Klasyczna ofiara gońca

Klasyczna ofiara gońca, grecki dar, poświęcenie Greca, poświęcenie Collego – w grze w szachy poświęcenie gońca na polu h7 (w rzadkich wypadkach symetrycznie na h2, skrajnie rzadko na a7 lub a2). Jest najstarszym i najczęściej stosowanym typem poświęcenia w ataku na pozycję roszady[1]. Możliwość jej wykorzystania występuje szczególnie w pozycjach powstałych z obrony francuskiej, choć nie jest to regułą.

Jako pierwszy opisał to poświęcenie Gioachino Greco w 1619 roku, a pierwszej systematycznej analizy związanych z nim zagadnień dokonał Erwin Voellmy w 1911 roku[1].

Podstawowym warunkiem koniecznym do wykonania takiego ruchu jest obecność przyłączających się do ataku skoczka (z szachem) i hetmana. Oprócz tego strona atakująca powinna dysponować przynajmniej jedną bierką wspomagającą, a przeważnie potrzebne są dwie; najbardziej typowo są to pion na e5 i goniec na przekątnej c1-h6[1].

Szczegółowy opis

abcdefgh
8
Chessboard480.svg
a8 – Czarna wieża
b8 – Czarny skoczek
c8 – Czarny goniec
d8 – Czarny hetman
f8 – Czarna wieża
g8 – Czarny król
a7 – Czarny pionek
b7 – Czarny pionek
c7 – Czarny pionek
d7 – Czarny skoczek
f7 – Czarny pionek
g7 – Czarny pionek
h7 – Czarny pionek
e6 – Czarny pionek
d5 – Czarny pionek
e5 – Biały pionek
b4 – Czarny goniec
d4 – Biały pionek
c3 – Biały skoczek
d3 – Biały goniec
f3 – Biały skoczek
a2 – Biały pionek
b2 – Biały pionek
c2 – Biały pionek
f2 – Biały pionek
g2 – Biały pionek
h2 – Biały pionek
a1 – Biała wieża
c1 – Biały goniec
d1 – Biały hetman
e1 – Biały król
h1 – Biała wieża
8
77
66
55
44
33
22
11
abcdefgh
W tej pozycji klasyczna ofiara gońca jest wygrywająca.

Jeden z najprostszych przykładów klasycznej ofiary gońca może powstać po ruchach 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sc3 Sf6 4.e5 Sd7 5.Sf3?! Gb4?! 6.Gd3 O-O?. Ruch 7.G:h7+! natychmiast rozstrzyga partię:

  • 7...K:h7 8.Sg5+ Kg8 9.Hh5 We8 10.H:f7+ Kh8 11.Hh5+ Kg8 12.Hh7+ Kf8 13.Hh8+ Ke7 14.H:g7X (ten wzorzec mata jest bardzo typowy dla poświęcenia na h7);
  • 7...K:h7 8.Sg5+ Kh6 9.S:f7++ i 10.S:d8, białe mają rozstrzygającą przewagę materialną;
  • 7...K:h7 8.Sg5+ Kg6 9.h4 He7 10.h5+ Kh6 11.Hd3! H:g5 (wymuszone z uwagi na podwójną groźbę matową na h7 i f7) 12.G:g5+ K:g5 13.He3+ Kf5 14.g3 G:c3+ 15.b:c3 i 16.Hf4X;
  • 7...Kh8 (najlepsze), białe mają piona więcej i silny, prawdopodobnie wygrywający atak (rozbita pozycja roszady czarnych).

Omówiona i ukazana na diagramie pozycja do końca listopada 2022 wystąpiła w bazie szachowej Lichess 766 razy. Białe zdecydowały się na poświęcenie gońca 186 razy, wygrywając 169 z tych partii[2].

W wielu przypadkach rezultat „greckiego daru” nie jest równie jasny. Każdy z trzech głównych wariantów (ustąpienie królem po szachu skoczkiem na g8, h6, g6) może się okazać kłopotliwy dla atakującej strony. Kontynuacja ataku po Kg8 okazuje się szczególnie trudna, jeżeli strona broniąca się może szybko przyłączyć jakąś figurę (typowo skoczka lub hetmańskiego gońca) do obrony skrzydła królewskiego. Kh6 sprawia znaczne problemy, jeżeli hetmański goniec poświęcającego nie może wspomóc ataku. W większości innych przypadków najskuteczniejszą próbą obrony jest odejście na g6, wówczas atak najczęściej obejmuje ruchy Hd1-g4 i h2-h4-h5, ale niekiedy okazuje się niewystarczająco szybki. Odrzucenie ofiary (Kh8 po szachu gońcem) okazuje się niezwykle skuteczne, jeżeli goniec nie ma bezpiecznego pola odejścia, a strona broniąca się może wzmocnić pozycję i dopiero wtedy go pobić[1].

Przypisy

  1. a b c d Klasyczna ofiara gońca, [w:] Vladimir Vuković, Sztuka ataku, Warszawa 2005, ISBN 83-7243-452-2.
  2. Chess analysis board, lichess.org [dostęp 2022-12-02] (pol.).

Media użyte na tej stronie

Chessboard480.svg
Autor: החבלן, Licencja: CC0
Chessboard 480x480
Chess rdt45.svg
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Dark rook on transparent square, default size 45x45
Chess ndt45.svg
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Dark knight on transparent square, default size 45x45
Chess bdt45.svg
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Dark bishop on transparent square, default size 45x45
Chess qdt45.svg
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Dark queen on transparent square, default size 45x45
Chess kdt45.svg
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Dark king on transparent square, default size 64x64
Chess pdt45.svg
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Dark pawn on transparent square, default size 45x45
Chess plt45.svg
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Light pawn on transparent square, default size 45x45
Chess nlt45.svg
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Light knight on transparent square, default size 45x45
Chess blt45.svg
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Light bishop on transparent square, default size 45x45
Chess rlt45.svg
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Light rook on transparent square, default size 45x45
Chess qlt45.svg
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Light queen on transparent square, default size 45x45
Chess klt45.svg
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Light king on transparent square, default size 64x64