Bolesław Wicherkiewicz

Bolesław Wiktor Wicherkiewicz
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

7 czerwca 1847
Kcynia

Data i miejsce śmierci

7 grudnia 1915
Wiedeń

Zawód, zajęcie

lekarz, okulista

Odznaczenia
Odznaka Honorowa Austriackiego Czerwonego Krzyża
Cmentarz Rakowicki.
Grób Bolesława Wicherkiewicza.

Bolesław Wiktor Wicherkiewicz (ur. 7 czerwca 1847 w Kcyni[1], zm. 7 grudnia 1915 w Wiedniu) – polski lekarz okulista, profesor[2]. Jeden z najwybitniejszych okulistów europejskich swojej epoki[1][3].

Edukacja

Był synem Jana Alojzego – lekarza, ucznia Jana Evangelisty Purkyněgo i współpracownika Karola Marcinkowskiego. W latach 1867-1872 pobierał studia medyczne na wojskowej Akademii Medyko-Chirurgicznej Fryderyka Wilhelma w Berlinie i na Uniwersytecie Humboldta tamże. Od 1870 do 1871 brał udział w wojnie francusko-pruskiej, w tym w oblężeniu Paryża. Doktoryzował się w 1872 pracą Über Sarkome und ihr Vorkommen im Mediastinum. Potem przebywał w najlepszych europejskich ośrodkach okulistycznych – w Londynie (William Bowman, Georg Critchett), Paryżu (Louis de Becker, Photinos Panas), Heidelbergu, Halle i Lipsku.

Okres poznański

W 1877 powrócił do Poznania, w którym mieszkał już wcześniej. 1 lipca tegoż roku założył na Chwaliszewie Zakład Leczniczy dla Ubogich Chorych na Oczy. Początkowo była to tylko przychodnia – po zabiegu chorych odsyłano do domu. Potem znalazły się też miejsca na łóżka. W 1892 zakupił kamienicę przy ul. Święty Marcin 11 i (od strony ul. Wysokiej) urządził większy i nowoczesny zakład okulistyczny. W 1895 było tam już 80 łóżek. Wicherkiewicz dysponował także przychodnią prywatną z 10 łóżkami.

Do szpitala przy ulicy Wysokiej zjeżdżali chorzy nie tylko z Wielkopolski, ale także ze Śląska, Prus Wschodnich, całych Niemiec, innych państw europejskich i z Ameryki Północnej. Był to wtedy największy szpital okulistyczny na ziemiach polskich oraz pierwsza placówka medyczna w Poznaniu o międzynarodowej renomie[3].

Okulista pełnił rolę sekretarza PTPN (do 1888). W latach 1889-1896 był szefem Wydziału Lekarskiego Towarzystwa, a od 1892 do 1896 (wyjazd do Krakowa) również wiceprzewodniczącym PTPN. Przewodniczył komitetowi organizacyjnemu IV Zjazdu Lekarzy i Przyrodników Polskich w Poznaniu w dniach 2-4 czerwca 1884. Od 1879, przez 14 lat, wydawał Sprawozdania Zakładu Leczniczego dla ubogich chorych na oczy, a ponadto był współzałożycielem i pierwszym redaktorem naczelnymNowin Lekarskich".

W 1909 został mianowany przez państwo pruskie radcą sanitarnym, a wkrótce profesorem, co w przypadku Polaków było wielkim wyróżnieniem.

Okres krakowski

W 1895 powołany został na stanowisko profesora zwyczajnego na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Objął je w 1896[3]. Krakowska klinika okulistyczna liczyła wtedy 24 łóżka, co uderzało skromnością w stosunku do warunków poznańskich. W 1898 otwarto nowoczesny gmach nowej kliniki, w którym nadal było jednak tylko 40 łóżek. W uznaniu zasług profesor otrzymał tytuł Radcy Dworu. Leczył bezpłatnie zakonnice i zakonników, tudzież ubogich mieszkańców Krakowa. W 1900 papież przyznał mu Order świętego Grzegorza Wielkiego.

Od 1899 do 1914 wydawał (z własnych środków) miesięcznik „Postępy Okulistyczne", pierwsze polskie czasopismo okulistyczne[3] (tradycje czasopisma B. Wicherkiewicza kontynuuje „Klinika Oczna" – czołowy polski periodyk okulistyczny wydawany od 1923). W latach 1897-1915 prezes Krakowskiego Towarzystwa Ratunkowego. Założył też stowarzyszenie Samarytanin Polski. W latach 1911–1915 pełnił funkcję pierwszego przewodniczącego Polskiego Towarzystwa Okulistycznego[4].

Jeszcze w Poznaniu zaraził się od jednej z pacjentek i ciężko chorował na prawe oko. W obawie przeniesienia się choroby na drugie z oczu, postanowił usunąć prawą gałkę oczną. Dokonano tego w budapeszteńskiej klinice prof. Emila Grósza w 1902.

W 1914 jako przedstawiciel chrześcijańskich demokratów był członkiem sekcji zachodniej Naczelnego Komitetu Narodowego[5]. B. Wicherkiewicz był czołowym propagatorem idei ruchu pansłowiańskiego w medycynie na gruncie polskim[6].

Pod koniec 1915 został odznaczony oficerską Odznaką Honorową Czerwonego Krzyża na wstędze Medalu Waleczności[7].

