Adam Mniszek

Adam Mniszek
„Bużenin”
pułkownik dyplomowany kawalerii pułkownik dyplomowany kawalerii
Data i miejsce urodzenia

15 stycznia 1889
Bużenin

Data i miejsce śmierci

16 listopada 1957
Londyn

Przebieg służby
Lata służby

1914–1947

Siły zbrojne

Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne

Formacja

Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie

Jednostki

Wyższa Szkoła Wojenna
Kwatera Główna Naczelnego Wodza
Sztab Naczelnego Wodza

Stanowiska

pomocnik komendanta
komendant kwatery głównej
szef wydziału

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa

Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Komandor Orderu Korony Rumunii (1932-1947)

Adam Mniszek ps. „Bużenin” (ur. 15 stycznia 1889 w Bużeninie k. Sambora, zm. 16 listopada 1957 w Londynie) – pułkownik dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego.

Życiorys

Adam z Bużenina Mniszek, urodził się 15 stycznia jako syn Mieczysława (16.05.1844 Przemyśl - 29.04.1923 Kraków), wojskowego, ziemianina i posła do austriackiej Rady Państwa VII kadencji (18 października 1887 – 20 grudnia 1888) wybrany w kurii I – większej własności ziemskiej, w okręgu wyborczym nr 11 (Żółkiew-Rawa-Sokal) i Marii z Antoniewiczów, którą poślubił będąc wdowcem (śl. 1878)[1]. Z pierwszego małżeństwa ojca Adam miał brata przyrodniego Zygmunta Artura (ur. 1874), zaś z małżeństwa swoich rodziców miał jedną siostrę[1].

Był jednym z założycieli i członkiem rzeczywistym Towarzystwa Akademickiego Polskiego Jagiellonia.

W czasie I wojny światowej walczył w Legionach Polskich. Był oficerem 2 pułku ułanów. 30 kwietnia 1915 awansował na chorążego, a 1 listopada 1916 na podporucznika[2].

W latach 1919–1920, w czasie wojny z bolszewikami, został przydzielony do Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego. Pełnił w nim obowiązki szefa Sekcji 12 Personalnej Oddziału IV - Głównego Kwatermistrzostwa (od sierpnia 1919) i szefa Sekcji „E” Oddziału V (od 1 stycznia 1920). 15 lipca 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu majora, „w kawalerii, w grupie byłych Legionów Polskich”[3].

14 lutego 1920 poślubił Irenę Pomorską, ur. 27 czerwca 1898, córkę Józefa i Ireny Koryckiej w Poznaniu, w kościele św. Marcina[4].

1 czerwca 1921 pełnił służbę w Biurze Ścisłej Rady Wojennej, pozostając na ewidencji 2 pułku Szwoleżerów Rokitniańskich[5]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 69. lokatą w korpusie oficerów jazdy. W 1923 pełnił służbę w Oddziale IV Sztabu Generalnego w Warszawie na stanowisku kierownika referatu, pozostając na ewidencji 2 pułku Szwoleżerów Rokitniańskich w Bielsku[6]. 31 października 1923 roku został przydzielony do Rezerwy Oficerów Sztabowych DOK I[7]. Z dniem 1 lutego 1924 został przeniesiony w stan nieczynny na okres sześciu miesięcy. Mieszkał wówczas w Warszawie przy ulicy Kapucyńskiej 5 m. 1[8]. 1 sierpnia powrócił ze stanu nieczynnego do służby czynnej z równoczesnym odkomenderowaniem do Oddziału I Sztabu Generalnego do dnia 1 listopada[9]. Od 3 listopada 1924 do 15 października 1925 był słuchaczem IV Kursu Doszkolenia Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego został ponownie przydzielony do Oddziału IV Sztabu Generalnego. W 1924 powrócił do macierzystego pułku[10]. W marcu 1926 był wojskowym komisarzem drogowym w Oddziale IV SG. W 1928 ponownie w 2 pułku Szwoleżerów Rokitniańskich na stanowisku dowódcy szwadronu[11]. 23 stycznia 1929 awansował na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1929 i 1. lokatą w korpusie oficerów kawalerii, a w lipcu tego roku został wyznaczony na stanowisko zastępcy dowódcy 4 pułku strzelców konnych w Płocku[12][13]. W czerwcu 1930 został przeniesiony na stanowisko oficera sztabowego do zleceń szefa Sztabu Głównego, gen. dyw. Tadeusza Piskora[14][15] i kierownika Referatu Personalnego Oficerów Dyplomowanych. W styczniu 1932, po objęciu stanowiska szefa Sztabu Głównego przez gen. bryg. Janusza Gąsiorowskiego, został przeniesiony na stanowisko delegata Sztabu Głównego przy Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Warszawie[16][17]. Od 1 września 1932 do 1 września 1939 był pomocnikiem gen. dyw. Tadeusza Kutrzeby, komendanta Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie[18][19].

