Bilety zdawkowe Ministerstwa Finansów Izraela (1948–1953)

Bilety zdawkowe Ministerstwa Finansów Izraela – pieniądz zdawkowy emitowany w latach 1948–1953 przez Ministerstwo Finansów w celu zaspokojenia niedoboru monet na rynku w Izraelu w początkowych latach jego istnienia.

Na przełomie lat 40. i 50. XX wieku Izrael miał problemy z niedoborem monet w obiegu. Zapotrzebowanie na nie sprawiło, że Ministerstwo Finansów postanowiło przeprowadzić emisję najpierw w 1948 roku, a potem w latach 1952–1953[1]. Operacja ta była przeprowadzona przez ministerstwo, ponieważ Izrael nie posiadał wówczas banku centralnego. Wszelki druk banknotów przez Anglo-Palestine Bank, a później Bank Leumi le-Israel odbywał się na mocy specjalnej umowy pomiędzy rządem a bankami[2]. Pierwsza emisja składała się z dwóch biletów zdawkowych o nominałach 50 milów oraz 100 milów i miały układ pionowy. Druga emisja składała się już z biletów o trzech nominałach: 50, 100 i 250 prut. Miały one układ taki jak tradycyjne banknoty - poziomy. Dwa pierwsze nominały miały numerację z tyłu. Bilet o nominale 250 pruta na rewersie miał widok na Jezioro Tyberiadzkie[1]. Emisja biletów zdawkowych była podyktowana względami ekonomicznymi. Okazało się, że zlecenie druku pieniędzy zastępczych było wówczas bardziej opłacalne niż zwiększenie ilości wybijanych monet[3].

Na podstawie specjalnej umowy między rządem tymczasowym a Anglo-Palestine Bank Ministerstwo Finansów nie mogło emitować w trakcie czasu trwania umowy (do 1951 roku) banknotów o wartości 500 milów lub większej[4].

NominałAwers i rewersCharakterystyka[1][5][6]
Emisja z 1948 roku
50 milów
50 Palestine Mils 1948 Obverse.png
50 Palestine Mils 1948 Reverse.png
Emisja: 1948

Wycofanie: 22 lutego 1980[6][7]

Seria: b.d.

Numeracja: czarna

Awers: nazwa państwa i nominał w językach hebrajskim i arabskim, gilosz nawiązujący do mozaiki synagogi w Bet Alfa

Rewers: nominał, gilosz nawiązujący do mozaiki synagogi w Bet Alfa

Kolor: pomarańcz, czerwień

Znak wodny: b.d.

Papier: b.d.

Wymiary: 50 × 80 mm[1]/48 × 80 mm[6]

Nakład: b.d.

Projektant: Ote Walisz[7]

Podpisy:

Minister Finansów – Eli’ezer Kaplan

Drukarnia: Lewin-Epstein Printing House (Tel Awiw)

100 milów
100 Palestine Mils 1948 Obverse.png
100 Palestine Mils 1948 Reverse.png
Emisja: 1948

Wycofanie: 22 lutego 1980[6][8]

Seria: b.d.

Numeracja: czerwona

Awers: nazwa państwa i nominał w językach hebrajskim i arabskim, gilosz nawiązujący do mozaiki synagogi w Bet Alfa

Rewers: nominał, gilosz nawiązujący do mozaiki synagogi w Bet Alfa

Kolor: zieleń

Znak wodny: b.d.

Papier: b.d.

Wymiary: 50 × 80 mm[1]/48 × 80 mm[6]

Nakład: b.d.

Projektant: Ote Walisz[8]

Podpisy:

Minister Finansów – Eli’ezer Kaplan

Drukarnia: Lewin-Epstein Printing House (Tel Awiw)

Emisja z lat 1952–1953
50 prut
50pruta.png
50 Israeli Pruta 1952 Reverse.png
Emisja: marzec-lipiec 1952

Wycofanie: 22 lutego 1980[9]

Seria: b.d.

Numeracja: z tyłu, zielona

Awers: gilosz, nominał, nazwa waluty w językach hebrajskim i arabskim, napis „legalny środek płatniczy” po hebrajsku

Rewers: gilosz, nominał, numer

Kolor: niebieski lub pomarańcz (Awers Rewers)

Znak wodny: b.d.

Papier: b.d.

Wymiary: 75 × 44 mm[1]/70 × 42 mm[6]

Nakład: b.d.

