Trzęsacz (powiat gryficki)

Artykuł

54°4′40″N 14°59′34″E

- błąd

38 m

WD

54°4'30"N, 14°59'34"E

- błąd

38 m

Odległość

326 m

Trzęsacz
wieś
Ilustracja
Trzęsacz – ruiny kościoła na klifie
Państwo

 Polska

Województwo

 zachodniopomorskie

Powiat

gryficki

Gmina

Rewal

Sołectwo

Trzęsacz

Liczba ludności (2010)

113

Strefa numeracyjna

91

Kod pocztowy

72-344[1]

Tablice rejestracyjne

ZGY

SIMC

0782899

Położenie na mapie gminy Rewal
Mapa konturowa gminy Rewal, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Trzęsacz”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa konturowa województwa zachodniopomorskiego, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Trzęsacz”
Położenie na mapie powiatu gryfickiego
Mapa konturowa powiatu gryfickiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Trzęsacz”
Ziemia54°04′40″N 14°59′34″E/54,077778 14,992778

Trzęsacz (do 1945 niem. Hoff) – wieś, nadmorska miejscowość wypoczynkowa z kąpieliskiem morskim w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, w gminie Rewal. Położona nad Morzem Bałtyckim, na Pobrzeżu Szczecińskim.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. wieś miała 113 mieszkańców[2].

Położenie

Wieś znajduje się w zachodniej części wybrzeża woj. zachodniopomorskiego, w środkowej części gminy Rewal. Położona jest nad Morzem Bałtyckim, na Wybrzeżu Trzebiatowskim. Na wschód od Trzęsacza przechodzi południk 15°00′ długości geograficznej wschodniej, wyznaczający czas środkowoeuropejski.

Kąpielisko morskie Trzęsacza położone jest na typowym brzegu klifowym.

Przez Trzęsacz przebiega droga wojewódzka nr 102. Na południowym krańcu miejscowości znajduje się stacja linii Nadmorskiej Kolei Wąskotorowej: GryficePogorzelica.

W latach 1946–1998 miejscowość położona była w województwie szczecińskim.

Historia

Trzęsacz to wieś parafialna o starym rodowodzie, należało do niej dziesięć osad. Pierwsza wzmianka o osadzie pochodzi z 1331, początkowo książęca, później należała do biskupów kamieńskich. W średniowieczu głównym zajęciem mieszkańców było rolnictwo. W późniejszym czasie rozwinęło się także rybactwo. Duże znaczenie dla rozwoju gospodarczego wsi miało uruchomienie 1 lipca 1896 roku, przechodzącej przez Trzęsacz pierwszej, zachodniej linii Gryfickiej Kolei Wąskotorowej, łączącej wówczas Gryfice z Niechorzem. Dopiero w XX w. Trzęsacz stał się wsią turystyczną[3].

Na przestrzeni dziejów wielokrotnie zmieniali się właściciele Trzęsacza. W XV w. osada należała do Heinricha von Knutta. Później jej posiadaczami były rody Flemingów, Puttkamerów i Kleistów. Od 1884 do 1945 wieś znajdowała się w rękach rodziny von Kollerów. Majątek zajmował wówczas powierzchnię ok. 550 ha (w tym 320 ha pól i 200 ha łąk i pastwisk). W 1939 wieś zamieszkiwało ok. 200 osób.

Pierwotne nazwy dzisiejszego Trzęsacza to: Tom Have lub Thom Have (taka nazwa wsi pojawia się na Mapie Księstwa Pomorskiego Lubinusa). Od XIX w. wieś nosiła nazwę Hoff.

Zabytki

We wsi znajdują się ruiny gotyckiego kościoła wybudowanego pośrodku wsi na przełomie XIV/XV wieku w odległości prawie 2 km od morza. Kościół na początku należał do katolików, lecz po reformacji został kościołem ewangelickim do końca swych dni. Procesy abrazyjne spowodowały, że brzeg morski nieustannie zbliżał się do budowli. Ostatnie nabożeństwo odprawiono w kościele 2 marca 1874 roku. Wyposażenie świątyni przewieziono do katedry w Kamieniu Pomorskim, a część zabytkowego tryptyku można obejrzeć w rewalskim kościele. W 1901 roku zawaliła się pierwsza jego część. Dziś pozostał jedynie fragment południowej ściany. W latach 2001–2002 przeprowadzono intensywne prace nad zabezpieczeniem ruin przed sztormami. Jest to jedyna tego typu atrakcja turystyczna w Europie.

We wsi znajduje się także nowszy, ale również zabytkowy kościół z 1880. Został on poważnie uszkodzony w czasie II wojny światowej oraz bezpośrednio po niej i wyremontowany dopiero w 2003. Sprowadzono również do niego wyposażenie starego kościoła.

W głębi lądu znajduje się stadnina koni, tuż obok zabudowań zabytkowego kompleksu pałacowo-folwarcznego z XVIII i XIX wieku (obecnie w prywatnych rękach).

