру́кторское бюро́ приборострое́ния») w Tule pod kierownictwem głównego konstruktora A.G. Szipunowa. Opracowane założenia zakładały stworzenie pocisku przeciwpancernego dla śmigłowców szturmowych Ka-50 i Mi-28 oraz samolotu szturmowego Su-25T. Kompleks składa się z kierowanych pocisków rakietowych 9A4172K Wichr, wielokanałowego systemu łączności, naprowadzania i kierowania ogniem. Zapewnia pełną autonomię pocisku po jego wystrzeleniu[1].

Pierwsza wersja kompleksu Wichr z kierowanym pociskiem rakietowym 9A4172 została wprowadzona do użytku w 1985 roku. Przeprowadzono testy porównawcze, które wykazały wyższość systemu Wichr nad systemem 9M120 Ataka. Zostały użyte z sukcesem w październiku 1986 r. podczas ćwiczeń na poligonie w rejonie Gorochowiecka. W 1990 r. wprowadzono do użytku zmodyfikowane pociski, które otrzymały oznaczenie Wichr-M. Nowa wersja pozwala na niszczenie pojazdów opancerzonych, umocnień i celów powietrznych poruszających się z niewielkimi prędkościami[2].

Śmigłowiec Ka-50 uzbrojony w pociski Wichr, Paryż 1993 r.

Nowa konstrukcja, powstała w wyniku tych prac, została zaprezentowana w 1993 r. na targach broni w Dubaju[3] oraz jako wyposażenie śmigłowca Ka-50 na Międzynarodowym Salonie Lotniczym Le Bourget w Paryżu[4].

Na potrzeby marynarki wojennej Federacji Rosyjskiej opracowano wariant morski. Są to cztery pociski Wichr zamocowane na podstawie armaty morskiej AK-630M, system można montować zarówno na okrętach wojennych jak i na niewielkich łodziach patrolowych (od 20 ton wyporności)[5]. Pozwala na rażenie zarówno celów powietrznych jak i morskich. Zmodyfikowany system otrzymał oznaczenie Wichr-K[6].

Zastosowane rozwiązania pozwalają na używanie rakiety na dystansie od 500 do 8000 metrów. Wersja Wichr-M dysponuje zasięgiem 10 000 m w dzień, w nocy zasięg spada do 6000 m. Pocisk osiąga prędkość 600 m/s, co pozwala mu na pokonanie dystansu 10 km w 28 s. Wichr jest naprowadzany w wiązce laserowej generowanej przez podświetlacz celu systemu I-251 Szkwał. Ma układ automatycznego śledzenia i podświetlania celu, który pozwala mu na samodzielną korektę toru lotu. System kierowania ogniem nosiciela pozwala na jednoczesne atakowanie jednego celu dwoma pociskami[7]. Samolot Su-25 może przenosić 16 rakiet na dwóch belkach podwieszeń APU-8, śmigłowiec Ka-52 może przenosić 12 pocisków na dwóch belkach podskrzydłowych. Pociski Wichr mogą służyć do zwalczania celów powietrznych poruszających się z prędkością do 800 km/h (do 600 km/h przy kursach spotkaniowych)[8]. Ponadto nosicielami pocisku mogą być śmigłowce Mi-28N, Mi-8 oraz Mi-17[2].

Pierwszą umowę na seryjną produkcję pocisków Ministerstwo Obrony Rosji zawarło w 2013 r. z zakładami Iżmasz (ОАО «НПО «Ижмаш») w Iżewsku. Zamówienie miało wartość 13 mld rubli, termin zakończenia dostaw przewidziano na 2015 r.[9] Dostawy zostały opóźnione z powodu problemów z jakością techniczną dostarczonych pocisków[10], zdaniem producenta przyczyną problemów były trudności w pozyskaniu zagranicznych komponentów niezbędnych do ich zbudowania[11]. Koncern Kałasznikowa, którego częścią są zakłady w Iżewsku, uzyskał kolejne rządowe zamówienia w 2016 r., aby im podołać w 2017 r. zwiększył zatrudnienie o 1700 pracowników oraz wprowadził trzyzmianowy system pracy na swoich liniach produkcyjnych. Zwiększone zapotrzebowanie na pociski wynikało m.in., ze sprzedaży 46 śmigłowców Ka-52 Egiptowi, który zamówił również 1000 pocisków Wichr[12].

