Lista traktatów ograniczających zbrojenia

Lista traktatów ograniczających zbrojenia

Przed II wojną światową

Ograniczenia wobec państw centralnych i ich sojuszników

NazwaData podpisaniaPaństwo objęte restrykcjami
Traktat wersalski28 czerwca 1919Rzesza Niemiecka
Traktat z Saint-Germain-en-Laye10 września 1919Austria
Traktat z Neuilly-sur-Seine27 listopada 1919Bułgaria
Traktat z Trianon4 czerwca 1920Królestwo Węgier
Traktat z Sèvres10 sierpnia 1920Turcja

Ograniczenia w zbrojeniach morskich

Nazwa polskaNazwa angielskaData podpisaniaSygnatariusze
Traktat waszyngtońskiWashington Naval Treaty6 lutego 1922Wielka Brytania, USA, Japonia, Francja i Włochy
Traktat międzynarodowy w sprawie ograniczenia i redukcji uzbrojenia morskiegoInternational Treaty for the Limitation and Reduction of Naval Armament, London Naval Treaty22 kwietnia 1930Wielka Brytania, USA, Japonia, Francja i Włochy
Drugi traktat londyńskiTreaty for the Limitation of Naval Armament, Second London Naval Treaty25 marca 1936Wielka Brytania, USA i Francja

Zakaz broni chemicznej i bakteriologicznej

Nazwa polskaNazwa angielskaData podpisania
IV Konwencja haska o dotycząca praw i zwyczajów wojny lądowejConvention respecting the Laws and Customs of War on Land (Hague Convention (IV))18 października 1907
Protokół genewski (1925)Protocol for the Prohibition of the Use of Asphyxiating, Poisonous or Other Gases, and of Bacteriological Methods of Warfare (Geneva Protocol)17 czerwca 1925

Po II wojnie światowej

Ograniczenia dotyczące broni masowego rażenia

Nazwa polskaNazwa angielskaData podpisania
Układ o zakazie prób broni nuklearnej w atmosferze, w przestrzeni kosmicznej i pod wodąTreaty Banning Nuclear Weapon Tests in the Atmosphere, in Outer Space and Under Water (LTBT)5 sierpnia 1963
Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowejNuclear Non-Proliferation Treaty (NPT)1 lipca 1968
Konwencja o broni biologicznejConvention on the Prohibition of the Development, Production and Stockpiling of Bacteriological (Biological) and Toxin Weapons and on their Destruction (BWC)10 kwietnia 1972
I Traktat o ograniczeniu zbrojeń strategicznych (SALT I)Strategic Arms Limitation Talks26 maja 1972
Traktat o ograniczeniu rozwoju systemów antybalistycznych (ABM)Anti-Ballistic Missile Treaty26 maja 1972
Traktat o ograniczeniu podziemnych prób broni jądrowej (TTBT)Threshold Test Ban Treaty3 lipca 1974
II Traktat o ograniczeniu zbrojeń strategicznych (SALT II)Strategic Arms Limitation Talks18 czerwca 1979
Traktat o całkowitej likwidacji pocisków rakietowych krótkiego i średniego zasięgu (Traktat INF)Intermediate-Range Nuclear Forces Treaty8 grudnia 1987
I Traktat o redukcji zbrojeń strategicznych (START I)Strategic Arms Reduction Treaty31 lipca 1991
II Traktat o redukcji zbrojeń strategicznych (START II)Strategic Arms Reduction Treaty3 stycznia 1993
Konwencja o zakazie broni chemicznejChemical Weapons Convention (CWC)13 stycznia 1993
Traktat o całkowitym zakazie prób z bronią jądrowąComprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty (CTBT)24 września 1996
Traktat o redukcji strategicznych zbrojeń ofensywnychStrategic Offensive Reductions Treaty (SORT)24 maja 2002
Traktat o zakazie broni jądrowejTreaty on the Prohibition of Nuclear Weapons (TPNW)7 lipca 2017

