Serie A

Serie A
Soccerball current event.svg 2022/2023
Państwo

Włochy

Dyscyplina

piłka nożna

Organizator rozgrywek

Lega Serie A

Data założenia

1929

Założyciel

Włoski Związek Piłki Nożnej

Rozgrywki
Liczba drużyn

20

Zwycięzca

Mistrz Włoch

Niższy poziom ligowy

Serie B

Puchary

Puchar Włoch,
Superpuchar Włoch

Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca

Genoa CFC (1898)

Obecny zwycięzca

AC Milan (2021/2022)

Najwięcej zwycięstw

Juventus F.C. (36)

Strona internetowa

Serie A [ˈseːrje a] – najwyższa w hierarchii klasa męskich ligowych rozgrywek piłkarskich we Włoszech, będąca jednocześnie najwyższym szczeblem centralnym (I poziom ligowy), utworzona w 1929 roku i zarządzana przez Lega Nazionale Profesionisti Serie A (do 2010 Lega Calcio), a wcześniej przez Włoski Związek Piłki Nożnej (FIGC). Zmagania w jej ramach toczą się cyklicznie (co sezon) i przeznaczone są dla 20 najlepszych krajowych klubów piłkarskich. Jej triumfator zostaje Mistrzem Włoch, zaś najsłabsze drużyny są relegowane do Serie B (II ligi włoskiej).

Historia

Mistrzostwa Włoch w piłce nożnej rozgrywane są od 1898 roku. Niejednokrotnie zmieniał się format rozgrywek. W 1929 została założona Serie A, rozgrywki której wystartowały po raz pierwszy w sezonie 1929/30[1].

System rozgrywek

Obecny format ligi zakładający brak podziału na grupy obowiązuje od sezonu 1929/30. Po przerwie spowodowanej działaniami wojennymi, w roku 1945/46 rozegrany został sezon przejściowy, w którym wzięło udział 8 drużyn. Od sezonu 1946/47 reaktywowano obecną formułę rozgrywek.

Rozgrywki składają się z 38 kolejek spotkań rozgrywanych pomiędzy drużynami systemem kołowym. Każda para drużyn rozgrywa ze sobą dwa mecze – jeden w roli gospodarza, drugi jako goście. Od sezonu 2004/05 w lidze występuje 20 zespołów. W przeszłości liczba ta wynosiła 16 oraz 18. Drużyna zwycięska za wygrany mecz otrzymuje 3 punkty (do sezonu 1993/94 2 punkty), 1 za remis oraz 0 za porażkę.

Zajęcie pierwszego miejsca po ostatniej kolejce spotkań oznacza zdobycie tytułu Mistrzów Włoch w piłce nożnej. Dodatkowo, zwycięska drużyna premiowana jest możliwością umieszczenia na swoim trykocie tarczy Scudetto. Mistrz Włoch, a także drużyna z drugiego, trzeciego i czwartego miejsca zdobywa prawo gry w Lidze Mistrzów UEFA. Piąta drużyna oraz zwycięzca Pucharu Włoch zdobywają możliwość gry w Lidze Europy UEFA. Drużyna szósta (lub siódma, jeśli zwycięzca Pucharu Włoch zajmie miejsce w pierwszej szóstce) awansuje do kwalifikacji do Ligi Konferencji Europy UEFA. Zajęcie 3 ostatnich miejsc wiąże się ze spadkiem drużyn do Serie B.

W przypadku zdobycia tej samej liczby punktów, klasyfikacja końcowa ustalana jest w oparciu o wynik dwumeczu pomiędzy drużynami, w następnej kolejności w przypadku remisu – różnicą bramek w pojedynku bezpośrednim, następnie ogólnym bilansem bramkowym osiągniętym w sezonie, większą liczbą bramek zdobytych oraz w ostateczności losowaniem.

Oznaki mistrzowskie

W sezonie następującym po sezonie wygranym przez daną drużynę, ma ona prawo występowania w koszulkach udekorowanym tarczą, (wł. Scudetto) czyli symbolem posiadania tytułu Mistrza Włoch. Tradycja ta sięga swoją historią do sezonu 1924/25, kiedy to po raz pierwszy na swoich koszulkach umieścili ją mistrzowie z Genoa CFC. Od sezonu 1960/61 zwycięski klub premiowany jest również Pucharem Mistrza Włoch, oficjalnym trofeum Serie A.

W roku 1958 związany z Juventusem F.C. Umberto Agnelli, zdecydował, iż jego klub uczci zdobycie dziesiątego w historii mistrzostwa Włoch poprzez umieszczenie ponad herbem symbolicznej złotej, 5-ramiennej gwiazdy. Juventus był pierwszą drużyną europejską która zdecydowała się celebrować zdobycie jubileuszowego tytułu mistrzów. Tradycja ta przyjęła się zarówno we Włoszech, jak i w innych krajach. Wzorem klubu z Turynu swoje dziesiąte mistrzostwo uczciły również Milan oraz Inter.

