Mihal Grameno

Mihal Grameno
Ilustracja
Mihal Grameno
Data i miejsce urodzenia

13 stycznia 1871
Korcza

Data i miejsce śmierci

5 lutego 1931
Korcza

Narodowość

albańska

Dziedzina sztuki

literatura

Ważne dzieła
  • Śmierć Pyrrusa
  • Przekleństwo języka albańskiego

Mihal Grameno (ur. 13 stycznia 1871 w Korczy, zm. 5 lutego 1931 tamże[1]) – albański pisarz i działacz niepodległościowy.

Życiorys

Pochodził z rodziny kupieckiej, wyznania prawosławnego, był synem Ilo Grameno i Liny. Uczył się początkowo w greckojęzycznej szkole w Korczy, ale w 1885 z powodów ekonomicznych wyemigrował do Rumunii[1]. Tam też związał się z albańskim ruchem narodowym. W 1889 został wybrany sekretarzem towarzystwa patriotycznego Drita, działającego w Bukareszcie[1]. W tym czasie publikował swoje pierwsze wiersze.

Mihal Grameno w oddziale Çerçiza Topullego

Po powrocie do Albanii w 1907 przyłączył się do oddziału dowodzonego przez Çerçiza Topullego, w którym walczył przeciwko Turkom. W 1908 wziął udział w bitwie pod Mashkullore, po której jego oddział uległ rozproszeniu. Sam Grameno zdołał uciec.

Oprócz działalności zbrojnej Grameno zajmował się działalnością edukacyjną we wsiach południowej Albanii. W 1908 wziął udział w kongresie monastyrskim, który przyjął standard alfabetu dla języka albańskiego. Od 1909 wydawał w Korczy pismo Lidhja orthodhokse (Liga prawosławna), a od 1911 tygodnik polityczny Koha (Czas)[1]. W 1910, w czasie wystąpień antyosmańskich w Kosowie został aresztowany przez władze tureckie[2]. W 1912 należał do grona sygnatariuszy deklaracji niepodległości.

Po rozbiorze ziem albańskich w czasie I wojny światowej, wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. W tym czasie zaangażował się w działalność organizacji Vatra, działającej w Bostonie, skupiającej Albańczyków mieszkających w USA i kierował pismem Koha (Czas), wydawanym w Jamestown. W 1919 reprezentował albańską diasporę na konferencji pokojowej w Paryżu[1]. W 1921 powrócił do Albanii, gdzie zajął się pisaniem artykułów, w których domagał się demokratyzacji państwa albańskiego. Po upadku rządu Fana Noliego w grudniu 1924 z uwagi na chorobę Grameno wycofał się z działalności publicznej. W 1925 wydał wspomnienia z okresu walk przeciwko Turkom.

W dorobku literackim Mihala Grameno znajdują się tomiki poezji, powieści, a także utwory sceniczne – komedia Przekleństwo języka albańskiego i dramat Śmierć Pyrrusa.

Popiersie Mihala Grameno w Korczy

Przez władze Albanii wyróżniony tytułem Bohatera Narodu (Hero i Popullit). Imię Grameno noszą ulice w Tiranie, Korczy, Bilisht, Kamzie, Kuçovë i w Prisztinie.

Dzieła

  • 1903: Vdekja (Śmierć)
  • 1905: Mallkimi i gjuhës shqipe (Przekleństwo języka albańskiego, komedia)
  • 1906: Vdekja e Piros (Śmierć Pyrrusa, tragedia)
  • 1909: Oxhaku (Watra, powieść)
  • 1909: Varri i pagezimit (Mogiła chrztu, opowiadanie)
  • 1912: Plagët (Rany, poezja)
  • 1925: Kryengritja shqiptare (Powstanie albańskie)

Zobacz też

Przypisy

  1. a b c d e Robert Elsie: A Biographical Dictionary of Albanian History. New York: I.B. Tauris, 2012, s. 178. ISBN 978-1-78076-431-3.
  2. Enis Halimi. AKTET POLITIKE TË RILINDJES KOMBËTARE DHE SHPALLJA E PAVARËSISË (19081912)". „Gjurmime Albanologjike - Seria e shkencave historike”. 41-42 (2), s. 133, 2011. 

Bibliografia

  • Ivan Dorovský: Slovník balkánských spisovatelů: albánská literatura, bosenskohercegovská literatura, bulharská literatura, chorvatská literatura, makedonská literatura, slovinská literatura, srbská a černohorská literatura. Praga: 2001. ISBN 80727-7-006-3. (cz.).
  • Biogram Grameno na stronie Radia Kosowa

Media użyte na tej stronie

MihalGrameno.jpg
Mihal Grameno, revolutionary and writer
BASA-1932K-1-433-8.jpg
Снимки и пощенски картички на албанци.
Bust of Mihal Grameno.jpg
Autor: Resnjari, Licencja: CC BY-SA 4.0
Bust of Mihal Grameno