Traktaty ustanawiające strefy bezatomowe

Nazwa polskaNazwa angielskaData podpisaniaObszar objęty traktatem
Układ AntarktycznyAntarctic Treaty System1959Antarktyka
Traktat z TlatelolcoTreaty for the Prohibition of Nuclear Weapons in Latin America and the Caribbean1967Ameryka Łacińska i Karaiby
Układ o zakazie umieszczania broni jądrowej i innych rodzajów broni masowej zagłady na dnie mórz i oceanówTreaty on the Prohibition of the Emplacement of Nuclear Weapons and Other Weapons of Mass Destruction on the Sea-Bed and the Ocean Floor and in the Subsoil1971Dno oceaniczne
Traktat z RarotongaSouth Pacific Nuclear Free Zone Treaty1985Południowo-Wschodni Pacyfik
Traktat z BangkokuSoutheast Asian Nuclear-Weapon-Free Zone Treaty1995Azja Południowo-Wschodnia
Traktat z KairuAfrican Nuclear Weapons Free Zone Treaty1996Afryka
Traktat z SiemipałatyńskaTreaty on a Nuclear-Weapon-Free Zone in Central Asia2006Azja Środkowa

Pozostałe ograniczenia

Nazwa polskaNazwa angielskaData podpisania
Układ o zasadach działalności państw w zakresie badań i użytkowania przestrzeni kosmicznej łącznie z Księżycem i innymi ciałami niebieskimi (Traktat o przestrzeni kosmicznej)Treaty on Principles Governing the Activities of States in the Exploration and Use of Outer Space, including the Moon and Other Celestial Bodies (Outer Space Treaty)27 stycznia 1967
Konwencja o zakazie używania technicznych środków oddziaływania na środowisko w celach militarnych lub jakichkolwiek innych celach wrogichConvention on the Prohibition of Military or Any Other Hostile Use of Environmental Modification Techniques (Environmental Modification Convention (ENMOD))18 maja 1977
Konwencja o zakazie lub ograniczeniu użycia pewnych broni konwencjonalnych, które mogą być uważane za powodujące nadmierne cierpienia lub mające niekontrolowane skutkiConvention on Prohibitions or Restrictions on the Use of Certain Conventional Weapons Which May Be Deemed to Be Excessively Injurious or to Have Indiscriminate Effects (CCW lub CCWC)10 października 1980
Traktat o konwencjonalnych siłach zbrojnych w Europie (CFE)Treaty on Conventional Armed Forces in Europe19 listopada 1990
Traktat o stanie osobowym sił konwencjonalnych w Europie (CFE-1A)Personnel Strength of Conventional Armed Forces in Europe10 lipca 1992
Porozumienie WassenaarThe Wassenaar Arrangement on Export Controls for Conventional Arms and Dual-Use Goods and Technologies (Wassenaar Arrangement)31 marca 1994
Konwencja o zakazie użycia, składowania, produkcji i przekazywania min przeciwpiechotnych oraz o ich zniszczeniu (Traktat ottawski)Convention on the Prohibition of the Use, Stockpiling, Production and Transfer of Anti-Personnel Mines and on their Destruction (Ottawa Treaty)3 grudnia 1997
Umowa o dostosowaniu Traktatu o konwencjonalnych siłach zbrojnych w EuropieAgreement on Adaptation of the Treaty on Conventional Armed Forces in Europe19 listopada 1999
Konwencja o zakazie użycia amunicji kasetowejConvention on Cluster Munitions (CCM)30 maja 2008

W celu nadzoru rozbrojenia w 1992 zawarto w Helsinkach Traktat o otwartych przestworzach.

Zobacz też

Bibliografia

  • Roman Kuźniar: Bezpieczeństwo w stosunkach międzynarodowych. W: Roman Kuźniar, Edward Haliżak: Stosunki międzynarodowe. Geneza, struktura, dynamika. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2006, s. 165–173. ISBN 978-83-235-0281-4.
  • Marcin Kaczmarski: Problematyka zbrojeń i rozbrojenia. W: Ryszard Zięba: Bezpieczeństwo międzynarodowe po zimnej wojnie. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2008, s. 520–545. ISBN 978-83-60501-92-4.