Kakulin

Kakulin
wieś
Ilustracja
Widok ogólny z cmentarza ewangelickiego
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

wągrowiecki

Gmina

Skoki

Sołectwo

Kakulin

Liczba ludności (2022)

170[1]

Strefa numeracyjna

61

Kod pocztowy

62-085 (Nadmłyn), 62-285[2]

Tablice rejestracyjne

PWA

SIMC

0594666

Położenie na mapie gminy Skoki
Mapa konturowa gminy Skoki, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Kakulin”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Kakulin”
Położenie na mapie powiatu wągrowieckiego
Mapa konturowa powiatu wągrowieckiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Kakulin”
Ziemia52°40′47″N 17°14′58″E/52,679722 17,249444
Dom sołtysa
Fragment cmentarza ewangelickiego

Kakulinwieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wągrowieckim, w gminie Skoki. W skład sołectwa Kakulin wchodzi także wieś Nadmłyn.

Wieś należy do parafii rzymskokatolickiej w Raczkowie, dekanat kiszkowski, w archidiecezji gnieźnieńskiej.

W latach 1954–1958 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kakulin, po jej zniesieniu w gromadzie Skoki. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Środowisko geograficzne

Wieś jest zlokalizowana obok rzeki Małej Wełny, ok. 7,5 km na wschód od Skoków[3].

Jest położona w makroregionie Pojezierza Wielkopolskiego, w krainie Pojezierze Gnieźnieńskie w subregionie morfologicznym Równina Gnieźnieńska, nieopodal rynny polodowcowej, którą płynie rzeka Mała Wełna[4].

Na obszarze gminy Skoki, w której leży Kakulin, najcieplejszym miesiącem jest lipiec ze średnią temperaturą 18 °C do 19 °C, najchłodniejszym styczeń z temperaturą -1,6 °C do +3,8 °C. Amplitudy temperatury są poniżej przeciętnej w Polsce. Opady atmosferyczne należą do najmniejszych w Polsce, wahając się od 500 do 550 mm. Najmniejsze opady występują w miesiącach letnich, najmniejsze – od stycznia do marca. Liczba dni pochmurnych to około 120 do 140 dni w roku. Wiosny i lata są wczesne i trwają długo, zimy łagodne i krótkie a pokrywa śnieżna nietrwała, zalegającą od 38 do 60 dni. Długość okresu wegetacyjnego wynosi od 210 do 220 dni. W lecie przeważają wiatry zachodnie (blisko 45%) i północno-zachodnie, w zimie zachodnie i południowo-zachodnie[4].

Historia

Starożytność

We wsi w 2012 w trakcie rutynowego nadzoru archeologicznego nad modernizacją budynków gospodarstwa rolnego odkryto skupisko 15 kotlinek dymarskich, stanowiących pozostałości jednorazowych pieców do wytopu żelaza, w tym niektóre z bryłami żużla.

Ujawniono również 5 prostokątnych palenisk kowalskich, zawierających oprócz przepalonych kamieni także bryłki rudy darniowej, z której wytwarzano żelazo oraz pozostałości mielerza o średnicy ok. 3,5 m, w którym wytwarzano węgiel drzewny wykorzystywany w procesie hutniczym.

Cały ośrodek liczy sobie prawie 2 tys. lat i był związany z ludnością kultury wielbarskiej, identyfikowaną z Gotami[5].

Nowożytność

„Herbarz polski” Adama Bonieckiego wymienia rodzinę Kakulińskich z Kakulina (lub Kakalina) w poznańskiem, oraz jej członków: Andrzeja Frycza z Kakulina (zm. przed 1442), jego brata Wojciecha i syna Jana Fryczyca z Kakulina występujących w 1442 jako oskarżyciele w sprawie sądowej o zabójstwo Andrzeja, oraz Feliksa Kakulińskiego z żoną jako lenników kapituły poznańskiej w 1517[6]. W początku lat 90. XX wieku żadna osoba o nazwisku Kakuliński nie mieszkała w Polsce[7].

W 1888 wieś została odnotowana w źródle [8] jako należąca od początków XVI wieku do parafii Raczków (dziś Raczkowo).