Jesienią 1937 szef Sztabu Głównego, gen. bryg. Wacław Stachiewicz zlecił mu przygotowanie mobilizacji Kwatery Głównej Naczelnego Wodza. W marcu 1939 gen. Stachiewicz wyznaczył go na stanowisko komendanta Kwatery Głównej Naczelnego Wodza. W czasie kampanii wrześniowej (1–18 września 1939) był komendantem Kwatery Głównej Naczelnego Wodza w Warszawie, w Brześciu (od 6 września), Włodzimierzu Wołyńskim (od 11 września), Młynowie (14 września) i Kołomyi. 18 września 1939 w Kutach przekroczył granicę z Rumunią, a następnie przeszedł do Storożyńca i Watry Dornej. 24 września 1939 z polecenia gen. bryg. Tadeusza Malinowskiego rozpoczął przegrupowanie KG NW do rejonu Tulczy i Babadag. 25 września 1939 w Ploeszti zadanie likwidacji Kwatery Głównej Naczelnego Wodza przekazał swojemu zastępcy majorowi Zygmuntowi Cierpickiemu, a sam udał się do Bukaresztu, dokąd przybył następnego dnia. Od 28 września do 23 grudnia 1939 w Ambasadzie RP w Bukareszcie, z polecenia attaché wojskowego, ppłk. dypl. Tadeusza Zakrzewskiego, zajmował się sprawami ewakuacji do Francji polskich lekarzy medycyny i weterynarii, aptekarzy, sióstr PCK, oficerów audytorów, oficerów geografów, juzistek oraz inżynierów, techników i rzemieślników.

W maju 1940 Naczelny Wódz i Minister Spraw Wojskowych, gen. dyw. Władysław Sikorski wyznaczył go na stanowisko kierownika Referatu Wyższych Dowództw i Oficerów Dyplomowanych w Sztabie Naczelnego Wodza, lecz obowiązków na tym stanowisku nie objął, gdyż został odwołany i na powrót przeniesiony do Stacji Zbornej Oficerów w obozie Carpiagne (franc. Camp de Carpiagne). Odwołanie ze stanowiska pozostawało w bezpośrednim związku z zarzutami, jakie zostały wysunięte przeciwko niemu przez Biuro Rejestracyjne Ministerstwa Spraw Wojskowych, na czele którego stał kawalerzysta, płk dypl. Fryderyk Mally. W ocenie zainteresowanego, sformułowane przeciwko niemu zarzuty dotyczyły „prześladowania i sekowania oficerów dyplomowanych” oraz działalności na stanowisku komendanta Kwatery Głównej Naczelnego Wodza w czasie kampanii wrześniowej.

W sierpniu 1945 roku, w stopniu pułkownika, wykonywał obowiązki w Szefostwie Służby Opieki nad Żołnierzem Sztabu Naczelnego Wodza na stanowisku szefa Wydziału Dobrobytu Żołnierza. Zmarł 16 listopada 1957 w Londynie[20].

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. a b Kurzbiografie Mniszek, www.parlament.gv.at [dostęp 2020-11-13] (niem.).
  2. Lista starszeństwa 1917 ↓, s. 43.
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 28 z 28 lipca 1920 roku, s. 646.
  4. http://teki.bkpan.poznan.pl/search.php?section=2&single=1&fileno=57&page=256
  5. Spis oficerów 1921 ↓, s. 240, 776.
  6. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 11, 597, 677.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 74 z 26 listopada 1923 roku, s. 686.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 30 stycznia 1924 roku, s. 45.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 84 z 26 sierpnia 1924 roku, s. 477.
  10. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 539, 599.
  11. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 288, 339.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 192.
  13. Rocznik oficerów kawalerii 1930 ↓, s. 44, 71.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 209.
  15. Lista oficerów dyplomowanych 1931 ↓, s. 17.
  16. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 235.
  17. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 141, 425.
  18. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 420.
  19. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 448.
  20. Wykaz Legionistów ↓.
  21. M.P. z 1931 r. nr 132, poz. 199 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  22. M.P. z 1938 r. nr 258, poz. 592 „za zasługi w służbie wojskowej”.
  23. M.P. z 1931 r. nr 64, poz. 101 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”.
  24. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 11 listopada 1933 roku, s. 292.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

PL Epolet plk.svg
Naramiennik pułkownika Wojska Polskiego (1919-39).
Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png
Lesser coat of arms of the Austrian Empire form the Congress of Vienna in 1815 until the Austro-Hungarian Compromise of 1867. It then represented the Cisleithanian territories of Austria-Hungary in the Reichsrat until 1915.

It shows the arms of Habsburg-Lorraine encircled by the chain of the Order of Golden Fleece, surmounted on the crowned Austrian imperial double-headed eagle clutching in its claws the Imperial orb, sceptre and sword, with the Imperial Crown of Rudolf above.

After 1915 the inescutcheon only displayed the red-white-red arms of Austria.
Orzełek II RP.svg
Autor: Poznaniak, Licencja: CC BY-SA 2.5
Orzełek Wojsk Lądowych II RP
Poland badge.jpg
Poland badge. Second World War period Polish Army (post-1939 Free Polish Army) shoulder title.
Orzełek legionowy.svg
Orzełek legionowy
ROM Order of the Crown of Romania 1932 Comm BAR.svg
Baretka: Order Korony Rumunii (model 1932) – Komandor – Królestwo Rumunii.