Rezerwat przyrody Luboń Wielki

Luboń Wielki
Ilustracja
Gołoborze w rezerwacie
rezerwat przyrody nieożywionej
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Położenie

Raba Niżna,
gmina Mszana Dolna

Mezoregion

Beskid Wyspowy

Data utworzenia

1970

Akt prawny

M.P. z 1970 r. nr 25, poz. 205

Powierzchnia

35,24 ha

Ochrona

ścisła (31,14 ha),
czynna (4,1 ha)

Położenie na mapie gminy wiejskiej Mszana Dolna
Mapa konturowa gminy wiejskiej Mszana Dolna, blisko lewej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Luboń Wielki”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Luboń Wielki”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Luboń Wielki”
Położenie na mapie powiatu limanowskiego
Mapa konturowa powiatu limanowskiego, blisko lewej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Luboń Wielki”
Ziemia49°39′01″N 19°59′42″E/49,650278 19,995000

Rezerwat przyrody Luboń Wielkirezerwat przyrody nieożywionej na Luboniu Wielkim (1022 m n.p.m.) w Beskidzie Wyspowym. Jest położony w obrębie ewidencyjnym Raba Niżna, w gminie Mszana Dolna, w powiecie limanowskim, w województwie małopolskim[1]. Leży na gruntach Skarbu Państwa w zarządzie Nadleśnictwa Limanowa[2][3].

Został utworzony w 1970 roku na powierzchni 11,80 ha. W 2004 roku powołano go na nowo na powierzchni 35,24 ha[1] i tyle zajmuje do tej pory[4][3]. Leży w granicach Południowomałopolskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu[2]. Prawie cały obszar rezerwatu jest też chroniony w ramach sieci Natura 2000 jako obszar mający znaczenie dla Wspólnoty „Luboń Wielki” PLH120043[5].

Celem ochrony rezerwatu jest zachowanie ze względów przyrodniczych, krajobrazowych i naukowych całości osuwiska fliszowego z bogactwem form geologicznych oraz naturalnych drzewostanów bukowych i bukowo-jodłowych[1][2].

Opis rezerwatu

Luboń Wielki a1.jpg
Luboń Wielki a3.jpg

Rezerwat znajduje się na stromych, południowo-wschodnich stokach góry, na wysokości 746–1014 m n.p.m. Budujące go skały to piaskowce serii magurskiej pochodzące z eocenu. Na obszarze rezerwatu znajduje się największy w Beskidzie Wyspowym jęzor osuwiska fliszowego z gołoborzem, a ponadto obszar pokryty oderwanymi skałami, nisza osuwiskowa zawalona skalnymi blokami i ściana osuwiskowa. Osunięte skały tworzą grzędy i garby skalne wysokości kilku metrów, zwane Dziurawymi Turniami. Obszar ten otoczony jest lasem, w dolnej części jest to las jodłowo-świerkowy (z przewagą świerka i domieszką buka), w górnej buczyna karpacka. W dość ubogim runie leśnym występują borówki i paprocie: nerecznica szerokolistna i wietlica samicza[5]. Na ścianie osuwiskowej rozwijają się zbiorowiska mchów, wątrobowców i paproci[6]. Z ciekawszych roślin w lesie występują: kruszczyk rdzawoczerwony, marzanka wonna, naparstnica zwyczajna, kopytnik pospolity, śnieżyczka przebiśnieg, wawrzynek wilczełyko, paproć zanokcica północna[6][7].

Wśród bloków i płyt skalnych na obszarze rezerwatu znajdują się liczne nisze i szczeliny jaskiniowe. Już Kazimierz Sosnowski wzmiankował o dwóch jaskiniach. K Kowalski w 1954 r. zbadał i opisał Jaskinię w Luboniu Wielkim. Później speleolodzy spenetrowali i opisali jeszcze wiele innych. Do 2007 r. opisano tu 13 jaskiń i schronisk skalnych, wszystkie w Dziurawych Turniach. Największa jest Jaskinia w Luboniu Wielkim, mająca 26 m długości i deniwelację 9 m. Jako jedyna posiada ona własny mikroklimat. Obserwowano w niej w zimie 1999/2000 r. hibernujące dwa nietoperze (nocki duże)[8].