W końcu XVIII w. wieś była własnością kanonika gnieźnieńskiego Dorpowskiego, a w 1841 Jana Brzeskiego. Później przeszła w ręce rządu pruskiego, do domeny wągrowieckiej, co nastąpiło około 1830 roku [9]. Już w 1846 roku wieś była własnością rządu, a jej obszar wynosił 2352 morgi. Parcelacja wsi nastąpiła w jeszcze w okresie zaborów[3].

W 1901 roku w wyniku germanizacji została zmieniona nazwa wsi z Kakulin na Alden[10], co potwierdza mapa sztabowa austro-węgierska z 1910 roku[11].

W 1918 wieś znalazła się na terytorium Polski. W 1921 roku ludność składała się z 269 osób, a w 1926 roku z 268, w tym ze 118 Niemców. Zamieszkiwała ona 23 gospodarstwa (w tym 13 niemieckich i 10 polskich). We wsi były wówczas 2 kuźnie, z których jedna istniała jeszcze do lat 70. a druga do 1999 roku[3].

Do II wojny światowej we wsi znajdowała się szkoła, po wojnie istniała jeszcze do lat 80. Aktualnie szkoła rejonowa znajduje się w Skokach. W 1993 roku wieś miała 226 mieszkańców, przy czym w 2000 roku wieś liczyła 11 gospodarstw, w tym jedno pszczelarskie[3].

Turystyka i osobliwości

Przez miejscowość biegnie wschodnia odnoga Cysterskiego Szlaku Rowerowego. W samej miejscowości nie znajdują się jednak obiekty turystyczne będące elementem tego szlaku[12].

W centrum wsi pozostałości cmentarza ewangelickiego z resztkami nagrobków, w tym m.in. żeliwne krzyże z niemieckojęzycznymi inskrypcjami[13].

Przypisy

  1. NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych, Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-06].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 418 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. a b c d Kakulin. Serwis internetowy miasta i gminy Skoki. [dostęp 2012-080-03].zły zapis daty dostępu
  4. a b Uwarunkowania przyrodnicze. Serwis internetowy miasta i gminy Skoki. [dostęp 2012-080-03].zły zapis daty dostępu
  5. Szymon Zdziebłowski: W Kakulinie okryto starożytne pracownie hutnicze. Nauka w Polsce, serwis PAP. [dostęp 2012-08-02].
  6. Adam Boniecki: Wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach polskich. T. 9. Skład główny Gebethner i Wolff w Warszawie, 1904, s. 164.
  7. Serwis heraldyczny. [dostęp 2012-10-12].
  8. Raczków, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 373.
  9. Wągrowiec, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIII: Warmbrun – Worowo, Warszawa 1893, s. 164.
  10. Kronika. Kronika poznańska. Germanizacja nazw.. „Czas”. 244, s. 2, 23 października 1901. 
  11. 3rd Military Mapping Survey of Austria-Hungary (1:200 000). około 1910. [dostęp 2012-08-02].
  12. GMINA SKOKI - Cysterskie szlak rowerowy. Serwis internetowy miasta i gminy Skoki. [dostęp 2012-80-04].zły zapis daty dostępu
  13. napisy in situ

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Skoki (gmina) location map.png
Autor:
OpenStreetMap contributors
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Mapa gminy Skoki, Polska
Greater Poland Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Greater Poland Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 53.70 N
  • S: 51.05 N
  • W: 15.68 E
  • E: 19.19 E
Powiat wągrowiecki location map.png
Autor:
OpenStreetMap contributors
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Mapa powiatu wągrowieckiego, Polska
Kakulin, old ev. cemetary (3).JPG
Autor: MOs810, Licencja: CC BY-SA 4.0
Kakulin - pozostałości cmentarza ewang.
Kakulin (3).JPG
Autor: MOs810, Licencja: CC BY-SA 4.0
Kakulin, gm. Skoki.
Kakulin, soltys house.JPG
Autor: MOs810, Licencja: CC BY-SA 4.0
Kakulin, gm. Skoki.