Fabryka wódek Franza Kantorowicza w Poznaniu

Fabryka wódek Franza Kantorowicza
Kamienica przy ul. Grochowe Łąki 6 w Poznaniu
Symbol zabytku nr rej. nr rej.: 286 z 15.03.1985
Ilustracja
Widok ogólny od ul. Grochowe Łąki
Państwo

 Polska

Miejscowość

Poznań

Adres

ul. Grochowe Łąki 6

Typ budynku

kamienica/fabryka

Architekt

Martin Sonnabend

Inwestor

Franz Kantorowicz

Kondygnacje

4

Ukończenie budowy

1907

Pierwszy właściciel

Franz Kantorowicz

Położenie na mapie Poznania
Mapa konturowa Poznania, w centrum znajduje się punkt z opisem „Fabryka wódek Franza Kantorowicza”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Fabryka wódek Franza Kantorowicza”
Ziemia52°24′45,8″N 16°56′12,1″E/52,412722 16,936694

Fabryka wódek Franza Kantorowicza – wytwórnia wódek i innych napojów alkoholowych należąca początkowo do Franza Kantorowicza, funkcjonująca w Poznaniu od 1823 do 1968[1].

Historia

1823 – 1920

Pierwsza duża fabryka przedsiębiorstwa mieściła się od 1844 na ulicy Wronieckiej 6 i została rozbudowana w 1882, sięgając aż do narożnika ul. Masztalarskiej. Mimo inwestycji, w początku XX wieku, zakład nie spełniał już norm bezpieczeństwa[1].

Płyciny nad bramą z wyobrażeniem zakładu przy ul. Wronieckiej

Drugą, nową siedzibą przedsiębiorstwa była okazała kamienica zlokalizowana przy ul. Grochowe Łąki 6 (dawniej Południowa). Obiekt wzniesiono w 1907 według projektu żydowskiego architekta Martina Sonnabenda dla Franza Kantorowicza (również Żyda) będącego właścicielem znaku towarowego Hartwig Kantorowicz, producenta wódek oraz likierów deserowych. Praktyką wśród poznańskich Żydów było wówczas zatrudnianie wyłącznie swoich współwyznawców. Od frontu powstała trzypiętrowa kamienica z wysoką sutereną (niestabilne podłoże tej części Grabar), a w głębi bardzo długiej działki, sięgającej aż do ul. Małe Garbary, wzniesiono budynki fabryczne i spedycyjne. Do tylnej części działki prowadził przejazd bramny. Wzdłuż działki, za bramą zbudowano budynek z biurami na parterze i ekspedycją na piętrze. W tyle działki umieszczono poprzecznie właściwą fabrykę z rozlewnią, a w samym końcu działki znalazły się wozownia i stajnia, a także budynek techniczny. Wszystkie zabudowania wzniesiono w konstrukcji szkieletu żelbetowego (na tamte czasy była to konstrukcja bardzo nowoczesna) i nakryto wysokimi mansardowymi dachami krytymi dachówką. Pod całą powierzchnią działki znajdowały się rozległe piwnice połączone z resztą obiektów windami towarowymi i wentylowane kanałami uchodzącymi w murowanych, grubych filarach wschodniego ogrodzenia. Fasada przedniej kamienicy (jak również wykończenie pozostałych budynków) była dość prosta, z pozornymi lizenami, niezbyt wybujałą sztukaterią, otynkowana w sposób przypominający kamienne ciosy. Aby dostać się do mieszkań w kamienicy trzeba było wchodzić przez bramę przejazdową. Ponad bramą umieszczono w trzech płycinach narrację związaną z przedsiębiorstwem: widok pierwszej fabryki (przed i po przebudowie) i napis Hartwig Kantorowicz[1].

1920 – 1939

W 1920, jak większość poznańskich Żydów, Kantorowicz wybrał opcję niemiecką (w 1919 był internowany i podejrzewany przez Straż Ludową o działalność antypolską) i 5 listopada tego roku sprzedał wszystkie swoje aktywa w Poznaniu Polskiemu Bankowi Przemysłowców, za co dostał około 20 milionów marek niemieckich. Na życzenie Kantorowicza akt notarialny spisano w języku niemieckim, a nie po polsku. W okresie międzywojennym przedsiębiorstwo działało prężnie, produkując popularne na rynku alkohole, m.in. likier Podbipięta[1].

1939 – 1968

5 października 1939 zakład przeszedł przymusowo pod zarząd niemiecki, nadal wytwarzając alkohole, jak również soki owocowe i marmoladę. Po 1945 został znacjonalizowany, a 30 czerwca 1968 zlikwidowany. Budynek przeszedł na własność innego zakładu, a sprzęt sprzedano. Do dnia dzisiejszego obiekt zachował się w dobrym stanie. W czasie bitwy o Poznań całkowitemu zniszczeniu uległy natomiast dawne zabudowania fabryczne na ul. Wronieckiej[1].

Asortyment

Wytwórnia produkowała m.in. (nazwy w wykoślawionym języku polskim, oryginalne): Podbipiętę (altpolonischer Reiterlikör), Imperial-Blackberry-Brandy, Kosak crystall, Eiskümmel, Dubelt grün Pommeranzen, Curaçao extra dry, Strandkorn, Wisniowka (Kirsch Nalewka) i Sliwówka (Pflaumen-Nalewka)[1].

Zobacz też

Przypisy

  1. a b c d e f Jan Skuratowicz, Fabryka wódek Franza Kantorowicza przy Grochowych Łąkach, w: Kronika Miasta Poznania, nr 4/2000, s.111-117, ISSN 0137-3552

Media użyte na tej stronie

Poznań outline map.svg
Autor:

Oskarro. © użytkownicy OpenStreetMap.

Copyright użytkownicy UMP-pcPL., Licencja: CC BY-SA 2.0
Mapa lokalizacyjna Poznania
Greater Poland Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Greater Poland Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 53.70 N
  • S: 51.05 N
  • W: 15.68 E
  • E: 19.19 E
Distinctive emblem for cultural property.svg
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Poznan Kantorowicz Manuf.JPG
Autor: MOs810, Licencja: CC BY-SA 4.0
Dawna Fabryka Wódek Hartwiga Kantorowicza w Poznaniu, przy ul. Grochowe Łąki.
Wytwórnia wódek Hartwig.jpg
Autor: Paulina Suchorska, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Poznań, wytwórnia wódek "Hartwig Kantorowicz", 1904