Kamienica przy Rynku 39-40 we Wrocławiu

Kamienica przy Rynku 39-40
Geschäftshaus Louis Lewy
Symbol zabytku nr rej. A/2692/276 z 30.12.1970[1]
Ilustracja
Kamienica przy Rynku 39-40
Państwo Polska
MiejscowośćWrocław
AdresRynek 39-40
Rozpoczęcie budowyXIV wiek
Zniszczono1945
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa konturowa Wrocławia, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Kamienica przy Rynku 39-40”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Kamienica przy Rynku 39-40”
Ziemia51°06′33,28″N 17°01′59,43″E/51,109244 17,033175

Kamienica przy Rynku 39-40kamienica na wrocławskim rynku, na jego wschodniej pierzei, na tzw. stronie Zielonej Trzciny (niem. Grüne-Rohr-Seite) lub Zielonej Rury (według Mateusza Golińskiego ta część pierzei nosiła nazwę "Pod Podcieniami Kapeluszników"[2])., dawniej dom handlowy Louis Lewy.

Historia i architektura kamienicy

Kamienice 39 i 40 tuż przed rozbiórką w 1904 roku z widocznym ogromnym banerem wielkiej wysprzedaży towarów (w tle ówczesne hełmy wież katedry św. Marii Magdaleny)
Późnogotyckie sklepienie w sieni kamienicy nr 39

Dom handlowy Louis Lewy, otwarty w 1904 roku, powstał w miejsce dwóch kamienic nr. 39 i 40 o średniowiecznym rodowodzie.

Kamienica nr 39

Kamienica nr 39 był późnogotyckim budynkiem datowanym na pierwszą połowę XVI wieku. Jej sień przykryta była sieciowym żebrowym sklepieniem. Na początku XVI wieku budynek był trzykondygnacyjny. W jego fasadzie okna drugiej i trzeciej kondygnacji miały kształt prostokątny o gotyckich profilach i rzeźbionych podokiennikach i nadokiennikach[3]. Sień frontowa przykryta była sklepieniem sieciowym, żebrowym[4]. Wejście frontowe ozdabiał portal z ok. 1600 roku a tablica umieszczona w archiwolcie pochodziła ze starszego okresu[3]. W 1711 został przebudowany i nadano mu barokową formę z dwukondygnacyjnym szczytem o trójkątnym tympanonie.

Kamienica nr 40

Kamienica nr 40 o rodowodzie średniowiecznym miała szerokość ok. 8 m. Według zachowanych materiałów ikonograficznych z okresu baroku, trzykondygnacyjna kamienica przechodziła w dwukondygnacyjny szczyt otoczony manierystycznymi wolutami. W 1869 roku kamienica została zburzona a w jej miejsce zbudowano nową czterokondygnacjna, z trzyosiową fasadą zakończoną wystającym gzymsem nad płaską kondygnacją strychową. Do 1904 roku budynek nr 40 znany był pod nazwą kamienica „Pod Czarnym Krzyżem”. Od początku lat 70[3]. XIX wieku miała w niej siedzibę firma konfekcyjna Louis Lewy Jr., sprzedająca i produkująca płaszcze damskie[5].

Dom handlowy Louis Lewy

W 1904 roku obie kamienice 39 i 40 zostały wyburzone, a w ich miejsce wzniesiono na planie wydłużonego prostokąta nowy dom handlowy z wewnętrznym dziedzińcem w części tylnej, według projektu spółki architektoniczno-wykonawczej Schlesinger & Benedickt, właścicielami której byli Leo Schlesinger i Hermann Benedickt[5]. Właścicielem budynku była firma Louis lewy jr, która zajmowała się produkcja oraz sprzedażą płaszczy damskich[6].

Nowy budynek został zaprojektowany na rzucie prostokąta o wymiarach 20 na 25 metrów, miał pięć kondygnacji i pokryty był dwuspadowym dachem kalenicowym. Budynek wzniesiono na szkieletowej konstrukcji słupowo-ryglowej a jej trzy klatki schodowe i winda zostały umieszczone w tylnej części budynku, dzięki czemu jego wnętrza można było dostosować do funkcji handlowej, jak i produkcyjnej. Fasada parteru została w pełni przeszklona, wejście znajdowało się między przeszklonymi gablotami i tworzyło dwa krótkie pasaże. Sześcioosiowa fasada uzewnętrzniała konstrukcję budynku: na dwóch kolejnych kondygnacjach elewacji znajdowały się duże okna wystawowe; czwarta kondygnacja miała wysokie okna łukowe. Czwarte piętro i piętra szczytowe zajmował ogromy produkcyjny zakład odzieżowy Lewy’ego[5]. Pilastry pomiędzy oknami, na trzech kolejnych kondygnacjach zostały ozdobione manierystycznymi płaskorzeźbami o charakterze grotesek, z motywami roślinno-zwierzęcymi oraz figurkami putt. Na głowicach i półkolumnach, ustawiono łuki okien czwartej kondygnacji[6]. Fasada zakończona była dwoma bliźniaczymi, neomanierystycznymi szczytami, nawiązującymi do wcześniejszych kamienic; pomiędzy nimi umieszczono figurkę Merkurego[5].

W 1929 roku dom handlowy został rozbudowany od strony ul. Wita Stwosza [5]. Dwukondygnacyjną wówczas kamienicę przy ul. Wita Stwosza 3 przebudowano według projektu Hermanna Wahlicha, dodano do niej dwie cofnięte uskokowo kondygnacje, a fasadzie nadano modernistyczną formę[7].

W 1938 roku Dom Handlowy został przemianowany na Geschäftschaus „Hünter”[8].

Po II wojnie światowej

Podczas działań wojennych w 1945 roku budynek nie został zniszczony. Od 1945 roku mieścił się w nim Dom Mody i Zakłady Przemysłu Odzieżowego „Elegancja”. W latach 90. zmieniono układ wejść i w skrajnych osiach dodano dwa pseudorenesansowe portale. W latach 1997–2002 w kamienicy znajdował się „British Home Stores” (BHS), od 2002 roku na parterze znajduje się restauracja „Sphinx”[8], a na wyższych piętrach lokale usługowe i biurowe[7].

Przypisy

Bibliografia

Media użyte na tej stronie

Wrocław location map2.png
Autor:
OpenStreetMap contributors
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Mapa Wrocławia, Polska
Lower Silesian Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of [[:en:Lower Silesian Voivodeship]Lower Silesian Voivodeship]], Poland. Geographic limits of the map:
  • N: 51.9134 N
  • S: 49.9809 N
  • W: 14.7603 E
  • E: 17.9091 E
Distinctive emblem for cultural property.svg
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Wroclaw kamienica Rynek 39-40.jpg
Autor: Andrzej Otrębski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Wrocław - kamienica nr 39-40 przy Rynku
Kamienica nr 39 i 40.jpg
Kamienica 39 i 40 we Wrocławiu, przed 1904 rokiem
Sien kamienica.nr39.jpg
Późnogotyckie sklepienie w sieni kamienicy nr 39 na wrocławskim Rynku. (przed 1905)