Ratusz w Prudniku

Ratusz w Prudniku
Symbol zabytku nr rej. 497/58 z 15 października 1958[1]
Ilustracja
Widok na ratusz i barokową fontannę
Państwo

 Polska

Województwo

 opolskie

Miejscowość

Prudnik

Adres

Rynek 1

Styl architektoniczny

klasycyzm, pierwotnie barok

Wysokość całkowita

63 m

Kondygnacje

3

Ukończenie budowy

1782

Ważniejsze przebudowy

1840, 1894–1896

Właściciel

Urząd stanu cywilnego

Położenie na mapie Prudnika
Mapa konturowa Prudnika, u góry znajduje się punkt z opisem „Ratusz w Prudniku”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Ratusz w Prudniku”
Położenie na mapie powiatu prudnickiego
Mapa konturowa powiatu prudnickiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Ratusz w Prudniku”
Położenie na mapie gminy Prudnik
Mapa konturowa gminy Prudnik, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Ratusz w Prudniku”
Ziemia50°19′17″N 17°34′50″E/50,321389 17,580556

Ratusz w Prudniku – zabytkowy ratusz miejski w Prudniku zbudowany w 1782 roku w stylu barokowoklasycystycznym. Mieści się pośrodku Rynku[2][3], w centralnej części Starego Miasta.

Historia

Ratusz w Prudniku na pocztówce z 1895

Pierwszy ratusz w Prudniku został wzniesiony w XIII lub XIV wieku, prawdopodobnie z drewna[4]. Został spalony przez Szwedów w 1627 roku[2]. Kolejny budynek miał charakter barokowy i był niszczony w latach 1650, 1653, 1735 i 1779[2].

22 listopada 1642 z Opola do Prudnika wkroczyli Szwedzi. Zamierzali spalić miasto, ale dzięki negocjacjom do tego nie doszło. Podczas najazdu uszkodzeniu uległa wieża ratuszowa, którą wyremontowano dopiero w 1653. Odrestaurowana wieża uległa ponownemu uszkodzeniu. W sierpniu 1690[5] przeprowadzono jej powtórny remont[6] od góry do krużganku według planu Martina Doleczcka ze Strzelec Opolskich[5].

Według opisu ratusza z 1725, na jego piętrze odbywały się posiedzenia Rady Miejskiej, a w piwnicy mieściły się ławki mięsne[7]. Powstały w wyniku austriackiego ostrzału 28 lutego 1779 w trakcie wojny o sukcesję bawarską pożar strawił ratusz wraz z zegarem i wieżą, którą na krótko przedtem odrestaurowano[8]. Brakowało wody do gaszenia ognia, ponieważ w przeciągu 2 miesięcy nie padał deszcz, a śniegu było niewiele[5]. Po pożarze ratusz został odbudowany od podstaw według planów architekta Thomasa ze Świdnicy[2][3]. Jego budowę ukończono w październiku 1782[5].

W latach 1840–1842 podwyższono ratusz o półtora kondygnacji, pokryto go blachą cynkową i zaopatrzono w marmurowe schody[8]. Drugie piętro ratusza, które od tej pory zajmował sąd, oraz attykę wzniesiono nakładem kosztów wysokości 7000 talarów[9]. Podczas uroczystości 18 września 1842, na wieży osadzono gałkę, flagę oraz koronę[9]. Krzyż osadzony na gałce wskazywał strony świata[10]. W latach 1855–1859 wyremontowano jego wnętrze. W 1856 podwyższono wieżę ratuszową[11] o jedno piętro i zaopatrzono ją w wygięty dach[8]. Podwyższeniu uległa część rozpoczynająca się od mieszkania strażnika wieżowego, aż do zewnętrznego gzymsu. Prace z drewnem wykonali mistrzowie ciesielscy Carl i Friedrich Zeißner, natomiast prace kotlarskie kotlarz Hammetter. W gałce na szczycie umieszczono różne dokumenty wraz z rysunkiem wieży, przedstawiającym jej kształt w latach 1779–1856[10].

Planowana przebudowa ratusza została przerwana wybuchem I wojny światowej[12]. Od 1929 do 1945 dwie sale ratusza zajmowało muzeum miejskie[13].

Ratusz nie ucierpiał podczas bombardowania Rynku przez lotnictwo radzieckie w 1945[14]. Na przełomie maja i czerwca 1945 grupa Czechów przybyła do Prudnika i wywiesiła czechosłowacką flagę na ratuszu. Ogłosili przyłączenie Prudnika do Czechosłowacji. Zostali przegonieni przez polskich żołnierzy bez strzelaniny[15]. Do lat 60. XX wieku budynek ratusza był porośnięty bluszczem[16].

Podczas prac 24 marca 2000 roku z kuli na iglicy wieży wyjęto metalową, zalutowaną kapsułę, w której znajdowały się dokumenty z 1842. Dotyczyły one ówczesnego remontu wieży, zawierały listę fundatorów i ówczesnych władz miasta. Umieszczono w niej również lokalną gazetę, kilkanaście monet, a także kawałek ptasiej kości. Znalezisko zostało zdeponowane w Muzeum Ziemi Prudnickiej. Do kuli na iglicy trafiły jego kopie, a także druga kapsuła ze współczesnymi dokumentami, egzemplarzem lokalnej gazety i filmem ukazującym miasto i obrady Rady Miejskiej z 2000 roku[17].

W 2004 prudnicki ratusz został laureatem w ogólnopolskim konkursie „Zabytek Zadbany” organizowanym przez Narodowy Instytut Dziedzictwa[18][19].

