Kamienica przy placu Kaczyńskich 1 w Katowicach

Kamienica przy placu Marii i Lecha Kaczyńskich 1 w Katowicach
Symbol zabytku nr rej. A/41/00 z dnia 11 grudnia 2000 roku[1]
Ilustracja
Kamienica od strony ulicy 3 Maja (2014)
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Miejscowość

Katowice

Adres

pl. M. i L. Kaczyńskich 1 / ul. 3 Maja 28, 40-098 Katowice

Typ budynku

kamienica mieszkalno-handlowa

Styl architektoniczny

neobarok

Architekt

pracownia Ignatza Grünfelda

Kondygnacje

4+1+1

Powierzchnia użytkowa

832 m²

Rozpoczęcie budowy

1891

Ukończenie budowy

1900

Położenie na mapie Katowic
Mapa konturowa Katowic, u góry znajduje się punkt z opisem „Kamienica przy pl. Kaczyńskich 1”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kamienica przy pl. Kaczyńskich 1”
Ziemia50°15′33,88″N 19°01′06,16″E/50,259411 19,018378

Kamienica przy placu Marii i Lecha Kaczyńskich 1 w Katowicachzabytkowa, narożna kamienica mieszkalno-handlowa, położona przy placu M. i L. Kaczyńskich (dawny plac W. Szewczyka) 1 i ulicy 3 Maja 28 w Katowicach-Śródmieściu. Jest ona wybudowana w stylu neobarokowym według projektu opracowanego w pracowni Ignatza Grünfelda. Oddano ją do użytku w 1900 roku.

Historia

Kamienica była budowana w latach 1891–1900 roku, a projekt budynku powstał w pracowni Ignatza Grünfelda[2]. Została ona wybudowana w miejsce pochodzącego z 1867 roku budynku[3]. Właścicielami kamienicy byli m.in. kolejno: G. Breslauer i K. Gottschalk[3].

W dniu 11 grudnia 2000 roku wpisano ją do rejestru zabytków[2]. W 2018 roku w kamienicy mieściły się lokale mieszkaniowe oraz placówki handlowo-usługowe, w tym restauracja[4], zaś na początku 2022 roku w systemie REGON pod tym adresem zarejestrowanych było 11 aktywnych podmiotów gospodarczych[5].

Charakterystyka

Fragment naroża kamienicy z widocznym kartuszem z inskrypcją „1900” i znajdującą się poniżej płaskorzeźbą przedstawiającą głowę w petasosie ze skrzydłami

Kamienica mieszkalno-handlowa[3] położona jest w narożniku placu M. i L. Kaczyńskich (dawny plac W. Szewczyka) 1 i ulicy 3 Maja 28 w katowickiej jednostce pomocniczej Śródmieście[6]. Dawny adres kamienicy to ulica Stawowa 12[4].

Budynek wybudowany jest w stylu neobarokowym[2]. Powierzchnia zabudowy kamienicy wynosi 252 m², zaś powierzchnia użytkowa 832 m²[6]. Zbudowana jest na planie litery „U”[3]. Bryła budynku jest trójskrzydłowa ze ściętym narożnikiem[3] zakończonym baniastym hełmem[7], kryta dachem dwuspadowym. Budynek posiada cztery kondygnacje nadziemne, poddasze i podpiwniczenie[3].

Elewacja budynku jest tynkowana i boniowana, od strony ulicy 3 Maja jest niesymetryczna i powyżej parteru czteroosiowa, natomiast od strony d. pl. W. Szewczyka jest symetryczna i powyżej parteru pięcioosiowa[3]. Osie narożne kamienicy oraz skrajna elewacji od strony d. pl. W. Szewczyka tworzą nieznaczne ryzality[3], które są flanowane lizenami[3].

Na rogu kamienicy znajdują się dwa kartusze – jeden z inskrypcją „1900”[4] i znajdującą się poniżej płaskorzeźbą przedstawiającą głowę[7], a powyżej z monogramem „GB”[4]. W narożu kamienicy znajduje się także balkon. Dolna płyta balkonowa jest położona na wysokości trzeciej kondygnacji. Pootrzymuje ona górną płytę balkonową za pomocą czterech okrągłych kolumn z głowicami w kształcie esownic. Dolna płytę zaś pootrzymują zdobione wsporniki[7].

