Franciszka Arnsztajnowa

Franciszka Arnsztajnowa
F. A. M., J. Górecka, Jan Gorecki, Jan Górecki, Stefan Orlik
Ilustracja
Franciszka Arnsztajnowa w młodości.
Imię i nazwisko

Franciszka Hanna Arnsztajn

Data i miejsce urodzenia

19 lutego 1865
Lublin, Polska

Data i miejsce śmierci

1942
Treblinka (obozy)

Dziedzina sztuki

poezja, dramat

Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941) Srebrny Wawrzyn Akademicki
Odznaka „Za wierną służbę” Krzyż legionowy.jpg Odznaka pamiątkowa Polskiej Organizacji Wojskowej

Franciszka Hanna Arnsztajnowa z Meyersonów, ps. F. A. M., J. Górecka, Jan Gorecki, Jan Górecki, Stefan Orlik (ur. 19 lutego 1865 w Lublinie[1], zm. pr. w 1942) – polska poetka, dramaturg i tłumaczka żydowskiego pochodzenia.

Zarys biograficzny

Franciszka Arnsztajnowa w młodości.
Franciszka Arnsztajnowa w wieku starszym.
Franciszka Arnsztajnowa (po lewej) z rodzeństwem.

Córka Bernarda (Berka) Meyersona, lubelskiego kupca, dyrektora Towarzystwa Kredytowego Miasta Lublina, i powieściopisarki Malwiny (Małki) z Horowitzów, która była prawnuczką ortodoksyjnego rabina Azriela Horowitza i siostrą filozofa Emila Meyersona. Uczyła się w gimnazjum żeńskim w Lublinie, a następnie studiowała nauki przyrodnicze w Niemczech[1].

Po powrocie do Lublina wraz ze swoim mężem Markiem Arnsztajnem prowadziła działalność społeczną, charytatywną i patriotyczną (także w trakcie I wojny światowej).

Debiutowała w Kurierze Codziennym, pierwszy zbiór wierszy Poezje opublikowała w 1895 roku. Późniejsze zbiory poezji wydawała także wspólnie z Józefem Czechowiczem, z którym w 1932 roku założyła Lubelski Związek Literatów.

W 1934 roku przeniosła się do Warszawy. Okoliczności jej śmierci nie są znane, prawdopodobnie zginęła w obozie zagłady w Treblince.

Jej mężem był Marek Arnsztajn, lekarz, działacz społeczny i polityczny, a synem Jan Arnsztajn, lekarz i działacz niepodległościowy.

Twórczość

Franciszka Arnsztajnowa publikowała swoje wiersze w licznych czasopismach, m.in. w Kamenie, w wydawanym w Warszawie i Krakowie Życiu, Kurierze Polskim, Kurierze Warszawskim, Kłosach, Tygodniku Ilustrowanym, Głosie, Sfinksie i Ateneum.

Tłumaczka głównie literatury angielskiej m.in. Douglasa Jerrolda, Rudyarda Kiplinga, Herberta George'a Wellsa, Williama Somerseta Maughama (Malowany welon).

Ważniejsze prace

Autograf poetki.

Tomiki poezji

Tablica na ścianie domu w Lublinie, w którym mieszkała w latach 1899–1934.

Dramaty teatralne

  • Widmo: Ballada w I akcie (1905)
  • Luxoniolo (1911)

Ordery i odznaczenia

Nawiązania i upamiętnienia

Do postaci Franciszki Arnsztajnowej w książce Wyjątkowa długa linia nawiązuje Hanna Krall.

W 2013 roku Andrzej Titkow – scenarzysta i reżyser zrealizował w Lublinie film dokumentalny Album rodzinny, poświęcony Franciszce Arnsztajnowej.

Przypisy

  1. a b c d Stanisław Łoza (red.), Czy wiesz kto to jest?, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe : na zam. Zrzeszenia Księgarstwa, 1983, s. 13.
  2. Franciszka Arnsztajnowa, Archanioł jutra, wyd. 1924, polona.pl [dostęp 2020-10-16].
  3. Franciszka Arnsztajnowa, Odloty, wyd. 1932, polona.pl [dostęp 2020-10-16].
  4. M.P. z 1931 r. nr 64, poz. 100 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  5. M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 632 „za zasługi na polu pracy niepodległościowej i społecznej”.
  6. a b Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 13. [dostęp 2020-12-09].
  7. M.P. z 1936 r. nr 261, poz. 461 „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej”.
  8. a b c Poznawajmy Obywateli Zasłużonych. „Świat Zasłużonych”. Nr 2, s. 22, 1934. Warszawa. [dostęp 2020-12-09]. 

Bibliografia

Media użyte na tej stronie

POL Krzyż Walecznych (1920) BAR.svg
Baretka: Krzyż Walecznych (1920).
Franciszka Arnsztajnowa, portrait.jpg
Franciszka Arnsztajnowa (1865 - 1942) - polska poetka, dramaturg i tłumaczka żydowskiego pochodzenia.
Za wierną służbe 4.jpg
Autor: Saper65, Licencja: CC BY-SA 3.0
Odznaka Za Wierną Służbę.
POL Wawrzyn Akademicki BAR.svg
Baretka: Wawrzyn Akademicki.
Franciszka Arnsztajnowa, portrait 2.jpg
Franciszka Arnsztajnowa (1865 - 1942) - polska poetka, dramaturg i tłumaczka żydowskiego pochodzenia. Franciszka Arnsztajnowa w młodości.
Odznaka pamiątkowa Polskiej Organizacji Wojskowe1.png
Autor: Olerys, Licencja: CC BY-SA 4.0
Odznaka pamiątkowa Polskiej Organizacji Wojskowe
Krzyż legionowy.jpg
(c) I, DJPastesz, CC-BY-SA-3.0
Krzyż Legionowy, odznaka organizacyjna Związku Legionistów Polskich. fot.Tomasz K. Żurawski
Franciszka Arnsztajnowa - autograph.jpg
Franciszka Arnsztajnowa (1865 - 1942) - polska poetka, dramaturg i tłumaczka żydowskiego pochodzenia. Autograf Franciszki Arnsztajnowej z listu do ks. Ludwika Zalewskiego z 23 marca 1938 roku. Ze zbiorów WBP im. H. Łopacińskiego (rkps 2156, k. 339).
Franciszka Arnsztajnowa z rodzeństwem.jpg
Franciszka Arnsztajnowa (od lewej) z rodzeństwem.
Tablica Franciszki Arnsztajnowej.JPG
Autor: Ciacho5, Licencja: CC BY-SA 4.0
Tablica upamiętniająca Franciszkę Arnsztajnową na domu w którym mieszkała w Lublinie.
Franciszka Arnsztajnowa, portrait 3.jpg
Franciszka Arnsztajnowa (1865 - 1942) - polska poetka, dramaturg i tłumaczka żydowskiego pochodzenia.