Zmarł nagle w Wiedniu, w 1915, po powikłaniach związanych z rakiem odźwiernika. Pogrzeb odbył się w Krakowie w dniu 13 grudnia 1915 roku. W uroczystości, która rozpoczęła się w kościele oo. Kapucynów udział wzięli: biskup Sapieha, biskup Nowak, prezydent Leo, wiceprezydent Bandrowski, senat akademicki z rektorem Kostaneckim na czele, Wydział Lekarski z dziekanem Piltzem, komendant policji Józef Broszkiewicz, delegaci NKN, Samarytanina Polskiego, Towarzystwa Ratunkowego i oddział legionistów przebywający w tym czasie w Krakowie[8]. Pochowany na Cmentarzu Rakowickim[9].

Następcą Bolesława Wicherkiewicza na stanowiskach kierownika Katedry Okulistyki oraz dyrektora Kliniki Okulistycznej został prof. Kazimierz Majewski[10][11].

Dorobek naukowy

Dorobek naukowy liczy ponad 300 prac, w tym około 150 dotyczy okulistyki (publikował w języku polskim, niemieckim, francuskim i angielskim)[3][12]. Był licznie cytowany, a jego nazwisko znajdować można w wielu współczesnych mu podręcznikach medycznych. Był także autorem pionierskich rozwiązań, zabiegów i instrumentów okulistycznych. W pracy badawczej zajmował się przede wszystkim nowymi metodami operacyjnymi zaćmy, jaskry, zmarszczki nakątnej i małych szpar powiekowych[3]. Ponadto wdrażał nowe leki okulistyczne i nowe sposoby leczenia chorób zapalnych oka[3].

Życie prywatne

Żonaty z Bożeną Łyskowską, zmarłą w 1906 w Krakowie. Ożeniony powtórnie i prawdopodobnie nieszczęśliwie, z Marią Trzebińską. Miał jedną córkę, która wyjechała do Lwowa.

Przypisy

  1. a b Wiktor Bolesław Wicherkiewicz. su.krakow.pl. [dostęp 2018-01-16].
  2. Stanisław Zieliński, Mały słownik pionierów polskich kolonialnych i morskich : podróżnicy, odkrywcy, zdobywcy, badacze, eksploratorzy, emigranci – pamiętnikarze, działacze i pisarze migracyjni, Warszawa: Inst. Wyd. Ligi Morskiej i Kolonialnej, 1933, s. 588.
  3. a b c d e f g Anna Bogdali, Jakub Jarczak, Bartłomiej Ciszewski, Natalia Mackiewicz, Martyna Szworak, Bożena Romanowska-Dixon. Bolesław Wicherkiewicz i jego wkład w rozwój nowych technik operacji zaćmy wprowadzanych pod koniec XIX wieku. „Klinika Oczna”. 1/2017. s. 67-70. 
  4. O PTO (pol.). W: Strona internetowa Polskiego Towarzystwa Okulistycznego [on-line]. [dostęp 2017-01-14].
  5. Konstanty Srokowski, N.K.N. Zarys historii Naczelnego Komitetu Narodowego, Kraków 1923, s. 146.
  6. Zoran Stojcev. Teoretycy i entuzjaści ruchu pansłowiańskiego w medycynie. „Nowotwory. Journal of Oncology”. 2012;62(6). s. 477-479. 
  7. Odznaczenia za opiekę sanitarną. „Kurjer Lwowski”. Nr 462, s. 4, 5 grudnia 1915. 
  8. Pogrzeb ś. p. Bolesława Wicherkiewicza, „Ilustrowany Kurier Codzienny” (372), 15 grudnia 1915, s. 4.
  9. Jan Wiktor Tkaczyński (red.), Pro Memoria III. Profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego spoczywający na cmentarzach Krakowa 1803-2017, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2018, s. 313, ISBN 978-83-233-4527-5.
  10. Historia – Okulistyka. wl.uj.edu.pl. [dostęp 2015-03-29].
  11. Roman Moraczewski. nekrologi.wyborcza.pl. [dostęp 2015-03-28].
  12. Wicherkiewicz, Bolesław (1847-1915). Katalog elektroniczny Biblioteki Narodowej. [dostęp 2018-01-16].

Bibliografia

  • Andrzej Grzybowski, Bolesław Wicherkiewicz i jego słynny szpital okulistyczny, w: Kronika Miasta Poznania, nr 4/2007, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, ss.255-261, ISSN 0137-3552
  • Wicherkiewicz, Boleslaus (niem.). Pagel: Biographisches Lexikon hervorragender Ärzte des neunzehnten Jahrhunderts. Berlin, Wien 1901, Sp. 1846-1848. [dostęp 2018-01-16].

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Croce di merito della Croce Rossa (Austria).png
Autor: Arturolorioli, Licencja: CC0
Odznaka Honorowa Czerwonego Krzyża (Austria)
Rakowice Cemetery, tomb of Bolesław Wicherkiewicz (Polish ophthalmologist), 26 Rakowicka street, Kraków, Poland.jpg
Autor: Zygmunt Put, Licencja: CC BY-SA 4.0
Cmentarz Rakowicki, grób Bolesława Wicherkiewicza, ul. Rakowicka 26, Kraków
Wicherkiewicz.jpg
Bolesław Wiecherkiewicz