Pałacyk Zieleniewskiego w Krakowie

Pałacyk Zieleniewskiego
Symbol zabytku nr rej. A-244 z dnia 22.03.1966
Ilustracja
Państwo

 Polska

Miejscowość

Kraków

Adres

ul. św. Marka 31

Architekt

K. Szydłowski
Stanisław Gołębiowski

Rozpoczęcie budowy

1837

Ukończenie budowy

1839

Ważniejsze przebudowy

1857

Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa konturowa Starego Miasta w Krakowie, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Pałacyk Zieleniewskiego”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Pałacyk Zieleniewskiego”
Położenie na mapie Krakowa
Mapa konturowa Krakowa, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Pałacyk Zieleniewskiego”
Ziemia50°03′46,27″N 19°56′32,93″E/50,062853 19,942481

Pałacyk Zieleniewskiego w Krakowie – zabytkowy pałacyk miejski, zlokalizowany przy ulicy św. Marka na krakowskim Starym Mieście. Jest jednym z nielicznych, zachowanych w Krakowie przykładów XIX-wiecznego domu fabrykanckiego[1].

Historia

Najstarsza zabudowa działki powstała około 1300. Przed XVI wiekiem wzniesiono na niej dworek i słodownię, które od 1651 do początku XIX wieku należały do archiprezbitera Kościoła Mariackiego. W latach 20. XIX wieku budynki te zostały wyburzone[2].

Pałacyk został wzniesiony w latach 1837–1839 w stylu klasycystycznym dla przemysłowca Ludwika Zieleniewskiego. Projektantem budynku był architekt K. Szydłowski. W 1857 budynek został rozbudowany i przebudowany w stylu neorenesansowym według projektu Stanisława Gołębiowskiego. Był on własnością rodziny Zieleniewskich do 1939. Po II wojnie światowej mieścił siedziby kilku spółdzielni i firm[1][2].

22 marca 1966 pałacyk został wpisany do rejestru zabytków[3]. Znajduje się także w gminnej ewidencji zabytków[4].

Architektura

Budynek ma dwie kondygnacje. Na parterze umieszczono: sień przejazdową, półokrągłą klatkę schodową, magazyn, kantor fabryczny, mieszkanie pisarza, mieszkanie przewodnika fabryki, kuchnię pisarza i sień. Na pierwszym piętrze znalazł się natomiast apartament rodziny Zieleniewskich z pomieszczeniami reprezentacyjnymi. Nad sienią zlokalizowano gabinet właściciela, a obok przedpokój z wejściem na klatkę schodową. Dalej, w centralnej części, znalazł się duży reprezentacyjny salon, a za nim sypialnia, jadalnia i niewielka oranżeria[1].

Fasada pałacyku reprezentuje styl neorenesansowy. Ma ona siedem osi. W jej centralnej części znajduje się pseudoryzalit o szerokości trzech osi. W pierwszej osi parteru zaprojektowano bramę wjazdową, a w szóstej prosty portal wejściowy. Parter oddzielony jest od piętra szerokim gzymsem. Okna posiadają skromną dekorację. Większość z nich zwieńczona jest prostokątnie, z wyjątkiem trzech dużych okien w środkowej części pierwszego piętra, które zwieńczone są półkoliście[1].

W XIX wieku za pałacykiem istniał ogród, w którego miejscu znajduje się obecnie parking[2].

Przypisy

  1. a b c d Marek Żukow-Karczewski. Pałace Krakowa. Pałac Zieleniewskiego. „Echo Krakowa”, 1990. Kraków. 
  2. a b c Ryszard Burek (red. nacz.): Encyklopedia Krakowa. Kraków: PWN, 2000, s. 734.
  3. Rejestr zabytków nieruchomych miasta Krakowa
  4. Gminna ewidencja zabytków Krakowa

Media użyte na tej stronie

Lesser Poland Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Lesser Poland Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
  • N: 50.59 N
  • S: 49.07 N
  • W: 18.92 E
  • E: 21.55 E
Kraków location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Mapa lokacyjna miasta Kraków. Punkty graniczne mapy:
  • N: 50.15 N
  • S: 49.95 N
  • W: 19.76 E
  • E: 20.26 E
Distinctive emblem for cultural property.svg
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
A-244 kamienica Kraków, ul. Św. Marka 31.jpg
Autor: Maatex, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Kamienica przy ulicy Św Marka 31 w Krakowie, widok od frontu.
Krakow Center - basic map.svg
Autor: RaNo, Licencja: CC BY-SA 4.0
Old town in Krakow - basic map