Prosna (województwo warmińsko-mazurskie)

Prosna
osada
Ilustracja
Wjazd do Prosny
Państwo

 Polska

Województwo

 warmińsko-mazurskie

Powiat

kętrzyński

Gmina

Korsze

Sołectwo

Prosna

Liczba ludności (2016)

243

Strefa numeracyjna

89

Kod pocztowy

11-430[1]

Tablice rejestracyjne

NKE

SIMC

0478948

Położenie na mapie gminy Korsze
Mapa konturowa gminy Korsze, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Prosna”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa konturowa województwa warmińsko-mazurskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Prosna”
Położenie na mapie powiatu kętrzyńskiego
Mapa konturowa powiatu kętrzyńskiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Prosna”
Ziemia54°14′11″N 21°04′52″E/54,236389 21,081111

Prosna[2] (niem. Prassen[3]) – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie kętrzyńskim, w gminie Korsze. Osada jest siedzibą sołectwa, do którego wchodzą jeszcze: Błuskajmy Małe, Błuskajmy Wielkie i Suliki[4].

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie olsztyńskim.

Położenie geograficzne

Rzeka Guber w Prośnie

Osada jest położona w północnej części gminy Korsze. Pod względem historycznym miejscowość leży w Prusach Dolnych, na obszarze dawnej pruskiej Barcji. Prosna jest położona na Nizinie Sępopolskiej[5], nad Gubrem, który stanowi południowy kraniec osady, oddzielający ją od Sątoczna. Prosna jest oddalona od sieci głównych dróg. W rejonie wsi zbiegają się jedynie drogi powiatowe nr 1567N, łącząca Sępopol i Glitajny, nr 1981N Sątoczno-Pasławki i nr 1398N Sątoczno-Skandawa. Od 2015 roku przez Prosnę biegnie szlak rowerowy Green Velo, łączący w tym miejscu Sępopol i Korsze oraz Barciany.

Historia

Nazwa wsi wywodzi się z języka pruskiego od słowa prassan – proso.

Wieś lokował w roku 1376 wielki mistrz krzyżacki Winrich von Kniprode na prawie chełmińskim. Czynsz od włóki wynosił dwie grzywny i cztery skojce.

Od XVI wieku do stycznia 1945 roku Prosna była w posiadaniu rodu zu Eulenburg. Przodkowie tej rodziny przybyli z Saksonii, aby jako rycerze krzyżaccy uczestniczyć w wojnie trzynastoletniej. Jako wynagrodzenie za udział w wojnie otrzymali nadania ziemskie w Galinach, Wicken (obecnie Klimowka obwód kaliningradzki) i Skandawie. Dzięki ożenkowi Botho X. zu Eulenburga z dziedziczką Sątoczna Anną Vogt von Ammerthal od 1520 roku Prosna znalazła się w posiadaniu rodu zu Eulenburg. Sątoczno było główną siedzibą rodu do roku 1610, a następnie Prosna.

W roku 1913 do dóbr w Prośnie należały następujące wsie i folwarki: Błuskajmy Małe, Błuskajmy Wielkie, Bykowo, Kałwągi, Łękajny, Sątoczno, Stawnica, Wetyn i inne oraz lasy. Razem dobra miały powierzchnię 3036 ha.

W styczniu 1945 po zajęciu Prosny przez Armię Czerwoną pałac i majątek ziemski były użytkowane przez pododdział tej armii aż do zbiorów ziemniaków w roku 1946, podobnie było w Łazdojach. Majątek w Prośnie jesienią 1946 r. przejęły Państwowe Nieruchomości Ziemskie, a później w 1949 powstał tu specjalistyczny PGR pod nazwą Stacja Hodowli Ziemniaka w Prośnie. W roku 1974 SHZ w Prośnie weszła w skład wielozakładowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Nasiennej w Korszach, które początkowo miało siedzibę w Glitajnach.

W roku 1970 w Prośnie było 249 mieszkańców, w 2006 - 277, a w 2016 - 243 mieszkańców.

