Julius August Schönborn

Julius August Schönborn (ur. 8 listopada 1801 w Międzyrzeczu, zm. 1 września 1857 w Starym Zdroju) – nauczyciel, archeolog, orientalista, filolog klasyczny i odkrywca zabytków antycznej Licji na terenie południowej Turcji, związany przede wszystkim z Poznaniem.

Życie i działalność naukowa

Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu

Urodził się w rodzinie pastora ewangelickiego – Johanna Martina, dyrektora szkoły realnej w Międzyrzeczu. W 1821 ukończył gimnazjum św. Magdaleny we Wrocławiu. Później również studiował we Wrocławiu (teologia i języki orientalne). Krótko przebywał w Berlinie, aby wkrótce przenieść się do Poznania, gdzie w 1825 objął stanowisko nauczyciela w Gimnazjum św. Marii Magdaleny, a potem w Gimnazjum Fryderyka Wilhelma (mieszkał w pobliżu – przy ul. Strzeleckiej). W 1844 mianowany profesorem. Prowadził zajęcia z religii, języka hebrajskiego, greckiego i łacińskiego. Uczył także geografii i wychowania fizycznego. Jego podręczniki do łaciny (z 1835, 1841 i 1848) były oficjalnie polecane do wszystkich szkół pruskich.

Wzgórza z ruinami Trysy (Gölbaşı) w południowej Turcji

W 1838 zaplanował wyprawę naukową do Grecji i Azji Mniejszej. Doszła ona do skutku w 1841, we współpracy z dr. Hermannem Loewem i Heinrichem Kiepertem (kartografem i znanym wydawcą map). Trasa wiodła przez Berlin, Drezno, Pragę, Wiedeń, Stambuł, Izmir (Smyrnę), do Licji. Badali i sporządzali mapy gór Taurus. Wielkim osiągnięciem było odkrycie ruin antycznego osiedla w Trysie (Gölbaşı), z zachowanymi bogato zdobionymi sarkofagami w heroonie. Heroon z Trysy to prostokątne założenie architektoniczne, którego ściany są ozdobione reliefami z jedynym swego rodzaju układem greckich scen mitycznych, jeden z najważniejszych pomników starożytnej Azji Mniejszej. Próbował zainteresować swoim odkryciem naukowców z Niemiec i Anglii. Oba europejskie mocarstwa starały się wyposażyć muzea w najwspanialsze zabytki z czasów antycznych[1]. Pracował także w Ksantos, gdzie rywalizował o znaleziska z angielskim naukowcem Charlesem Fellowsem. Starał się także o przetransportowanie niektórych znalezisk do Berlina.

Relief z Heroonu z Trysy

W stolicy Prus otrzymał tytuł profesora. W 1843 przyjęty, z uwagi na sukcesy, przez Fryderyka Wilhelma IV. W 1845 opisał swoje podróże z zamiarem wydania dzieła w Weimarze.

W 1851 wyruszył na drugą wyprawę do Gölbaşı, antycznej Trysy (był tym razem lepiej wyposażony technicznie). Towarzyszyli mu Anglicy – architekt Edward Falkener i porucznik Thomas Spratt. Mieli ze sobą m.in. dagerotyp. Wyprawa nie przyniosła jednak większych rezultatów – notatki zaginęły, a zdjęć nie udało się wywołać. Część skopiowanych inskrypcji licyjskich przekazano nauczycielowi Richardowi Gosche. Wyprawa była też porażką zdrowotną dla Schönborna – zapadł na przewlekłą astmę, na którą leczył się w następnych latach w Starym Zdroju, gdzie ostatecznie zmarł i został pochowany.

Zbiory

Zbiory monet z terenów Azji Mniejszej zasiliły kolekcję berlińskiego Muzeum Królewskiego. Odciski inskrypcji licyjskich otrzymała Biblioteka Królewska w Berlinie.

W 1881 kolejna wyprawa (tym razem austriacka) zbadała ruiny w Gölbaşı i przewiozła tamtejsze reliefy do Wiednia, gdzie pozostają w zbiorach po dziś dzień w Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu.

Przypisy

  1. Frank Kolb, Mauzoleum bohatera : Heroon z Trysy : wizerunek panującego i demonstracja władzy a recepcja mitu trojańskiego, Leszek Mrozewicz (red.), Gniezno: Wydawnictwo Naukowe Contact/Abc, 2018, ISBN 978-83-65287-68-7 [dostęp 2022-01-21].

Bibliografia

Media użyte na tej stronie

Trysa Yavu-Bergland 09 1989.jpg
Autor: Volker Höhfeld, Licencja: CC BY-SA 4.0
Der Blick von den Ruinen der antiken Siedlung Trysa offenbart den landwirtschaftlich problematischen Naturlandschaftscharakter des Yavu-Berglandes
KHM - Heroon Trysa 2.jpg
Autor: Wolfgang Sauber, Licencja: CC BY-SA 4.0
Vienna ( Austria ). Kunsthistorisches Museum: Ancien Greek reliefs ( 380s BC ) showing the slaughter of the suitors by Odysseus, from the Heroon in Trysa ( Lycia ).