Sankt Moritz

Sankt Moritz
San Murezzan
Ilustracja
Herb
Herb
Państwo Szwajcaria
Kanton Gryzonia
SFOS3787
Powierzchnia28,69 km²
Wysokość1733–3379 m n.p.m.
Populacja (2018)
• liczba ludności
• gęstość

4928
172 os./km²
Nr kierunkowy081
Kod pocztowy7500
Tablice rejestracyjneGR
Położenie na mapie Gryzonii
Mapa konturowa Gryzonii, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Sankt Moritz”
Położenie na mapie Szwajcarii
Ziemia46°29′40″N 9°50′45″E/46,494444 9,845833
Strona internetowa

Sankt Moritz, St. Moritz (niem. Sankt Moritz, wł. San Maurizio, rom. San Murezzan) – kurort i ośrodek sportów zimowych, położony w dolinie Engadine na wysokości ok. 1800 m n.p.m. w kantonie Gryzonia w Szwajcarii, nad jeziorem St. Moritz.

Historia

Jezioro St.Moritz
(c) Bundesarchiv, Bild 102-10988 / CC-BY-SA 3.0
Styczeń w St.Moritz, rok 1931
Zawody PŚ w polo na lodzie
Widok na współczesne centrum St. Moritz (styczeń 2014)

Pierwsze wzmianki o Sankt Moritz zostały zanotowane na lata 1137/39 jako Ad Sanctum Mauricium. Miasto zostało nazwane tak na cześć Świętego Maurycego – czczonego jako świętego w Koptyjskim i Katolickim Kościele.

Mimo że miasto było znane z turystyki letniej, pierwsze wzmianki o ośrodku narciarskim sięgają roku 1864, kiedy to w St. Moritz został wybudowany hotel przez angielskiego pioniera hotelarstwa Johannesa Badrutta. Zachęcony dużym zainteresowaniem turystów w sezonie letnim, postanowił, że powróci z Anglii do Sankt Moritz także na sezon zimowy. Szybko przekonał się, że Sankt Moritz jest także atrakcyjne zimą, po jednorazowej opłacie turyści mogli przebywać w hotelu przez czas nieokreślony. Badrutt szybko zrozumiał, że Sankt Moritz dało początek nowej formie wypoczynku nie tylko w samym mieście, ale również w całych Alpach. Pierwsze biuro turystyczne w Szwajcarii powstało w St. Moritz i rozwijało się stale aż do końca XIX wieku. St. Moritz było pierwszym miastem szwajcarskim, w którym popłynęło światło elektryczne do hotelu Kulm. Zaś w 1880 roku zostały w mieście rozegrane pierwsze w historii zawody Pucharu Świata w curlingu. St. Moritz również organizowało pierwsze w historii Mistrzostwa Europy w łyżwiarstwie figurowym w 1882 roku. W St. Moritz został zbudowany pierwszy tor lodowy na świecie, na którym zawody bobslejowe zostały rozegrane w 1890 roku. Zaś w 1896 roku miasto St.Moritz zapisało się w historii jako pierwsze miasto w Alpach, w którym został uruchomiony tramwaj elektryczny. W 1929 roku została uruchomiona pierwsza szkółka narciarska w Szwajcarii.

Geografia

Od 2006 roku St.Moritz ma powierzchnię 28,7 kilometrów kwadratowych. Z tego 28,2% jest wykorzystywane w celu rolniczym, a 19,4% stanowią lasy. St.Moritz jest również gminą znajdującą się w dolinie Engadyna obok przełęczy Maloja. Składa się ona z miasta Sankt Moritz, oraz z wiosek Bad i Champfèr, do gminy częściowo należy też wioska Suvretta.

Sport

Od 1918 w mieście działa klub hokeja na lodzie EHC St. Moritz. W 1928 St. Moritz było gospodarzem Zimowych Igrzysk Olimpijskich. Stadion, na którym odbywała się ceremonia otwarcia igrzysk istnieje do dziś. Miasto po raz drugi zorganizowało Zimowe Igrzyska Olimpijskie w 1948 roku. St.Moritz organizowało 20 razy mistrzostwa świata FIBT. Miasto również było czterokrotnym gospodarzem mistrzostw świata w narciarstwie alpejskim, były to lata (1934/1948/1974/2003). Miasto jest dość częstym gospodarzem zawodów PŚ w narciarstwie alpejskim kobiet.Organizowano tu kiedyś także Puchar Świata w skokach narciarskich i kombinacji norweskiej. W 1998 roku zorganizowano tu mistrzostwa świata juniorów w narciarstwie klasycznym. W mieście odbywało się też dużo zawodów w innych dyscyplinach, między innymi golfie czy polo na zamarzniętym jeziorze Moritz. Dzięki jezioru Moritz miasto szczyci się też zawodami w windsurfingu i żeglarstwie.

