Modrak (roślina)

Modrak
Ilustracja
Morfologia (modrak morski)
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

różopodobne

Rząd

kapustowce

Rodzina

kapustowate

Rodzaj

modrak

Nazwa systematyczna
Crambe L.
Sp. Pl. 671. 1753
Typ nomenklatoryczny

Crambe maritima L.[3]

Modrak morski

Modrak (Crambe L.) – rodzaj roślin należący do rodziny kapustowatych. Należy do niego ok. 35 gatunków[4]. Rosną dziko w Europie (8 gatunków), Azji i w północnej Afryce (kilka gatunków na obszarach górskich oraz 9, w tym też drewniejące, na Wyspach Kanaryjskich)[5][6][7]. Rośliny te zasiedlają tereny nadmorskie, miejsca skaliste, suche, tereny górskie. Niektóre rozprzestrzeniają się niesione wiatrem jako tzw. biegacze pustynni[7]. Gatunkami jadalnymi o pewnym znaczeniu ekonomicznym są: modrak morski C. maritima i modrak abisyński C. hispanica subsp. abyssinica[8][5].

Przedstawicieli tego rodzaju nie należy mylić z chabrem bławatkiem, który w dialekcie wielkopolskim również nazywany jest modrakiem.

Morfologia

Pokrój
Rośliny jednoroczne i byliny, rzadko półkrzewy, zwykle nagie, często sine, jeśli owłosione to z włoskami prostymi. Łodyga często u nasady prosta i w górnej części silniej rozgałęziona[5][6]. Maksymalnie rośliny te osiągają do 4 m wysokości, niektóre gatunki są kolczaste[7].
Liście
Najniższe często okazałe, pojedyncze, ząbkowane i zatokowo wcinane lub częściej podzielone, lirowate. Wyższe liście zwykle słabiej podzielone, zatokowo wcinane[5][6].
Kwiaty
Drobne, z 4-płatkowymi, białymi koronami, zebrane w okazałe kwiatostany, wydłużające się podczas owocowania[5][6].
Owoce
Jednonasienne kulistawe lub jajowate łuszczynki w dolnej części sterylne. Czasem czterokątne lub żebrowane[7].

Systematyka

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Należy do rodziny kapustowatych (Brassicaceae), rzędu kapustowców (Brassicales), kladu różowych (rosids) w obrębie okrytonasiennych (Magnoliophyta)[2].

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Capparanae Reveal, rząd kaparowce (Capparales Hutch.), podrząd Capparineae Engl., rodzina kapustowate (Brassicaceae Burnett), plemię Crambeae Caruel in Parl., rodzaj modrak (Crambe L.)[9].

Wykaz gatunków[4][10]
  • Crambe alutacea Hand.-Mazz.
  • Crambe arborea Webb ex Christ
  • Crambe armena N.Busch
  • Crambe cordifolia Stevenmodrak sercolistny
  • Crambe edentula Fisch. & C.A.Mey. ex Korsh.
  • Crambe feuilleei A.Santos ex Prina & Mart.-Laborde
  • Crambe filiformis Jacq.
  • Crambe fruticosa L.f.
  • Crambe gigantea (Ceballos & Ortuño) Bramwell
  • Crambe gomeraea Webb ex Christ
  • Crambe gordjagini Sprygin & Popov
  • Crambe grandiflora DC.
  • Crambe grossheimii I.I.Khalilov
  • Crambe hedgei I.I.Khalilov
  • Crambe hispanica L.modrak hiszpański
  • Crambe juncea M.Bieb.
  • Crambe kilimandscharica O.E.Schulz
  • Crambe koktebelica (Junge) N.Busch
  • Crambe kralikii Coss.
  • Crambe laevigata DC. ex Christ
  • Crambe maritima L.modrak morski
  • Crambe microcarpa A.Santos
  • Crambe orientalis L.
  • Crambe pinnatifida W.T.Aiton
  • Crambe pritzelii Bolle
  • Crambe scaberrima Webb ex Bramwell
  • Crambe schugnana Korsh.
  • Crambe scoparia Svent.
  • Crambe sinuatodentata Hochst. & G.W.Schimp.
  • Crambe steveniana Rupr.
  • Crambe strigosa L'Hér.
  • Crambe sventenii Pett. ex Bramwell & Sunding
  • Crambe tamadabensis Prina & Marrero Rodr.
  • Crambe tataria Sebeókmodrak tatarski
  • Crambe × tchalenkoae Popovich & Zernov
  • Crambe wildpretii Prina & Bramwell

Zastosowanie

Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne, niektóre również jako rośliny jadalne (np. modrak morski)[9].

Przypisy

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-05-13] (ang.).
  3. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-28].
  4. a b Crambe L.. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-06-20].
  5. a b c d e Geoffrey Burnie i inni, Botanica : ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134.
  6. a b c d Crambe (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2012-06-13].
  7. a b c d Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 174. ISBN 0-333-74890-5.
  8. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  9. a b Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Crambe (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-28].
  10. Polskie nazwy według: Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 61. ISBN 978-83-925110-5-2.

Media użyte na tej stronie

Redirect arrow without text.svg
Redirect arrow, to be used in redirected articles in Wikipedias written from left to right. Without text.
Wikispecies-logo.svg
Autor: (of code) -xfi-, Licencja: CC BY-SA 3.0
The Wikispecies logo created by Zephram Stark based on a concept design by Jeremykemp.
Crambe maritima P5290765jm.JPG
Autor: Joachim Müllerchen (Jom), Licencja: CC BY-SA 2.0 de
Crambe maritima