W elewacji od strony ulicy 3 Maja znajdują się balkony zdobione metalowymi balustradami, z czego balon w drugiej kondygnacji pootrzymywany jest przez atlanty – lewy przedstawia postać kobiecą, zaś prawy mężczyznę[7].

Okna na kondygnacjach od pierwszej do trzeciej są prostokątne, zaś na czwartej zamknięte łukowo. Nad oknami trzeciej kondygnacji płyciny zostały wypełnione dekoracjami roślinnymi tworzącymi naczółki, zaś nad oknami ostatniej kondygnacji naczółki mają barokowe formy z motywami kartuszy[3]. Otwory okienne w poddaszu zwieńczone są również ozdobnymi, zamkniętymi naczółkami[7].

W niektórych mieszkaniach zachowały się oryginalne fasety i rozety sufitowe oraz XIX-wieczne piece[3].

Kamienica jest ona wpisana do rejestru zabytków pod numerem A/41/00[1] – granice ochrony obejmują cały budynek[2]. Budynek wpisany jest także do gminnej ewidencji zabytków miasta Katowice[8].

Przypisy

  1. a b Wykaz wpisanych obiektów do rejestru zabytków województwa śląskiego w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 5 lutego 2021 r. (pol.) wkz.katowice.pl [dostęp 2022-09-03]
  2. a b c d Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach. www.wkz.katowice.pl. [dostęp 2022-01-08]. (pol.).
  3. a b c d e f g h i j k Klajmon 1997 ↓, s. 102.
  4. a b c d Bulsa 2018 ↓, s. 217.
  5. Główny Urząd Statystyczny: Baza internetowa REGON. wyszukiwarkaregon.stat.gov.pl. [dostęp 2022-01-08]. (pol.).
  6. a b Urząd Miasta Katowice: Miejski System Zarządzania-Katowicka Infrastruktura Informacji Przestrzennej. emapa.katowice.eu. [dostęp 2022-01-08]. (pol.).
  7. a b c d e Polska Niezwykła: Kamienica przy pl. Wilhelma Szewczyka 1. www.polskaniezwykla.pl. [dostęp 2022-01-08]. (pol.).
  8. Urząd Miasta Katowice: GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW. Wyszukiwanie Zabytku Nieruchomego. bip.katowice.eu. [dostęp 2022-01-08]. (pol.).

Bibliografia

  • Michał Bulsa, Ulice i place Katowic, wyd. trzecie, Katowice: Wydawnictwo Prasa i Książka, 2018, ISBN 978-83-63780-28-9 (pol.).
  • Barbara Klajmon, Katowicka kamienica mieszczańska. 1840-1918. Śródmieście, wyd. 1., Katowice: Centrum Dziedzictwa Kulturowego Górnego Śląska, 1997, ISBN 83-85871-09-8 (pol.).

Media użyte na tej stronie

Katowice location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Mapa lokacyjna miasta Katowice. Punkty graniczne mapy:
  • N: 50.30 N
  • S: 50.125 N
  • W: 18.885 E
  • E: 19.125 E
Silesian Voivodeship location map2.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of en:Silesian Voivodeship with counties (powiats) and municipalities (gminas). Geographic limits of the map:
  • N: 51.1617 N
  • S: 49.2956 N
  • W: 17.8872 E
  • E: 20.0559 E
Distinctive emblem for cultural property.svg
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Katowice, kamienica, pl. Szewczyka 1.JPG
Autor: Polar123, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Katowice, kamienica, 1891-1900
Katowice - Building on Szewczyka Square 1.jpg
Autor: Michał Bulsa (Lahcim nitup), Licencja: CC0
Detal architektoniczny na fasadzie budynku przy pl. Wilhelma Szewczyka 1 (róg z ul. 3 Maja) w Katowicach