Format telewizyjny

Format telewizyjny – licencja na produkcję kolejnych wersji audycji telewizyjnej, który jest już lub był produkowany na innym rynku (zwykle: w innym państwie). Kupując format, stacja telewizyjna lub działający na jej rzecz zewnętrzny producent nabywa możliwość legalnego powielenia istniejącego już programu.

Formaty powstają najczęściej na bazie programów, które odniosły duży sukces na swoim macierzystym rynku. Rzadziej są opracowywane przez wyspecjalizowane firmy, które następnie sprzedają je nadawcom i producentom z różnych państw. Handel formatami należy do najszybciej rozwijających się gałęzi międzynarodowego rynku telewizyjnego. Najważniejszym powodem sięgania przez telewizje po formaty jest chęć zminimalizowania ryzyka związanego z wprowadzaniem do swojej oferty nowych programów. Adaptując popularny w innych krajach format, stacja ma nadzieję na powtórzenie jego sukcesu na swoim rynku. Gatunkiem telewizyjnym, w którym zjawisko formatów ma najdłuższe tradycje, są teleturnieje i programy rozrywkowe. W ogromnej większości na formatach oparte są reality shows. W ostatnich latach taki sposób produkcji staje się także coraz bardziej popularny w odniesieniu do seriali.

Największymi na świecie specjalistycznymi targami programów telewizyjnych, na których prezentowane są i nabywane m.in. formaty, są MIPTV, odbywające się co roku w Cannes[1].

Wybrane formaty realizowane w Polsce

Teleturnieje
Talent show
Seriale
Reality show

Polskie formaty za granicą

Niektóre polskie programy telewizyjne zostały następnie przekształcone w formaty sprzedane lub oferowane do innych krajów. Dużym sukcesem okazała się sprzedaż formatu powstałego na bazie serialu M jak miłość, którego rosyjska wersja pt. Lubow kak lubow zdobyła uznanie widzów[2], a także teleturnieju Gra w ciemno, który doczekał się swojej lokalnej wersji w co najmniej pięciu różnych krajach czy serialu Ranczo, którego estoński odpowiednik Naabriplika gościł w tamtejszej telewizji przez siedem lat.

Polska wersjaZagraniczne wersje
TytułRodzajKanałEmisjaKrajTytułKanałEmisjaŹr.
Awantura o kasęteleturniejPolsat2002–2005 Nowa ZelandiaCash BattleTV22005[3]
Dom nad rozlewiskiemserial obyczajowyTVP12009 ŁotwaMāja pie ezeraLTV2015[4]
Glinaserial kryminalnyTVP12004; 2008 RosjaMorozow
(Морозов)
Pierwyj kanał2007[5]
Gra w ciemno[a]teleturniejPolsat2005–2007 CzechyNaslepoČT12008[6][7]
 GrecjaLefta sta tyfla
(Λεφτά στα τυφλά)
Mega Channel2006–2007[8][9]
 HiszpaniaEl negociadorTVE2007–2008[6][10]
 WietnamThử tài thách tríHTV72011–2016[11][12]
Zjednoczone Emiraty Arabskie ZEAAlmfawd
(المفاوض)
Dubai TV2010[13][14]
Kryminalniserial kryminalnyTVN2004–2008 LitwaKriminalistaiLNK2013[15]
 RosjaKomanda Cze
(Команда Че)
REN TV2011[5]
M jak miłośćserial obyczajowyTVP2od 2000 RosjaLubow kak lubow
(Любовь как любовь)
Pierwyj kanał2006–2007[2][5]
Przepis na życieserial obyczajowo-komediowyTVN2011–2013 LitwaGyvenimo receptaiLNK2014–2016[16][17]
Ranczoserial obyczajowo-komediowyTVP12006–2016 EstoniaNaabriplikaKanal 22013–2019[18][19]
Świat według Kiepskichserial komediowyPolsatod 1999 UkrainaNiepruchi
(Непрухи)
TRK Ukraina2010[5]

Uwagi

  1. Oprócz wymienionych, format został sprzedany też do kilku innych krajów, w których ostatecznie nie doszło do emisji. Na przykład w ukraińskiej telewizji powstał jedynie odcinek pilotażowy (https://mrm.ua/ru/news/248).

Przypisy

  1. Strona główna targów
  2. a b Urszula Baranowska, Sprawdzona rozrywka, „Licencje” (dodatek do magazynu Media i Marketing Polska, marzec 2009)
  3. Cash Battle (ang.). Ngā Taonga Archive.
  4. Sēriju filma «Māja pie ezera»: iepazīsti aktierus (łot.). TV Net, 26 września 2015.
  5. a b c d Mirosława Siegida: Адаптации и ремейки (ros.). Kinopressa, 17 maja 2017.
  6. a b Gra w ciemno. ATM.
  7. Naslepo (czecz.). Česká televize.
  8. Λεφτά στα τυφλά (gr.). iShow.
  9. MEGA τηλεπαιχνίδια (gr.). Mikrofwno.
  10. El negociador (hiszp.). FormulaTV.
  11. Gameshow "Thử tài thách trí" trên VTVcab 1 – Giải Trí TV (wiet.). VTVCab, 10 czerwca 2013.
  12. Xem truyền hình htv7 trực tuyến (wiet.). Clip TV.
  13. Назвался форматом – выходи на международный рынок (ukr.). Media Resources Management, 26 lutego 2015.
  14. إبراهيم بادي يستقيل ويقدم برنامج المفاوض (arab.). Al-Jazirah, 6 marca 2010.
  15. Alvydas Šlepikas režisuoja naują lietuvišką serialą „Kriminalistai“ (lit.). Žmonės, 5 lutego 2013.
  16. Adrian Jabłoński: Polskie programy telewizyjne za granicą? Nasze stacje sprzedają licencje na ich produkcje. Today.pl, 6 grudnia 2015.
  17. Inga Norkutė (lit.). Valstybinio Šiaulių dramos teatras.
  18. Powstaje estońskie „Ranczo” i łotewski „Dom nad rozlewiskiem”. wirtualnemedia.pl, 2014-08-08.
  19. Naabriplika (est.). Kanal 2.

Bibliografia

  • Kretschmer, M., Singh, S., and Wardle, J. (2009), The Exploitation of Television Formats, ESRC Digital Resource, Bournemouth University (wersja elektroniczna)

Media użyte na tej stronie