Aktualnie trzy drużyny posiadają prawo umieszczania gwiazdy nad herbem

Skład ligi w sezonie 2022/23

Uczestnicy poprzedniej edycji
MILMilan Simple gold crown.svgMediolan1
INTInter Mediolan Simple gold cup.svgMediolan2
NAPNapoliNeapol3
JUVJuventusTuryn4
LAZLazioRzym5
ROMRomaRzym6
FIOFiorentinaFlorencja7
ATAAtalantaBergamo8
VERVeronaWerona9
TORTorinoTuryn10
SASSassuoloSassuolo11
UDIUdineseUdine12
BOLBolognaBolonia13
EMPEmpoliEmpoli14
SAMSampdoriaGenua15
SPESpeziaLa Spezia16
SALSalernitanaSalerno17
Aiga downarrow inv.svg  Spadek z Serie A 2021/2022
CAGCagliariCagliari18
GENGenoaGenua19
VENVeneziaWenecja20
Aiga uparrow inv.svg Awans z Serie B 2021/2022
LCELecceLecce1
CRECremoneseCremona2
po barażach
MONMonzaMonza4

Oznaczenia:

  • kolumna pierwsza – skróty nazw drużyn,
  • kolumna trzecia – siedziba klubu,
  • kolumna czwarta – miejsce zajęte w poprzednim sezonie.

Lista sezonów

Statystyka

Tabela medalowa

Mistrzostwo Włoch zostało do tej pory zdobyte przez 16 różnych drużyn. 12 z nich zostało mistrzami od wprowadzenia obecnych zasad rozgrywek od sezonu 1929/30.

Stan na koniec sezonu 2021/2022.

DrużynaMistrzostwa Włoch w piłce nożnejSerie A
Gold medal with cup.svgSilver medal with cup.svgBronze medal with cup.svgPodium(%)Liczba sezonów
Juventus F.C.36211134181070%89
Inter Mediolan19161417161452%90
AC Milan19151816141855%88
Genoa CFC9420114%55
FC Torino77764722%78
FC Bologna74353315%75
Pro Vercelli7100000%6
AS Roma3147314727%89
SSC Napoli2811281128%76
S.S. Lazio26723715%79
ACF Fiorentina25625615%84
Cagliari Calcio1101105%42
UC Sampdoria1011013%65
AS Casale1000000%4
Hellas Verona1001003%31
Spezia Calcio1000000%2
U.S.D. Novese1000000%0
US Milanese0210000%0
Alba Roma0200000%0
AS Livorno0200106%18
Internazionale Turyn0200000%0
Vicenza Calcio0200103%30
AC Parma01201211%27
AC Wenecja0110018%13
Udinese Calcio0120126%49
FC Torinese0100000%0
Fortitudo Rzym0100000%0
Ginnastica Sampierdarenese0100000%3
Perugia Calcio0100000%13
Pisa Calcio0100000%7
Savoia Calcio0100000%0
Atalanta BC0030035%61
SG Andrea Doria0020000%0
Alessandria Calcio0010000%13
Calcio Padova0010016%16
FC Modena0010018%13

Najwięcej meczów

Stan na 17.10.2022.

Piłkarze z największą liczbą meczów w Serie A[2]
l.p.GraczLiczba meczówKlubLata gry
1.Włochy Gianluigi Buffon657Parma, Juventus1995–2018,

2019–2021

2.Włochy Paolo Maldini647Milan1985–2009
3.Włochy Francesco Totti619Roma1992–2017
4.Argentyna Javier Zanetti615Internazionale1995–2014
5.Włochy Gianluca Pagliuca592Sampdoria, Internazionale, Bologna, Ascoli1987–2007
6.Włochy Dino Zoff570Udinese Calcio, Mantova, Napoli, Juventus1961–1983
7.Włochy Pietro Vierchowod562Como, Fiorentina, Roma, Sampdoria, Juventus, Milan, Piacenza1980–2000
8.Słowenia Samir Handanovič560Treviso, Lazio, Udinese, Internazionale2004–2006,

2007-

9.Włochy Fabio Quagliarella543Torino, Ascoli, Udinese, Napoli, Juventus, Sampdoria1999–
10.Włochy Roberto Mancini541Bologna, Sampdoria, Lazio1981–2001