Projektant: I. David[9]

Podpisy:

zestaw 1: Minister Finansów – Eli’ezer Kaplan i Główny Księgowy – Mordechaj Zagagi

zestaw 2: Minister Finansów – Lewi Eszkol i Główny Księgowy – Mordechaj Zagagi

zestaw 3: Minister Finansów – Lewi Eszkol i Główny Księgowy – Awraham Ne’eman

Drukarnia: Drukarnia Rządowa (Tel Awiw)

100 prut
100 Israeli Pruta 1952 Obverse.png
100 Israeli Pruta 1952 Reverse.png
Emisja: marzec-lipiec 1952

Wycofanie: 22 lutego 1980[10]

Seria: b.d.

Numeracja: z tyłu, zielona

Awers: gilosz, nominał, The Anglo-Palestine Bank Limited (po hebrajsku i angielsku)

Rewers: gilosz, nominał, The Anglo-Palestine Bank Limited (po arabsku i angielsku)

Kolor: zieleń lub niebieski z zielenią (Awers Rewers)

Znak wodny: b.d.

Papier: b.d.

Wymiary: 75 × 44 mm[1]/70 × 42 mm[6]

Nakład: b.d.

Projektant: I. David[10]

Podpisy:

zestaw 1: Minister Finansów – Eli’ezer Kaplan i Główny Księgowy – Mordechaj Zagagi

zestaw 2: Minister Finansów – Lewi Eszkol i Główny Księgowy – Awraham Ne’eman

zestaw 3: Minister Finansów – Lewi Eszkol i Główny Księgowy – Mordechaj Zagagi

Drukarnia: Drukarnia Rządowa (Tel Awiw)

250 prut
250 Israeli Pruta 1952 Obverse.png
250 Israeli Pruta 1952 Reverse.png
Emisja: marzec-lipiec 1952

Wycofanie: 22 lutego 1980[11]

Seria: א, ב, ג

Numeracja: czarna

Awers: gilosz, nazwa państwa językach hebrajskim i arabskim, nominał w języku hebrajskim

Rewers: gilosz, nominał, widok na Jezioro Tyberiadzkie

Kolor: zieleń

Znak wodny: menora widoczna pod UV w rożnych miejscach w zależności od serii

Papier: b.d.

Wymiary: 107 × 58 mm[1]/100 × 55 mm[6]

Nakład: b.d.

Projektant: Gabri’el i Maksim Szamirowie[11]

Podpisy:

Minister Finansów – Lewi Eszkol

Główny Księgowy – Awraham Ne’eman

Drukarnia: Drukarnia Rządowa (Tel Awiw)

Przypisy

Bibliografia

  • George Cuhaj, Standard Catalog of World Paper Money. General Issues 1368-1960, Iola: Krause Publications, 2014, ISSN 1538-2001.

Media użyte na tej stronie

100 Palestine Mils 1948 Reverse.png
Autor: Bank of Israel, Licencja:
Israeli banknote of 100 Palestinian mils, printed because of a coin shortage
50 Israeli Pruta 1952 Reverse.png
Autor: Bank of Israel, Licencja:
Israeli banknote of 50 Israeli pruta, printed because of a coin shortage
100 Israeli Pruta 1952 Obverse.png
Autor: Bank of Israel, Licencja:
Israeli banknote of 100 Israeli pruta, printed because of a coin shortage
100 Israeli Pruta 1952 Reverse.png
Autor: Bank of Israel, Licencja:
Israeli banknote of 100 Israeli pruta, printed because of a coin shortage
50 Palestine Mils 1948 Reverse.png
Autor: Bank of Israel, Licencja:
Israeli banknote of 50 Palestinian mils, printed because of a coin shortage
250 Israeli Pruta 1952 Reverse.png
Autor: Bank of Israel, Licencja:
Israeli banknote of 250 Israeli pruta, printed because of a coin shortage
100 Palestine Mils 1948 Obverse.png
Autor: Bank of Israel, Licencja:
Israeli banknote of 100 Palestinian mils, printed because of a coin shortage
50pruta.png
Autor: עיצוב: איתמר דוד, Licencja:
שטר נסיוני של 50 פרוטה
50 Palestine Mils 1948 Obverse.png
Autor: Bank of Israel, Licencja:
Israeli banknote of 50 Palestinian mils, printed because of a coin shortage
250 Israeli Pruta 1952 Obverse.png
Autor: Bank of Israel, Licencja:
Israeli banknote of 250 Israeli pruta, printed because of a coin shortage