Moritz jest również bardzo popularne w miesiącach letnich, w szczególności przez rowerzystów, biegaczy i lekkoatletów. Jego popularność znana jest na całym świecie, miasto słynie też z dobrej pogody.

Turystyka

Mistrzostwa Świata w narciarstwie alpejskim w Sankt Moritz w 1948 r.
Plazza da Scoula i Biblioteka w St.Moritz
Sankt Moritz – Widok z trasy kolejki Bernina Express

St.Moritz jest uważany za najstarszy i jeden z najbardziej znanych ośrodków narciarskich na świecie. Ze względu na dogodne położenie klimatyczne w mieście panuje 300 słonecznych dni w roku. Każdej zimy są rozgrywane wyścigi konne w ramach „White Turf” na zamarzniętym jeziorze St. Moritz.

Oprócz popularności narciarstwa i snowboardingu wśród turystów, w mieście znajduje się światowej renomy naturalny tor lodowy Cresta Run.

Miasto w szczycie sezonu zimowego jest w stanie przyjąć około 20 tysięcy gości.

Atrakcje turystyczne

  • Muzeum Segantini poświęcone malarzowi Giovanniemu Segantini, artysta ten spędził ostatnie 5 lat swego życia w dolinie Engadyna.
  • Najstarszy naturalny tor lodowy, udostępniany dla turystów w połowie grudnia.
  • Góra Diavolezza oferująca zapierające dech w piersiach widoki, na górę ze St.Moritz można dostać się koleją Berninabahn, która łączy St.Moritz z włoskim miastem Tirano.
  • Lodowiec Morteratschgletscher.
  • Góra Corvatsch i lodowiec o tej samej nazwie, przede wszystkim lodowiec ten oferuje stoki narciarskie i trasy biegowe. Słynie też z przepięknych jaskiń lodowych.

UNESCO

Muzeum Segantini jest wpisane do listy światowego dziedzictwa UNESCO.

Na listę UNESCO wpisano także sieć Kolei Retyckich, których ważna stacja węzłowa znajduje się w St. Moritz.

Demografia

Liczba mieszkańców

W St. Moritz mieszka 5175 ludzi, stan na 2009 r. W 2008 roku 38,0% mieszkańców było cudzoziemcami. W okresie 1999-2009 populacja spadła o 4,9%. W 2000 roku w mieście było 45,4% mężczyzn i 54,6% kobiet. W 2000 roku w St. Moritz było 423 dzieci w przedziale wiekowym od 0 do 9 lat, 502 nastolatków od 10 do 19 lat. Osób dorosłych było 960 w przedziale wiekowym między 20 a 29 rokiem życia. 1055 osób było w wieku od 30 do 39 lat, w przedziale od 40 do 49 lat mieściło się 864 osób. 820 mieszkańców stanowiło wiek od 50 do 59 lat. Zaś seniorów było 532 osób. W mieście żyją 24 osoby, które przekroczyły wiek 90 lat.

RokMieszkańców
1803183
1850228
19001603
19103197
19502558
19603751
19705699
19805900
19905426
20005589
Populacja według narodowości
ObywatelstwoLiczba
Bez podwójnego obywatelstwa
Liczba
Z podwójnym obywatelstwem
Szwajcarzy30793527
Włosi8971162
Portugalczycy435445
Niemcy202232
Serbowie106108
Austriacy74104
Francuzi5673
Chorwaci6263
Hiszpanie3341
Anglicy2032
Holendrzy1729
Bośniacy2728

Polityka

W 2007 roku odbyły się w Szwajcarii wybory parlamentarne wygrała partia SVP, która otrzymała 34,9% głosów. Druga była partia FDP, która uzyskała 24,5% głosów, trzecią siłą polityczną w tych wyborach była partia SP.