Najlepsi strzelcy

Stan na 16 października 2022

10 najlepszych strzelców ligi[3]
l.p.GraczGoleMeczeKlubyLata gry
1.Włochy Silvio Piola274537Pro Vercelli, S.S. Lazio, Juventus F.C., Novara1929–1954
2.Włochy Francesco Totti250619AS Roma1992–2017
3.Szwecja Gunnar Nordahl225291A.C. Milan, AS Roma1948–1958
4.Włochy Giuseppe Meazza216367Internazionale, A.C. Milan, Juventus F.C.1929–1947
Brazylia Włochy José Altafini216459A.C. Milan, SSC Napoli, Juventus F.C.1958–1976
6.Włochy Antonio Di Natale209444Empoli FC, Udinese Calcio2002–2016
7.Włochy Roberto Baggio205452ACF Fiorentina, Juventus F.C., A.C. Milan, Bologna FC, Internazionale, Brescia1986–2004
8.Szwecja Kurt Hamrin190400Juventus F.C., Padova, ACF Fiorentina, A.C. Milan, SSC Napoli1956–1971
9.Włochy Ciro Immobile188301Genoa CFC, Torino FC, S.S. Lazio2012–
Włochy Giuseppe Signori188344Foggia, S.S. Lazio, UC Sampdoria, Bologna FC1991–2004
Włochy Alessandro Del Piero188478Juventus F.C.1993–2012
Włochy Alberto Gilardino188514Piacenza, Werona, Parma, A.C. Milan, ACF Fiorentina, Genoa CFC, Bologna FC, US Palermo, Empoli FC, Delfino Pescara 19361999–2017
Maj 2004: radość kibiców Milanu na Piazza del Duomo z okazji zdobycia 17. mistrzostwa Włoch.
(c) Anthony Majanlahti, CC BY 2.0
Graffiti na jednym z rzymskich domów przedstawiające Francesca Tottiego, stworzone po zdobyciu przez AS Roma mistrzowskiego tytułu w sezonie 2000/2001.

Prawa telewizyjne w Polsce

W komunikacie opublikowanym 29 czerwca 2021 r. telewizja Eleven Sports poinformowała o przedłużeniu praw telewizyjnych do Serie A na sezony 2021/2022, 2022/2023 i 2023/2024[4]. Spotkania ligi włoskiej można również oglądać u bukmacherów Fortuna, Superbet oraz Betclic, którzy prowadzą swoją działalność w Polsce[5].

Lata

Stacja telewizyjnaŹródło
1996 – 2012
2013 – 2015[6]
Canal+[7][8]
2007 – 2010Polsat Sport[9][10]
2012 – 2015[6]nSport[11]
2013 – 2015Orange Sport[8]
2015 – 2024Eleven Sports[12][13]

Przypisy

  1. Italy 1929/30 – RSSSF
  2. Italy – All-Time Most Matches Played in Serie A. rsssf.com, 31 maja 2015. [dostęp 2015-05-31]. (ang.).
  3. Italy – All-Time Topscorers. rsssf.com, 31 maja 2015. [dostęp 2015-05-31]. (ang.).
  4. Serie A mecze na żywo i transmisje online za darmo • Gdzie oglądać?, Piłkarski Świat.com [dostęp 2022-01-21] (pol.).
  5. Serie A (Liga Włoska) mecze na żywo, transmisje online TV, live stream • Gdzie oglądać?, Mecze na żywo online, meczyki, sport live • Transmisje Online i TV | Mecze24.pl [dostęp 2022-01-21] (pol.).
  6. a b Do wiosny 2013 roku mecze były transmitowane tylko w nSport. Po fuzji Cyfry+ z Telewizją n również w Canal+.
  7. Liga włoska tylko w CANAL+. satkurier.pl, 2010-07-15. (pol.).
  8. a b Serie A w nc+ i Orange sport – oficjalnie!. satkurier.pl, 2013-08-22. (pol.).
  9. Prawa obejmowały transmisje meczów 9 z 20 klubów Serie A.
  10. Włoska Serie A w Polsacie Sport. satkurier.pl, 2007-08-23. (pol.).
  11. Liga włoska – Serie A w nSport HD. satkurier.pl, 2012-09-13. (pol.).
  12. Eleven Sports przedłuża prawa do Serie A. satkurier.pl, 2018-03-12. (pol.).
  13. Jacek Czaplewski, Liga włoska. Serie A na wyłączność w Eleven Sports do 2024 roku, Gol24, 29 czerwca 2021 [dostęp 2021-08-20] (pol.).

Bibliografia

Media użyte na tej stronie

Soccerball current event.svg
Autor: Pumbaa80 (soccer ball), Anomie (clock hands), David Vignoni (clock face/ring), David Göthberg (putting it all together, making the clock red, shadows)., Licencja: LGPL
Football with clock to represent a "current sports or football event".
Simple gold cup.svg
Złoty puchar
Aiga downarrow inv.svg
This image is from a collection commissioned by the United States Department of Transportation and designed by AIGA. It is copyright-free, and is available here
Gold medal with cup.svg
Autor: Michał460, Licencja: CC BY-SA 3.0
Złoty medal z pucharem.
Silver medal with cup.svg
Autor: Michał460, Licencja: CC BY-SA 3.0
Srebrny medal z pucharem.
Bronze medal with cup.svg
Autor: Michał460, Licencja: CC BY-SA 3.0
Brązowy medal z pucharem.
Totti-a.s.Roma-celebration.jpg
(c) Anthony Majanlahti, CC BY 2.0
Mural graffiti dedicated to Francesco Totti in the Rome district Monti, celebrating the victory of A.S. Roma's 3rd Scudetto (2001).