Transbór

Artykuł

52°0′59″N 21°42′4″E

- błąd

38 m

WD

51°58'N, 21°45'E

- błąd

20144 m

Odległość

88 m

Transbór
wieś
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

miński

Gmina

Latowicz

Liczba ludności (2011)

371[1][2]

Strefa numeracyjna

25

Kod pocztowy

05-334[3]

Tablice rejestracyjne

WM

SIMC

0677760

Położenie na mapie gminy Latowicz
Mapa konturowa gminy Latowicz, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Transbór”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Transbór”
Położenie na mapie powiatu mińskiego
Mapa konturowa powiatu mińskiego, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Transbór”
Ziemia52°00′59″N 21°42′04″E/52,016389 21,701111

Transbórwieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim, w gminie Latowicz.

Wieś królewska Trebiczbor położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie garwolińskim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego[4].

W latach 1526-1795 wieś należała do starostwa latowickiego. W latach 1795-1809 – pod zaborem austriackim. Od 1809 r. w Księstwie Warszawskim, guberni warszawskiej, powiecie siennickim, a od 1866 r. w powiecie mińskim (od 1868 nazwa powiatu nowomiński). W latach 1870-1954 należała do gminy Wielgolas, w latach 1955-1972 – do Gromadzkiej Rady Narodowej w Wielgolesie, od 1972 r. należy do gminy Latowicz. W latach 1919-1939 była w granicach województwa warszawskiego, 1939-1945 w Generalnym Gubernatorstwie, 1946-1975 w województwie warszawskim, od 1975 r. do 1998 r. – w granicach województwa siedleckiego. Od 1999 r. znajduje się w województwie mazowieckim.

Historia

Najstarsze ślady osadnictwa we wsi, to cmentarzysko grobów kloszowych i osada, datowane na okres lateński, zajmujące powierzchnię ok. 2 ha. Cmentarzysko odkryto w 1927 r., a odnalezione urny zabezpieczono dzięki ks. S.Antosiewiczowi i przekazano do Muzeum Archeologicznego w Warszawie. W latach 1946-1948 przeprowadzono ratownicze badania archeologiczne pod kierunkiem A.Kietlińskiej z Państwowego Muzeum Archeologicznego. Odnaleziono 130 grobów kloszowych, popielnicowych, jamowych, zbiorowych, obwarowanych i pod przykrywkami.

Pierwsze wzmianki o wsi pojawiły się w 1516 r. pod nazwą „Trambiczbor”. W 1565 r. było tu 26 gospodarstw i karczma. W 1613 r. – 27 gospodarstw.

Wieś została zniszczona podczas wojen szwedzkich i w 1660 r. było tylko 8 domów. Z 16 ½ włóki gruntów rolnych obsiano tylko 2 ½.

W 1789 r. we wsi było 29 domów. W 1827 r. liczyła ona 43 domy i 273 mieszkańców. W połowie XIX w. po pożarze, wieś uległa rozproszeniu, powstały dzielnice: Milucin i Władymirskie. W 1880 r. Transbór liczył 74 domy i 450 mieszkańców, Milucin – 27 domów i 160 mieszkańców, Władymirskie – 20 domów i 120 mieszkańców.

W 1910 r. powstała szkoła podstawowa. Pierwszym nauczycielem był p. Leluciński, który w 1905 r. ufundował chorągiew transborską z napisem: „Boże zbaw Polskę”. Na czele procesji z Transboru odprowadził on chorągiew do kościoła w Latowiczu. W latach 1913-1914 wybudowano drewniany budynek szkolny. W 1915 r. założono Ochotniczą Straż Pożarną. W 1963 r. powstało Koło Gospodyń Wiejskich. Dnia 16 października 1963 r. spłonął drewniany budynek szkolny i w latach 1968-1969 wzniesiono murowany budynek szkoły w Transborze. W 1968 r. nadano szkole imię Władysława Broniewskiego. W 1970 r. wieś liczyła 415 mieszkańców, a w 2000 r. 397 mieszkańców. Przyrost naturalny w latach 1970-2000 wyniósł -4,3%. W 1988 r. we wsi były 84 domy, a w 2009 r. - 91 domów.

Etymologia

Nazwa Transbór brzmiała niegdyś Trębyczbor (w 1540 r. zapisano Trąbyczbor, w 1565 r. - Trembiczbor, w 1569 r. - Trebiczboczku, w 1576 r. - Trebiczbor, w 1613 r. - Trembizbor, w 1660 r. - Trembiczbor, 1662 r. - Trębidzbor, a od 1765 r. zapisywano Transbór lub Tranzbor) i sugeruje, że w tym miejscu trzebiono czyli wycinano las.

Zabytki

  • Kaplica pw. Św. Franciszka, murowana, z czerwonej cegły, wzniesiona w 1905 r. na miejscu karczmy, która spłonęła. Wewnątrz w barokowym ołtarzu obraz Św. Franciszek zdejmujący ciało Chrystusa z krzyża.

Przypisy

  1. Wieś Transbór w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2017-04-11] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2017-04-11].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1307 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  4. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 5: Mazowsze, Warszawa 1895, s. 220, Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, Warszawa 1973, k. 4.

Bibliografia

  • AGAD, MK 8,30 – pierwsza wzmianka
  • Gajowniczek. Z. 1999. Dzieje Latowicza, FPL, Latowicz
  • Gieysztorowa I., 1967. Lustracja województwa Mazowieckiego 1565 roku, cześć l. Warszawa.
  • Kempisty E., Kozłowski L., 1975. Badania archeologiczne na Mazowszu i Podlasiu, PWN, Mazowiecki Ośrodek Badań Naukowych.
  • Niedźwiedź J. Ostas C., Opracowanie studialne wartości kulturowych Gminy Latowicz
  • Sienkiewicz M., i in. 1999. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Latowicz.
  • Wawrzyńczyk A., 1989. Lustracje województwa Mazowieckiego XVII wieku, T.2 (1660-1661), Warszawa.
  • Wójcik T., Jest taka miejscowość Transbór, Rocznik Mińsko-Mazowiecki, Z.4: 333-366.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Masovian Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Masovian Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 53.55N
  • S: 50.95 N
  • W: 19.15 E
  • E: 23.25 E
Transbór.jpg
Autor: Uki138, Licencja: CC BY-SA 4.0
Początek miejscowości Transbór
Powiat miński location map.png
Autor:
OpenStreetMap contributors
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Mapa powiatu mińskiego, Polska
Latowicz (gmina) location map.png
Autor:
OpenStreetMap contributors
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Mapa gminy Latowicz, Polska