Kościół gimnazjalny w Braniewie

Kościół gimnazjalny w Braniewie
Gymnasialkirche
Ilustracja
Kościół gimnazjalny, dalej aula i Wieża Klesza
Państwo

 Polska

Miejscowość

Braniewo

Adres

Collegienstraße

Wyznanie

katolickie

Kościół

rzymskokatolicki

Wezwanie

Niepokalanego Poczęcia NMP

Położenie na mapie Braniewa
Mapa konturowa Braniewa, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kościół”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa konturowa województwa warmińsko-mazurskiego, blisko górnej krawiędzi po lewej znajduje się punkt z opisem „Kościół”
Położenie na mapie powiatu braniewskiego
Mapa konturowa powiatu braniewskiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Kościół”
Ziemia54°22′53,3″N 19°49′18,0″E/54,381472 19,821667

Kościół gimnazjalny w Braniewie (pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny) – kościół katolicki wybudowany w latach 1861–1863 przy Collegium Hosianum w Braniewie. W 1945 zniszczony, po wojnie niezachowany.

Historia

Na wprost, na końcu Collegienstraße, widoczny fragment kościoła, po prawej Kamienny Dom

Kościół wybudowano w latach 1861–1863 na miejscu wcześniejszego średniowiecznego kościoła Najświętszej Maryi Panny, który został rozebrany w 1809 roku ze względu na zły stan techniczny. Nowa świątynia, znacznie mniejsza, została zorientowana poprzecznie do poprzedniej – to jest wzdłuż murów obronnych miasta.

16 maja 1861 sufragan Antoni Frenzel dokonał błogosławieństwa i położenia kamienia węgielnego. W następnym roku wzniesiona już była wieża i zamontowano dzwon. W procesie wznoszenia świątyni partycypowały też władze miasta, fundując drewno na budowę[1]. Świątynia została konsekrowana 8 października 1863 przez sufragana biskupa Antoniego Frenzla ku czci Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny[2][3].

W latach 1874–1876 dzięki poparciu władz pruskich przejęty był przez starokatolików (był to okres kulturkampfu, w którym starokatolicyzm cieszył się licznymi przywilejami władz)[4].

Kościół gimnazjalny początkowo nie był połączony z aulą, wieżą i budynkiem głównym. W 1904, podczas rozbudowy skrzydła zachodniego, kościół gimnazjalny i wieża zostały dołączone do obiektu głównego kolegium.

W 1913 roku, z okazji 50-lecia zbudowania kościoła, został on odnowiony i odmalowany za kwotę 5000 marek, za kwotę 3655 marek zostały wyremontowane i zmodernizowane organy. Ponadto za kwotę 620 marek odrestaurowano stary kamienny krzyż, który stał kiedyś przed rozebranym w 1809 roku kościołem Mariackim, i zawieszono go wewnątrz świątyni[5].

Kolejna przebudowa kompleksu Collegium Hosianum, w latach 1931–1934, nadała mu kształt podkowy. Kościół gimnazjalny oraz aula stanowiły jej lewe skrzydło.

Pomiędzy kościołem i aulą znajdował się łącznik z wejściem do kościoła i do auli. Nad wejściem umieszczona była płaskorzeźba Madonny (Ermländische Madonna), która miała aż 3,75 m wysokości, wykonana przez rzeźbiarza Georga Fuhga (1898–1976) z Pieniężna[6][7]. Zarówno w kościele gimnazjalnym, jak i auli znajdowały się organy dostępne uczniom do ćwiczeń. W kościele obok lewego ołtarza bocznego umieszczone było popiersie biskupa warmińskiego Stanisława Hozjusza wykonane przez 15-letniego ucznia gimnazjum Horsta Broschinskiego (ukończył gimnazjum w 1939, następnie studiował w Akademie für Bildende Künste w Berlinie, po wojnie architekt we Freiburgu)[8][9][6].

Miejsce kościoła gimnazjalnego i auli od lat 60. zajmuje internat szkolny „wkomponowany” w kompleks szkolny

Kościół gimnazjalny zniszczony (zbombardowany) został 5 lutego 1945. Po wojnie zrujnowana świątynia, mimo zachowanych murów, niszczała niezabezpieczona. W 1957 roku stały jeszcze mury świątyni z zachowaną płaskorzeźbą Madonny[10]. Pod koniec lat 50. świątynia została rozebrana. W miejscu kościoła gimnazjalnego i auli postawiono typowy dla czasów PRL-u blok mieszkalny, pełniący funkcję internatu szkolnego.

Przypisy

  1. Marek Jodkowski, Budownictwo sakralne diecezji warmińskiej w latach 1821–1945, Olsztyn 2011, s. 256
  2. Rocznik Diecezji Warmińskiej rok 1974, Olsztyn 1974, s. 99
  3. Paweł Romański Biskup warmiński Józef Ambroży Geritz (1783-1867), Olsztyn 2015, s. 177
  4. Marek Jodkowski Budownictwo sakralne diecezji warmińskiej w latach 1821– 1945, Olsztyn 2011, s. 20–21
  5. Jahresbericht über das Königliche Gymnasium zu Braunsberg. Ostern 1914, Braunsberg. Heynes Buchdruckerei (G. Riebensahm), 1914
  6. a b Braunsberg / Ostpreußen. Stadt und Kreis in Bildern aus vergangenen Tagen, s. 58-59
  7. DAWNE BRANIEWSKIE KOŚCIOŁY, braniewo.com.pl [dostęp 2022-08-07] (pol.).
  8. Zeitschrift für die Geschichte und Altertumskunde Ermlands Beiheft 8 1990, Ernst Federau, Die Abiturienten des Braunsherger Gymnasiums von 1916 bis 1945
  9. Stanisław Achremczyk, Alojzy Szorc Braniewo, 1995, s. 235–236
  10. Braunsberg wurde halbiert w: Ostpreußen-Warte. Heimatblatt aller Ost- und Westpreußen, Nummer 8, s. 3, August 1957

Media użyte na tej stronie

Warmian-Masurian Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Warmian-Masurian Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 54.52 N
  • S: 53.07 N
  • W: 19.05 E
  • E: 22.95 E
Braniewo Gdańska 17 19 Liceum Hosianum-002.JPG
Autor: Jacek Bogdan, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Braniewo, gimnazjum jezuickie (Liceum Hosianum), 1743-1771
Braniewo County location map02.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Braniewo County with urbanized area highlighted. Geographic limits of the map:
  • N: 54.46 N
  • S: 54.09 N
  • W: 19.61 E
  • E: 20.40 E
Braniewo location map.svg
Autor:
OpenStreetMap contributors
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Mapa Braniewa, Polska
ID004040 C004 BraunsbergLyzeum.jpg
Lyceum Hosianum und Priesterseminar in Braunsberg, Ostpreußen
ID004042 C006 BraunsbergKathGymn.jpg
Braunsberg in Ostpreußen: Katholisches Gymnasium.