Lucjan Szymański

Lucjan Antoni Szymański
„Janczar”, „Kamiński”, „Garda”
podpułkownik kawalerii podpułkownik kawalerii
Data i miejsce urodzenia

17 marca 1897
Białe Wody na Ukrainie

Data i miejsce śmierci

5 marca 1945
więzienie „Toledo”, Warszawa

Przebieg służby
Lata służby

19171945

Siły zbrojne

Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Kotwica symbol.svg Armia Krajowa

Jednostki

1 Pułk Strzelców Konnych
3 Pułk Strzelców Konnych im. Hetmana Stefana Czarnieckiego
Szkoła Podchorążych dla Podoficerów
Szwadron Kawalerii KOP „Iwieniec”
9 Pułk Strzelców Konnych
2 Dywizja Piechoty Legionów
11 Pułk Ułanów Legionowych

Stanowiska

dowódca szwadronu
Inspektor AK

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa

Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1920-1941) Medal Niepodległości Srebrny Krzyż Zasługi Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Pamiątkowy Jubileuszowy 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej Medal Zwycięstwa (międzyaliancki)
Odznaka pamiątkowa I Korpusu Polskiego w Rosji

Lucjan Antoni Szymański, ps. „Janczar”, „Kamiński”, „Garda” (ur. 17 marca 1897 w Białych Wodach na Ukrainie, zm. 5 marca 1945 w Warszawie) – podpułkownik kawalerii Wojska Polskiego.

Życiorys

Lucjan Antoni Szymański urodził się 17 marca 1897 roku w miejscowości Białe Wody, w guberni charkowskiej, w rodzinie Hilarego (1855–1911) i Olimpii z Protessowiczów (ur. 1869). Uczęszczał do 7-klasowej szkoły handlowej w Kamieńcu Podolskim, którą ukończył w lipcu 1916. Mając 14 lat, wstąpił do konspiracyjnego oddziału polskiej organizacji „Strzelec”. W sierpniu 1916 rozpoczął studia w Handlowym Instytucie w Kijowie, lecz już w październiku 1916 został powołany do carskiego wojska. W 1917, służąc w carskim 8 pułku huzarów, ukończył Szkołę Wojskową im. Wielkiego Ks. Konstantego Konstantynowicza w Kijowie. We wrześniu 1917 wstąpił do tajnej Ligi Polskiej Pogotowia Walki Czynnej. Następnie służył w I Korpusie Wschodnim jako plutonowy Legii Oficerskiej. 3 lipca 1918 roku został zdemobilizowany. Jesienią 1918 roku wstąpił do Wojska Polskiego. 14 stycznia 1919 roku rozpoczął służbę w szwadronie jazdy ziemi kujawskiej we Włocławku. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku (wyprawa kijowska, bitwa warszawska, bitwa niemeńska).

W okresie międzywojennym w 1, a następnie w 3 pułku strzelców konnych w stopniu podporucznika. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 343. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 roku – kawalerii)[1]. W Szkole Podchorążych dla Podoficerów w Bydgoszczy jako instruktor jazdy konnej[2]. 12 kwietnia 1927 roku awansował na rotmistrza ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1927 roku i 51. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[3]. 20 września 1930 roku został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza[4]. 27 listopada 1930 roku objął dowództwo Szwadronu Kawalerii KOP „Iwieniec”. 20 lutego 1934 roku został przeniesiony do 9 pułku strzelców konnych w Grajewie na stanowisko dowódcy 1 szwadronu[5]. W 1937 roku został komendantem Rejonu Przysposobienia Wojskowego Konnego 2 Dywizji Piechoty Legionów w Kielcach oraz 11 pułku Ułanów Legionowych w Ciechanowie. Awansował do stopnia majora.