Pałac

Ruiny pałacu Eulenbergów w Prośnie

Pierwszy murowany dwór w Prośnie wybudowany został w latach 1610-1620. Rezydencja została rozbudowana w latach 1667-1668 według planów Józefa Naronowicza-Narońskiego. Budowę barokowego pałacu zlecił pan na Prośnie Georg Friedrich zu Eulenburg (cioteczny brat Ahasvera ze Sztynortu).

Pałac został przebudowany w 1860 r. W pałacu zwraca uwagę oryginalna wieża w stylu romantycznego gotyku, w znacznym stopniu zniszczona. Z pałacu zachowała się tylko elewacja, wnętrza wypalone. Podobno pałac przetrwał wojnę, ale użytkowany przez PGR od 1945 r. powoli popadł w ruinę. Zachowały się maswerkowe okna. Osobliwością pałacu miały być pięknie rzeźbione drewniane schody. W przydworskim parku starodrzew z liczącymi ponad 200 lat dębami i świerkami.

Ochrona przyrody

Teren osady i jej okolic jest częścią obszaru Natura 2000, a mianowicie obszaru specjalnej ochrony ptaków Ostoja Warmińska. Jest to także teren wchodzący w skład Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Rzeki Guber[5].

W pobliżu Prosny w kierunku Błuskajm Wielkich na odcinku 600 m rośnie aleja 50 dębów szypułkowych o obwodzie pnia 150-280 cm. Jest ona od 19.01.1978 zarejestrowana jako pomnik przyrody[6].

Bibliografia

  • Kętrzyn. Z dziejów miasta i okolic, Pojezierze, Olsztyn, 1978. (s. 218-219 opis wsi, s. 276 Stacja Hodowli Ziemniaka Prosna).
  • Rudolf Grenz, Der Kreis Rastenburg, Marburg/Lahn, 1976. (s. 307 posiadłości Eulenburgów w 1913 r., s. 384-385 Die Grafen zu Eulenburg – historia rodu).
  • Mariusz Wyczółkowski, „Prosna – od świetności do ruiny”, Piramida – Informator Kętrzyński, nr 8, Kętrzyn, 1997 (s. 1, 7-8).
  • Małgorzata Jackiewicz-Garniec, Mirosław Garniec, Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich (Wydanie III poszerzone i uzupełnione) Studio ARTA, Olsztyn, 2001, ISBN 83-912840-2-6 (s. 172-179 pałac).

Przypisy

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1050 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  2. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  3. RÖSSEL (RESZEL). Skala 1:100 000. Warszawa: Wojskowy Instytut Geograficzny, 1928.
  4. Obwieszczenie NR 1/2017 Rady Miejskiej w Korszach z dnia 28 grudnia 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu Statutu Gminy Korsze. 4 stycznia 2018. [dostęp 2022-05-02]. (pol.).
  5. a b Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska: geoserwis mapy. [dostęp 2022-05-09]. (pol.).
  6. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie: Rejestr pomników przyrody. 2020-10-06. [dostęp 2022-05-07].

Zobacz też: Prosna

Media użyte na tej stronie

Warmian-Masurian Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Warmian-Masurian Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 54.52 N
  • S: 53.07 N
  • W: 19.05 E
  • E: 22.95 E
Korsze (gmina) location map.png
Autor: Smat, Licencja: CC BY-SA 2.0
Location map
Rzeka Guber w Prośnie 1.jpg
Autor: Sankoff64, Licencja: CC BY-SA 4.0
widok na rzekę Guber z mostu w miejscowości Prosna (gmina Korsze)
Prosna.jpg
Pałac w Prosnie
Prosna (gmina Korsze).jpg
Autor: Sankoff64, Licencja: CC BY-SA 4.0
Prosna, Warmian-Masurian Voivodeship
Kętrzyn County location map02.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Kętrzyn County with urbanized area highlighted. Geographic limits of the map:
  • N: 54.37 N
  • S: 53.92 N
  • W: 21.00 E
  • E: 21.62 E