Architektura

Ratusz liczy trzy kondygnacje oraz poddasze oraz jest częściowo podpiwniczony[2]. Od północnej strony nad budynkiem dominuje przylegająca do niego klasycystyczna, wieloczłonowa wieża, zwieńczona hełmem i iglicą[2]. Wieża mierzy 63 metry wysokości[20]. W ratuszu mieści się Urząd stanu cywilnego, Gminny Zarząd Oświaty i Wychowania, a także Biuro Euroregionu Pradziad[21].

Nad drzwiami na wieży ratusza umieszczona jest marmurowa tablica przypominająca o odbudowie miasta przez króla Fryderyka II. Niemiecki napis na tablicy głosi: „Królewskie miasto Prudnik na Górnym Śląsku, chwalebne i czcigodne, sławne dzięki handlowi, zostało obrócone w popiół i zniszczone 28 lutego 1779 roku w wyniku wściekłej napaści wroga. Spalony został także stary ratusz. Pod hojną opieką wielkiego, dostojnego, niezwyciężonego króla Prus, Fryderyka II, wyrozumiałego i litościwego, szczęśliwego ojca narodu, miasto odzyskało widoczny teraz blask i powstało szczęśliwie od nowa wraz z wieżą w roku Pańskim 1782.”[22]

Przed budynkiem stoi fontanna z 1696 roku[2].

Galeria

Przypisy

  1. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo opolskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2021, s. 111 [dostęp 2013-01-29].
  2. a b c d e f g Roman Pawlak: Polska – Zabytkowe ratusze. Warszawa: Sport i Turystyka MUZA SA, 2003, s. 190–191. ISBN 83-7200-991-0.
  3. a b Opis ratusza na stronie powiatu prudnickiego. [dostęp 2013-01-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (16 lipca 2014)].
  4. Kasza 2020 ↓, s. 11.
  5. a b c d Kasza 2020 ↓, s. 239.
  6. Kasza 2020 ↓, s. 15.
  7. Kasza 2020 ↓, s. 16.
  8. a b c Kasza 2020 ↓, s. 36.
  9. a b Kasza 2020 ↓, s. 240.
  10. a b Kasza 2020 ↓, s. 241.
  11. Kasza 2020 ↓, s. 21.
  12. Kasza 2020 ↓, s. 38.
  13. Prudnik – Muzeum Ziemi Prudnickiej, web.archive.org, 18 czerwca 2017 [dostęp 2022-05-22] [zarchiwizowane z adresu 2017-06-18].
  14. Andrzej Dereń, Tygodnik Prudnicki – Włoch walczył o Prudnik, www.tygodnikprudnicki.pl, 19 marca 2008 [dostęp 2019-05-17].
  15. Andrzej Dereń, Tygodnik Prudnicki – Historia: Zdobyli Prudnik na wozie drabiniastym, www.tygodnikprudnicki.pl, 12 stycznia 2011 [dostęp 2020-08-26].
  16. Kasza 2020 ↓, s. 238.
  17. Kasza 2020 ↓, s. 243.
  18. Pomyśleli trzy razy i wygrali, Nowa Trybuna Opolska, 27 kwietnia 2004 [dostęp 2020-05-03] (pol.).
  19. Maria Sarnik-Konieczna, Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków 2004 – Zamek Królewski na Wawelu, www.skz.pl [dostęp 2020-05-03].
  20. Prudnik – śródmieście, Górny Śląsk – ciekawe obiekty – warto zobaczyć [dostęp 2019-05-17] [zarchiwizowane z adresu 2019-05-17] (pol.).
  21. Rynek w Prudniku – Prudnik – Slezsko bez hranic, www.silesiatourism.com [dostęp 2019-05-17].
  22. Marcin Husak: Niecodziennik! Prudnik mniej znany... Agencja Promocji i Rozwoju Gminy Prudnik, 2018, s. 71. ISBN 83-65916-45-2.

Bibliografia

  • Ryszard Kasza: Ulicami Prudnika z historią i fotografią w tle. Przemysław Birna, Franciszek Dendewicz, Piotr Kulczyk. Prudnik: Powiat Prudnicki, 2020. ISBN 978-83-954314-5-6.

Media użyte na tej stronie

Opole Voivodeship location map.svg
Autor: Tymek1988, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Opole Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
  • N: 51.2778 N
  • S: 49.942 N
  • W: 16.8461 E
  • E: 18.8073 E
Distinctive emblem for cultural property.svg
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
2022 04 Prudnik town hall.jpg
Autor: Qasinka, Licencja: CC0
Prudník. Radnice se sochou sv. Jana Nepomuckého.
Prudnik town hall, 2018.08.18 (02).jpg
Autor: Wlodek k1, Licencja: CC BY-SA 3.0
Prudnik, Rynek 1 - ratusz (XVIII w., 1840)
Prudnik location map.svg
Autor: Smat, Licencja: CC BY-SA 2.0
Prudnik location maps
Prudnik (gmina) location map.png
Autor: Smat, Licencja: CC BY-SA 2.0
Location map gmina Prudnik, Polnad.
Prudnik County location map02.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Prudnik County with urbanized area highlighted. Geographic limits of the map:
  • N: 50.56 N
  • S: 50.25 N
  • W: 17.43 E
  • E: 18.06 E
Prudnik. Ratusz4.JPG
Autor: Olerys, Licencja: CC BY-SA 3.0
Prudnik, ratusz (XVIII w., 1840)
Panorama Prudnika BW "Ruch" (1).jpg
Panorama Prudnika, ratusz.
Ratusz w Prudniku, również jako siedziba sądu, 1895.jpg
Ratusz w Prudniku, również jako siedziba sądu, 1895.
Prudnik in 1946 (1).jpg
Prudnik w roku 1946.