Zagrożeniem dla rezerwatu jest zaśmiecanie go przez turystów oraz postępujące zarastanie gołoborza lasem. Osypujące się z drzew liście sprzyjają tworzeniu gleby, na której porasta roślinność. Nieusuwanie drzew i roślinności niewątpliwie przyspieszy naturalny proces zarastania tego pięknego, wyjątkowego w Beskidach obszaru[6].

Według obowiązującego planu ochrony ustanowionego w 2016 roku, obszar rezerwatu objęty jest ochroną ścisłą (31,14 ha) i czynną (4,1 ha)[2].

Turystyka

szlak turystyczny żółty żółty z Rabki-Zaryte na szczyt Lubonia Wielkiego, tzw. Perć Borkowskiego prowadząca przez rezerwat przyrody. Jest to najtrudniejszy szlak, na którym turysta spotyka się z atrakcjami niespotykanymi gdzie indziej w Beskidach: wspinaczką po gołoborzu, płytach i blokach skalnych. Czas przejścia: 2 h (↓ 1:30 h), suma podejść 560 m, odległość 5,1 km[9].

Rezerwat leży w bliskim sąsiedztwie Schroniska PTTK na Luboniu Wielkim[2].

Przypisy

  1. a b c Rozporządzenie Nr 9/04 Wojewody Małopolskiego z dnia 28.04.2004 r. w sprawie rezerwatu przyrody „Luboń Wielki”, [w:] Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego Nr. 95, poz. 1335 [online], 11 maja 2004 [dostęp 2019-05-09].
  2. a b c d e Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia 29 kwietnia 2016 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody „Luboń Wielki”, [w:] Dz. Urz. Województwa Małopolskiego poz. 2801 [online], 5 maja 2016 [dostęp 2019-05-09].
  3. a b Rezerwaty przyrody, Nadleśnictwo Limanowa – Lasy Państwowe [dostęp 2019-05-09].
  4. Rezerwat przyrody Luboń Wielki, [w:] Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [online], Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska [dostęp 2019-05-09].
  5. a b Natura 2000 – Standardowy Formularz Danych. Luboń Wielki PLH120043, 2018 [dostęp 2019-05-09].
  6. a b c Kościół w Nowosielcach praca = Katalog obszarów Natura 2000, Instytut na rzecz Ekorozwoju [zarchiwizowane z adresu 2016-12-20].
  7. Eksploracja jaskiniowa na Luboniu Wielkim, 2000 [zarchiwizowane z adresu 2013-05-04].
  8. Jaskinie polskich Karpat fliszowych. Tom 2 i 3, Warszawa: PTPNoZ, 1997.
  9. Gacek Dariusz, Beskid Wyspowy, Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2012, ISBN 978-83-62460-25-0.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Relief Map of Poland.svg
Autor: TUBSEmail Silk.svg Gallery, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location map of Poland
Lesser Poland Voivodeship Relief location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Relief Location map of Lesser Poland Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
  • N: 50.59 N
  • S: 49.07 N
  • W: 18.92 E
  • E: 21.55 E
Green pog.svg
Shiny green button/marker widget.
POL Szlak żółty.svg
Żółty szlak turystyczny.
Luboń Wielki a3.jpg
Autor: Jerzy Opioła, Licencja: CC BY-SA 3.0
Nature reserve Luboń Wielki (Beskid Wyspowy)
Luboń Wielki a5.jpg
Autor: Jerzy Opioła, Licencja: CC BY-SA 3.0
Nature reserve Luboń Wielki (Beskid Wyspowy)
Luboń Wielki a1.jpg
Autor: Jerzy Opioła, Licencja: CC BY-SA 3.0
Nature reserve Luboń Wielki (Beskid Wyspowy)