Kampanię wrześniową 1939 przeszedł szlakiem bojowym 11 pułku ułanów jako II zastępca dowódcy. Dostał się do niewoli niemieckiej po kapitulacji po bitwie pod Krasnobrodem 25 września. W październiku 1939 zbiegł z niewoli niemieckiej, w konspiracji pod ps. „Janczar”, w ZWZ, potem AK. W 1940 organizator ZWZ w pow. Mińsk Mazowiecki, w listopadzie 1941 inspektor AK w pow. Mińsk Mazowiecki i Siedlce-miasto. Ostatni dowódca podokręgu „Białowieża” Warszawa-Wschód. Według planu odtworzenia WP (OSZ) ppłk Lucjan Szymański był przewidziany jako dowódca Mazowieckiej Brygady Kawalerii. Inspektor AK mjr Lucjan Szymański „Janczar” został awansowany do stopnia podpułkownika w dniu 1 października 1943 r. Ppłk. Lucjan Szymański jako najstarszy stopniem oficer AK oraz inspektor Komendy Głównej AK na obwody Siedlce, Sokołów Podlaski, Garwolin i Mińsk Mazowiecki, po aresztowaniu 8 sierpnia 1944 dowódcy Podokręgu płk. Suszczyńskiego (i innych oficerów którzy zgłosili się na ponowne spotkanie z sowieckim gen. Popowem) objął dowodzenie całym podokręgiem.

23 grudnia aresztowany przez ppor. Józefa Światło. Prawdopodobnie ostatnia depesza adresowana do gen. Leopolda Okulickiego podpisana przez „Janczara” została wysłana do Londynu w dniu 20 listopada 1944 roku. Więziony w Siedlcach i w katowni przy ul. 11 Listopada na warszawskiej Pradze tzw. „Toledo”. Według informacji przekazanych rodzinie przez prokuraturę – stracony 5 marca 1945. Współwięźniowie twierdzą, że był wielokrotnie wieszany na drzewie na terenie więzienia i został pochowany pod ścianą więzienia w pobliżu narożnika północnego[6]. Jego grób symboliczny znajduje się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, w Kwaterze „na Łączce”, a tablice pamiątkowe jego pamięci w krużganku kościoła św. Antoniego i na murze kościoła św. Karola Boromeusza w Warszawie.

Zrehabilitowany 29 czerwca 1993 roku. 14 sierpnia 2017 roku został awansowany pośmiertnie na stopień pułkownika[7].

Ordery i odznaczenia

Generał podporucznik Edward Śmigły-Rydz wnioskując o nadanie Krzyża Walecznych napisał:

W czerwcu 1919 roku plutonowy Szymański Lucjan obsadzając placówkę w mieście Kobylnik wysuniętą o 25 km od miejsca postoju szwadronu mając pod swoją komendą 10 ludzi dostał 15 czerwca rozkaz zrobienia głębszego wywiadu na tyłach nieprzyjaciela i ewentualnego zbadania m. Miadzioł. Maszerując w wyżej wskazanym kierunku plut. Szymański spotkał w odległości 3 km od miejsca postoju placówki patrol nieprzyjacielski składający się z 1 plutonu piechoty. Brawurowym atakiem na nieprzyjaciela zmusił go plut. Szymański do cofnięcia się w nieładzie otwierając sobie drogę do dalszego patrolowania. Dotarłszy do folwarku Miadzioł położonego 2 km od miejscowości o tej samej nazwie spostrzegł, że jest ono obsadzone przez piechotę nieprzyjacielską. Spieszywszy patrol plut. Szymański zaatakował z 8 ludźmi miasteczko, do którego też wdarł się i utrzymywał przez dwie godziny odpierając kilkakrotne usiłowania nieprzyjaciela do zajęcia straconej placówki. Po nadejściu znaczniejszych sił nieprzyjacielskich i nie posiadając amunicji, wycofał się przywożąc cenne wiadomości. Straty własne jeden szeregowy.

W 1920 roku był przedstawiony do odznaczenia Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari za zdobycie w walce sztandaru sowieckiej kawalerii.

Przypisy

  1. Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Załącznik do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, Zakłady Graficzne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1922, s. 172.
  2. Rocznik Oficerów Kawalerii 1930 ↓, s. 63, 84.
  3. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 20 kwietnia 1927 roku, s. 123.
  4. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 20 września 1930 roku, s. 307.
  5. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 182.
  6. M.Szejnert, s.199
  7. Prezydent przyznał pośmiertnie trzy awanse generalskie i jeden admiralski. www.rp.pl, 2017-08-14. [dostęp 2017-08-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-18)].
  8. M.P. z 1937 r. nr 64, poz. 97 „za zasługi w służbie wojskowej”.
  9. Na podstawie fotografii [1].
  10. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 19 z 12 grudnia 1929 roku, s. 365.

Bibliografia

Media użyte na tej stronie