James Dickey

James Dickey
ilustracja
Imię i nazwisko

James Lafayette Dickey

Data i miejsce urodzenia

2 lutego 1923
Atlanta

Data i miejsce śmierci

19 stycznia
Columbia

Narodowość

amerykańska

Język

angielski

Alma Mater

Vanderbilt University

Dziedzina sztuki

poezja, proza

Ważne dzieła

Deliverance

podpis

James Dickey (ur. 2 lutego 1923 w Atlancie, zm. 19 stycznia 1997 w Columbii, Karolina Południowa) – popularny amerykański poeta i powieściopisarz[1][2][3]. Zaliczany do nurtu deep image[4]. Znany przede wszystkim jako autor zekranizowanej powieści Deliverance (Wybawienie) z 1970.

Życiorys

Urodził się w Buckhead, będącym przedmieściem Atlanty[5]. Jego rodzicami byli Eugene and Maibelle Swift Dickeyowie[1][6]. Wychowywała go babcia[7]. Jako nastolatek bardziej interesował się sportem niż literaturą[7]. Uprawiał piłkę nożną[8]. Przez rok studiował na Clemson University, po czym – po przystąpieniu Stanów Zjednoczonych do II wojny Światowej – wstąpił do lotnictwa, gdzie, służąc w 418 dywizjonie myśliwców nocnych, odbył ponad sto misji bojowych na Pacyfiku[9]. Po powrocie z frontu wybrał karierę akademicką, uzyskując najpierw bakalaureat (1949), a następnie magisterium (1950) na Vanderbilt University w Nashville w stanie Tennessee, wrócił jednak do służby jako instruktor w czasie wojny koreańskiej[10][5][11]. Zapisał się także na Rice University w Houston w Teksasie. Studiował antropologię, filozofię, astronomię i języki obce, jak również literaturę angielską. Został wykładowcą na University of Florida, ale odszedł z uczelni po obyczajowych kontrowersjach wokół niektórych jego wierszy, które zostały uznane za obsceniczne[9]. Podjął pracę w agencji reklamowej McCann-Ericson[5][7]. Po wydaniu pierwszego tomiku poświęcił się zawodowemu uprawianiu literatury. Otrzymał Guggenheim Fellowship[12]. dzięki temu stypendium wraz z rodziną mógł spędzić rok we Włoszech[5]. Od 1966 do 1968 pełnił funkcję konsultanta do spraw poezji przy Bibliotece Kongresu, później przemianowaną na tytuł Poety-Laureata[5]. Utwór The Strength of the Fields napisał na okazję inauguracji prezydentury Jimmy’ego Cartera[11][13]. Był uważany za autorytet w dziedzinie poezji. W 1989 został sędzią w konkursie Yale Series of Younger Poets[12]. Zmarł po długiej chorobie w Karolinie Południowej w 1997[5]. Pracował do końca jako nauczyciel poezji, mimo że z racji niewydolności płuc w sali wykładowej stale potrzebował aparatu tlenowego[11].

Rodzina

Prywatnie James Dickey był dwa razy żonaty. Jego pierwszą żoną była Maxine Syerson, którą poślubił w 1948[13]. Miał z nią dwóch synów[13], Kevina i Christophera[6]. Kiedy zmarła w 1976, bardzo szybko ożenił się ponownie[6]. Jego druga żona, Deborah Dodson[6], po trzech latach małżeństwa urodziła mu córkę[13], Bronwen Elaine.

Twórczość

James Dickey był płodnym twórcą. Pozostawił po sobie obszerne dzieło literackie. Debiutował tomikiem Into the Stone w 1960[10], później wydał zbiorki Drowning with Others (1962), Helmets (1964), Buckdancer’s Choice (1965), Poems 1957–1967 (1967), The Zodiac (1976), The Whole Motion (1992) i Selected Poems (1998)[5]. Pisał też prozę. Najbardziej znana jego powieść to Deliverance (Wybawienie)[2] (sfilmowana 1972[11], w rolach głównych wystąpili Burt Reynolds i Jon Voight). Utwór przyniósł mu popularność, jaką rzadko cieszą się poeci[14]. Był on naturalistycznym, brutalnym opisem spływu kajakowego czterech przyjaciół, którzy postanowili uciec od cywilizacji do dzikiej, pierwotnej puszczy[9]. Miał małą rolę w filmie jako szeryf[11][13]. Oprócz wierszy i powieści Dickey pisał także teksty krytyczne, eseje i dzienniki[9]. W 2013 ukazały się The Complete Poems of James Dickey, pod redakcją Warda Briggsa[12].

Niezależnie od głosów krytycznych na temat jego osoby i twórczości, James Dickey jest nadal wysoko ceniony i uważany za jednego z najważniejszych twórców poezji amerykańskiej wieku XX[9]. Poeta był chwalony za ambitne, radykalne eksperymentowanie z językiem, zwłaszcza jego składnią, i odważne ukazywanie siły pierwotnych instynktów u ludzi i zwierząt, przeciwstawionych złudnemu bezpieczeństwu świata cywilizowanego[5].

Tłumaczenia

W Polsce wybór wierszy Jamesa Dickeya pod tytułem Wnętrze rzeki w opracowaniu Tadeusza Sławka ukazał się w serii Humanum Est krakowskiego Wydawnictwa Literackiego. Opublikowana też została, w tłumaczeniu Julity Wroniak, powieść Wybawienie (1988).

Przypisy

  1. a b James Dickey (1923-1997). georgiaencyclopedia.org. [dostęp 2017-11-06]. (ang.).
  2. a b James Dickey, Poet, Author, Literary Critic(1923–1997). biography.com. [dostęp 2017-11-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-11-07)]. (ang.).
  3. James Dickey. encyclopedia.com. [dostęp 2017-11-06]. (ang.).
  4. Poezja amerykańska. Okres powojenny. encyklopedia.interia.pl. [dostęp 2017-11-06]. (pol.).
  5. a b c d e f g h Poet James Dickey. poets.org. [dostęp 2017-11-05]. (ang.).
  6. a b c d Albin Krebs: James Dickey. nytimes.com. [dostęp 2017-11-06]. (ang.).
  7. a b c Andrew Rosenheim: Obituary: James Dickey. independent.co.uk. [dostęp 2017-11-06]. (ang.).
  8. The Poets James Dickey (1923-1997). cliffsnotes.com. [dostęp 2017-11-06]. (ang.).
  9. a b c d e James L. Dickey 1923–1997. PoetryFoundation.org. [dostęp 2017-11-05]. (ang.).
  10. a b James Dickey, [w:] Encyclopædia Britannica [online] [dostęp 2017-11-05] (ang.).
  11. a b c d e James Dickey Facts. biography.yourdictionary.com. [dostęp 2017-11-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-11-07)]. (ang.).
  12. a b c James Dickey. georgiawritershalloffame.org. [dostęp 2017-11-06]. (ang.).
  13. a b c d e James Dickey Bio. mypoeticside.com. [dostęp 2017-11-06]. (ang.).
  14. James Dickey Biography. famouspoetsandpoems.com. [dostęp 2017-11-06]. (ang.).

Linki zewnętrzne

  • James Dickey: Poems. poemhunter.com. [dostęp 2017-11-06]. (ang.).

Media użyte na tej stronie

JamesDickeyAuto.png
Autor: Goethe3, Licencja: CC BY-SA 4.0
James Dickey's autograph