Przyroda

Przy ul. Pałacowej rosną 4 lipy drobnolistne uznane w 2003 roku za pomniki przyrody. Drzewa osiągają wysokość 19 m. Dwa drzewa znajdują się przy wjeździe na teren posesji nr 2/2 ze stajniami. Trzecie przy załamaniu muru pałacu naprzeciwko kościoła. Czwarta lipa pomiędzy budynkiem kościoła a ogrodem pałacu (przy załamaniu ogrodzenia ogrodu)[4].

Turystyka

Przystanek kolejki wąskotorowej
Platforma widokowa
Deptak

W Trzęsaczu nad morzem wyznaczono letnie kąpielisko obejmujące 200 m linii brzegowej[5].

W 2009 oddano do użytku, wykonaną ze stali i żelbetu, platformę widokową umożliwiającą obserwację morza, plaży oraz ruin gotyckiego kościoła. Platforma zawiera taras widokowy na wysokości 20 m n.p.m. oraz schody umożliwiające zejście na plażę. Przewidywane jest wyposażenie platformy w windę dla niepełnosprawnych.

Przez Trzęsacz przebiegają dwa szlaki turystyczne:

W Trzęsaczu znajduje się przystanek Nadmorskiej Kolei Wąskotorowej, z którego regularnie odchodzą pociągi do Gryfic i Pogorzelicy, a w sezonie linia obsługiwana jest przez składy przygotowane specjalnie dla turystów (np. wagony otwarte, parowóz).

W Trzęsaczu znajduje się startowisko paralotniowe idealne do lotów żaglowych.

W sezonie letnim we wsi jest otwartych wiele punktów gastronomicznych.

Społeczność

Samorząd gminy Rewal utworzył jednostkę pomocniczą „Sołectwo Trzęsacz”, obejmujące jedynie miejscowość Trzęsacz. Mieszkańcy wsi wybierają sołtysa oraz radę sołecką, która składa się z 3 osób[6].

Urodzeni w Trzęsaczu

Zobacz też

  • inne miejscowości Trzęsacz

Przypisy

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1312 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  2. Aktualizacja Strategii Rozwoju Gminy Rewal do roku 2020 (Załącznik do Uchwały Nr XXXV/274/13 Rady Gminy Rewal z 22 lutego 2013 r. ws. wprowadzenia zmian w uchwale Nr XXIX/245/04).
  3. Czesław Piskorski, Pomorze Zachodnie, mały przewodnik, Warszawa: Wyd. Sport i Turystyka Warszawa, 1980, s. 293, ISBN 83-217-2292-X, OCLC 8032482.
  4. Uchwała Nr IX/92/03 Rady Gminy Rewal z dnia 28 maja 2003 r. ws. uznania za pomniki przyrody (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2003 r. Nr 55, poz. 974).
  5. Uchwała Nr XXXVIII/299/13 Rady Gminy Rewal z dnia 24 maja 2013 r. ws. wykazu kąpielisk (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2013 r. poz. 2512).
  6. Uchwała Nr XIV/116/03 Rady Gminy Rewal z dnia 29 października 2003 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2003 r., Nr 111, poz. 1871, s. 13511).

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

West Pomeranian Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of West Pomeranian Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 54.65 N
  • S: 52.58 N
  • W: 13.95 E
  • E: 17.10 E
POL Szlak niebieski.svg
Niebieski szlak turystyczny.
POL Szlak czerwony.svg
Czerwony szlak turystyczny.
Powiat gryficki location map.png
Autor:
OpenStreetMap contributors
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Mapa powiatu gryfickiego, Polska
Trzesacz kosciol Milosierdzia Bozego (1).jpg
Autor: Kapitel, Licencja: CC0
Neogotycki kościół Miłosierdzia Bożego w Trzęsaczu
Train Stop in Trzesacz (Poland, May 2010).jpg
Autor: (GRAD), Licencja: CC BY-SA 3.0
Przystanek kolejki wąskotorowej w Trzęsaczu
Trzesacz ruiny kosciola (1).jpg
Autor: Kapitel, Licencja: CC0
Ruiny kościoła w Trzęsaczu
Trzesacz ruiny kosciola (2).jpg
Autor: Kapitel, Licencja: CC0
Ruiny kościoła w Trzęsaczu
Trzesacz palac (1).jpg
Autor: Kapitel, Licencja: CC0
Pałac w Trzęsaczu
Trzesacz platforma widokowa.jpg
Autor: Kapitel, Licencja: CC0
Platforma widokowa w Trzęsaczu
Trzesacz park (1).jpg
Autor: Kapitel, Licencja: CC0
Zabytkowy park przy pałacu w Trzęsaczu
Rewal (gmina) location map.png
Autor:
OpenStreetMap contributors
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Mapa gminy Rewal, Polska