Użycie bojowe rakiet Wichr-M odnotowano w 2015 r. Podczas konfliktu w Syrii śmigłowiec Ka-52 zaatakował przy ich użyciu grupę bojowników Państwa Islamskiego[13]. W grudniu 2021 r. przeprowadzono testy wykorzystania pocisków Wichr-M przez drony uderzeniowe Orion, które zakończyły się pomyślnie[14].

Konstrukcja

Pocisk rakietowy jest zbudowany w układzie aerodynamicznym kaczki. Jest przechowywany w kontenerze, który jednocześnie stanowi jego wyrzutnię. Producent gwarantuje 10-letni okres przechowywania pocisku w kontenerze.

W przedniej części rakiety znajduje się usterzenie oraz głowica bojowa. Możliwe jest zamontowanie przeciwpancernej głowicy tandemowej, burzącej z ładunkiem paliwowo-powietrznym oraz przeciwlotniczej z głowicą odłamkową wyposażoną w zapalnik zbliżeniowy[3]. W części środkowej rakiety znajdują się zbiornika paliwa stałego oraz dwie dysze silnika marszowego, które jednocześnie nadają pociskowi ruch obrotowy. W tylnej części rakiety znajdują się cztery rozkładane powierzchnie stabilizujące w układzie X oraz układ sterujący sterujące z odbiornikiem promieniowania laserowego[2].

Głowica tandemowa zapewnia przebicie 1000 mm jednorodnego pancerza osłoniętego pancerzem reaktywnym[15].

Przypisy

  1. «Ижмаш» будет участвовать в тендере на производство управляемых ракет «Вихрь-1» (ros.). Комсомольская правда. [dostęp 2022-06-06].
  2. a b c Комплекс управляемого оружия армейской авиации «Вихрь-М» (ros.). btvt.ru. [dostęp 2022-06-06].
  3. a b Witkowski 1997 ↓, s. 92.
  4. Nowa Technika Wojskowa 7-8'1996 ↓, s. 25.
  5. 9К121 Вихрь (М) (ros.). Уголок неба. [dostęp 2022-06-06].
  6. "Вихрь-К", корабельный высокоточный зенитный ракетно-артиллерийский комплекс (ros.). Оружие России. [dostęp 2022-06-06].
  7. Nowa Technika Wojskowa 1996 ↓, s. 12.
  8. 9K121 (9A4172) "Wichr", lata 1990-te (?) (pol.). samolotypolskie.pl. [dostęp 2022-06-06].
  9. Минобороны заключило контракт с «Ижмашем» на поставку управляемых ракет «Вихрь-1» (ros.). Центр анализа мировой торговли оружием. [dostęp 2022-06-06].
  10. Российская «оборонка» не выдержала импортозамещения и нагрузки госзаказа. Предприятия срывают контракты на поставки тысяч ракет, приборов и боевой техники (ros.). Новый День. [dostęp 2022-06-06].
  11. "Калашников" справился со сложностями выпуска ракет "Вихрь" и приступил к серийной сборке (ros.). Оруже России. [dostęp 2022-06-06].
  12. «Калашников» перешел на работу в три смены из-за экспортных заказов (ros.). Lenta.ru. [dostęp 2022-06-06].
  13. В сети опубликовано видео уничтожения техники террористов с вертолета Ка-52 (ros.). Lenta.ru. [dostęp 2022-06-06].
  14. Противотанковая ракета «Вихрь» обрела зрение (ros.). Свободная Пресса. [dostęp 2022-06-06].
  15. Egypt first international customer for Russian 9A1472 Vikhr-1 AT-16 Scallion anti-tank guided missile TASS 12402167 (ang.). Army Recognition. [dostęp 2022-06-06].

Bibliografia

Media użyte na tej stronie

9K121 Vikhr.jpg
Autor: Минпромторг России, Licencja: CC BY-SA 3.0
9K121 Vikhr
Ka-50 NTW 7 8 93.jpg
Śmigłowiec szturmowy Ka-50. Zdjęcie wykonane podczas Le Bourget 93 w Paryżu