Edukacja

Cała ludność Szwajcarii jest na ogół dobrze wykształcona. W Sankt Moritz 65,8% mieszkańców w przedziale wiekowym od 25 do 64 lat ma ukończoną szkołę średnią.

Zatrudnienie

W St. Moritz stopa bezrobocia jest na poziomie 1,38%. W 2005 roku 73 osoby były zatrudnione w sektorze rolniczym, w 10 przedsiębiorstwach zajmujących się tym sektorem. 900 osób jest zatrudnionych w 55 firmach w sektorze gospodarczym. 3501 osób jest zatrudnionych w 468 firmach zajmujących się usługami.

Języki

Większość mieszkańców St. Moritz mówi po niemiecku (58,8%), drugim pod względem częstości posługiwania się językiem jest język włoski 21,8%. 6,6% mieszkańców posługuje się językiem portugalskim. Pierwotnie cała ludność Górnej Engadyny mówiła w języku retoromańskim. Ze względu na coraz większe kontakty biznesowe ze światem, język retoromański zaczął zanikać. W 1880 roku 50,2% mieszkańców używało języka retoromańskiego jako podstawowego, w tyle był niemiecki i włoski. W 1900 roku 31% populacji mówiło w języku włoskim. W następnych latach język retoromański i włoski zaczął zanikać na rzecz niemieckiego. W 2000 roku tylko 13% mieszkańców St.Moritz potrafiło mówić po retoromańsku.

Języki w St,Moritz
JęzykSpis powszechny w 1980 r.Spis powszechny w 1990 r.Spis powszechny w 2000 r.
LiczbaProcentLiczbaProcentLiczbaProcent
Niemiecki309252,41%318658,72%328658,79%
Retoromański5699,64%3386,23%2644,72%
Włoski160827,25%115721,32%122021,83%
Populacja5900100%5426100%5589100%
Glacier Express
Bernina Express

Transport

W Sankt Moritz jest jedna stacja kolejowa, którą obsługują dwa pociągi ekspresowe, są to:

  • Glacier Express (St.Moritz – Davos – Chur – Zermatt)
  • Bernina Express (Chur – Davos – St.Moritz –Tirano)

W latach 1896–1932 w mieście działała linia tramwajowa.

Miasta partnerskie

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Geographylogo.svg
Autor: Andrew Fitzsimon, Licencja: CC0
Geography logo
Switzerland adm location map.svg
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Switzerland
StMoritz.jpg
St Moritz, winter evening, with frozen Lake St. Moritz
Sankt Moritz - Switzerland.jpg
Autor: Matviey, Licencja: CC BY-SA 3.0
sankt moritz - switzerland
St. Moritz center.jpg
Autor: MadGeographer, Licencja: CC BY-SA 3.0
St. Moritz, Graubünden
Bundesarchiv Bild 102-10988, St. Moritz, Vierergespann.jpg
(c) Bundesarchiv, Bild 102-10988 / CC-BY-SA 3.0
Dla celów dokumentacyjnych Niemieckie Archiwum Federalne często zachowywało oryginalny opis fotografii, który może być błędny, tendencyjny, przestarzały bądź politycznie skrajny. Info non-talk.svg
Hochbetrieb in St. Moritz!
Im Vierergespann fahren die Wintersportler von den grossen Hotels zu den Sportplätzen.
Berninabahn Lej Pitschen im Winter.jpg
RhB ABe 4/4 II 45 und ABe 4/4 III 52 "Brusio" pulling the Bernina Express between Lagalb and Ospizio Bernina, passing the completely snow-covered Lej Pitschen
Dynamic cellulix st.moritz.jpg
Autor: Kunstpiste, Licencja: CC BY 3.0
Erika Mahringer, first woman using the Cellulix ski base, Ski World Championships St. Moritz 1948
Cartier Polo World Cup on Snow 2008.jpg
Autor: Frédéric de Goldschmidt www.frederic.net, Licencja: CC BY 3.0
Cartier Polo World Cup on Snow
GlacierAlbula.jpg
Autor: Champer, Licencja: CC BY-SA 3.0
Glacier express in the Albula Valley
Sankt Moritz-coat of arms.png
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0
coat of arms city of Sankt Moritz (Switzerland)
Sankt Moritz2 - switzerland.jpg
Autor: Matviey, Licencja: CC BY-SA 3.0
sankt moritz - switzerland