Rodezja Południowa

Rodezja Południowa
Colony of Southern Rhodesia
1923–1965
1979–1980
Flaga
FlagaGodło
Hymn: God Save the Queen
(Boże, chroń Królową)
Położenie Rodezji Południowej
Język urzędowy

angielski

Stolica

Salisbury

Status terytorium

kolonia Wielkiej Brytanii

Zależne od

 Wielka Brytania

Waluta

funt południoworodezyjski

Utworzenie

1 października 1923

Ogłoszenie niepodległości jako Rodezja

11 listopada 1965

Kod samochodowy

SR

Cecil Rhodes (1853–1902) - brytyjski potentat kopalniany i polityk kolonialny.
Znaczek pocztowy z Rodezji Południowej z 1953 roku z portretem Królowej Elżbiety II

Rodezja Południowakolonia brytyjska w Afryce południowej, istniejąca w latach 1923–1964. W 1964 r. przymiotnik "południowa" został usunięty, a kraj otrzymał nazwę Rodezja, którą nosił aż do uzyskania w 1980 r. niepodległości pod nazwą Zimbabwe.

Początkowo tereny te były określane jako Południowe Zambezi, w odniesieniu do nazwy rzeki Zambezi, nazwa Rodezja weszła w życie dopiero w 1895 r. dla uczczenia Cecila Rhodesa, jednego z budowniczych brytyjskiego imperium kolonialnego i kluczowej postaci dla podboju Południowej Afryki przez Brytyjczyków.

Historia

Rodezja Południowa od 1890 r. wchodziła w skład terytorium Rodezji zarządzanego przez Brytyjską Kompanię Południowoafrykańską. W 1923 r. rząd brytyjski przejął południową część Rodezji. Wobec oporu osadników nie włączono jej w skład Związku Południowej Afryki i zdecydowano się utworzyć autonomiczną kolonię Rodezja Południowa[1].

W latach 1953–1963 kolonia wchodziła w skład brytyjskiej Federacji Rodezji i Niasy. W 1961 r. w Londynie przyjęto nową konstytucję dla Rodezji Południowej, przyznającą pewne formalne prawa Afrykanom, jednak władze nadal zwalczały działalność ugrupowań dążących do emancypacji czarnej ludności. W grudniu 1962 r. władzę w kolonii objął skrajnie prawicowy Front Rodezyjski (RF), który odsunął od władzy rządzące dotychczas ugrupowania centroprawicowe. RF dążył do likwidacji afrykańskiego ruchu narodowowyzwoleńczego[1].

Po rozwiązaniu Federacji Rodezji i Niasy w 1963 r. Rodezja Południowa stała się samodzielną kolonią o szerokiej autonomii, a w październiku 1964 r. zmieniła nazwę na Rodezja. Rząd kolonii zażądał jednocześnie przyznania niepodległości, jednak negocjacje z Wielką Brytanią zakończyły się porażką, wobec czego rząd Rodezji 11 listopada 1965 r. jednostronnie proklamował niepodległość, co nie zostało uznane przez żadne państwo, a przez ONZ i OJA zostało potępione[1].

W ramach procesu pokojowego w 1979 r. czasowo przywrócono Rodezji status kolonii brytyjskiej, przeprowadzono demokratyczne wybory i w kwietniu 1980 r. proklamowano niepodległość Zimbabwe, które zostało członkiem Wspólnoty Narodów[1].

Gubernatorzy Rodezji Południowej

  • John Robert Chancellor (1923-1928)
  • Murray Bisset (1928)
  • Cecil Hunter-Rodwell (1928-1934)
  • Alexander Fraser Russell (1934-1935)
  • Herbert James Stanley (1935-1942)
  • Alexander Fraser Russell (1942)
  • Evelyn Baring (1942-1944)
  • Robert James Hudson (1944-1945)
  • William Eric Campbell Tait (1945-1946)
  • Alexander Fraser Russell (1946)
  • Robert James Hudson (1946-1947)
  • John Noble Kennedy (1947-1953)
  • Robert Clarkson Tredgold (1953-1954)
  • Peveril Barton Reiby Wallop William-Powlett (1954-1959)
  • Humphrey Gibbs (1959-1969)
  • Christopher Soames, baron Soames (1979-1980)
Christopher Soames w latach 1979–1980 był ostatnim gubernatorem Rodezji Południowej

Przypisy

  1. a b c d Zimbabwe. Historia, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2017-01-06].

Media użyte na tej stronie

Coat of arms of Rhodesia.svg

Coat of arms of Southern Rhodesia from 1924–1953/1963–1965, Rhodesia from 1965–1979, Zimbabwe Rhodesia from 1979, Southern Rhodesia from 1979–1980 and Zimbabwe from 1980–1981.

The Motto reads: "SIT NOMINE DIGNA" (Latin for "May she be worthy of the name"); the country was named after Cecil Rhodes.
LocationZimbabwe.svg
Autor:


 By   Rei-artur  Icons-flag-pt.png pt  Icons-flag-uk.png en  Nuvola apps browser.png Rei-artur blog 
, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Location of Zimbabwe
Christopher Soames.jpg
Foreign Min. Christopher Soames, in the British Conservative Party's "Shadow Cabinet," Tel Aviv.
SouthernRhodesia2d1953scott83rhodesgrave.jpg
Postage stamp of Southern Rhodesia, 1953, 2d, scott#83. Rhodes' grave
Flag of Southern Rhodesia (1924–1964).svg
Flag of Southern Rhodesia (1924–1964).