Włochy

Repubblica Italiana
Republika Włoska
Flaga Włoch
Godło Włoch
Flaga WłochGodło Włoch
Hymn:
Il Canto degli Italiani

(Pieśń Włochów)
Położenie Włoch
KonstytucjaKonstytucja Włoch
Język urzędowywłoski[a]
StolicaRzym
Ustrój politycznydemokracja
Typ państwarepublika parlamentarna
Głowa państwaprezydent Sergio Mattarella
Szef rządupremier Mario Draghi
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
72. na świecie
302 072,84[1] km²
2,36%
Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
23. na świecie
60 483 973[2]
200,23 osób/km²
PKB (2018)
 • całkowite 
 • na osobę

2182 mld[3] USD
35 914[3] USD
PKB (PSN) (2018)
 • całkowite 
 • na osobę

2400 mld[3] dolarów międzynar.
39 500[3] dolarów międzynar.
waluta1 euro = 100 eurocentów (EUR, €)
Zjednoczeniezjednoczenie Włoch
17 marca 1861
Religia dominującakatolicyzm
Strefa czasowaUTC +1 – zima
UTC +2 – lato
Kod ISO 3166IT
Domena internetowa.it
Kod samochodowyI
Kod samolotowyI
Kod telefoniczny+39
Zdjęcie satelitarne Włoch

Włochy, Republika Włoska (wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem Unii Europejskiej oraz wielu organizacji, m.in.: NATO, należące do siedmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G7.

Nazwa państwa

Nazwa Włochy pochodzi od celtyckiego plemienia Wolków zamieszkującego w starożytności tereny południowej Francji (prowincji Gallia Narbonensis). W językach germańskich nazwa tego ludu przyjęła się jako Walh („obcy”). Następnie została ona zapożyczona przez polszczyznę w formie Wałch lub Wołch, która na zasadzie przestawki fonetycznej przybrała formę Włoch. Wkrótce Włochami zaczęto określać mieszkańców całego Półwyspu Apenińskiego. Z kolei formą wyrazu Włoch w liczbie mnogiej nazwano państwo zajmujące ten półwysep. Nazwa bałkańskiej grupy etnicznej – Wołochów – ma tę samą etymologię.

Nazwa Włochy lub podobne używana jest w polszczyźnie oraz w językach łużyckich (Włóska, Włoska), a historycznie także w czeskim (Vlachy). W innych językach nazwa Włoch (m.in. po włosku) jest wyrażona mniej lub bardziej przekształconą formą nazwy Italia. W Polsce termin ten jest również powszechnie używany, lecz najczęściej jako określenie terenu dzisiejszych Włoch w starożytności[4].

Historia

Historia Włoch – W epoce żelaza tereny Włoch zamieszkiwali Ligurowie i Sykulowie, a także liczne inne plemiona italskie, celtyckie i iliryjskie. W okresie starożytności tereny Włoch znalazły się pod panowaniem Rzymian. Przed okresem rzymskim tereny Włoch były zamieszkiwane przez Fenicjan i Greków. Od średniowiecza do Risorgimento, pomimo że Półwysep Apeniński był spójny pod względem językowym i kulturowym, jego historia składała się z dziejów niezależnych republik i księstw oraz obcych posiadłości i stref wpływów. W 1861 roku doszło do zjednoczenia ziem włoskich, w wyniku którego powstało Królestwo Włoch, na którego tronie zasiadł Wiktor Emanuel II. W początkach XX wieku Włochy stały się państwem faszystowskim.

II wojna światowa – Podczas drugiej wojny światowej Benito Mussolini postanowił zachować neutralność. Nie był do końca przekonany, czy się przyłączyć do wojny. Lecz sukcesy Trzeciej Rzeszy przekonały go, by szybko działać, gdyż kolonie francuskie i brytyjskie (np. Algieria, Tunezja, Egipt czy Indie) zostaną szybko zdobyte. Dlatego 10 czerwca 1940 roku Włochy dołączyły do wojny po stronie Niemiec. Atak włoski zatrzymał się kilka kilometrów dalej w rejonie Sidi Barrani. W tym samym czasie Królestwo Włoch, Trzecia Rzesza oraz Cesarstwo Wielkiej Japonii podpisali tzw. Pakt trzech. 28 października, po drugim arbitrażu wiedeńskim, głównie z idei przywrócenia Cesarstwa Rzymskiego, Mussolini i jego wojska wkroczyły do Grecji. Włoski atak został odparty, a Grecy do końca grudnia 1940 roku zajęli połowę Albanii. W tym samym czasie w Afryce włosi zostali zepchnięci aż do El Agheila. W lutym przybył Afrika Korps pod dowództwem Erwina Rommla. Pod El Alamein. W lipcu 1943 roku alianci desantowali się na Sycylii, a w maju 1945 Włochy zostały zdobyte. Upadek monarchii – Po II wojnie światowej w referendum konstytucyjnym Włosi opowiedzieli się za zmianą ustroju państwa na republikę, na której czele stoi prezydent Włoch.

Polityka

Ustrój

Ustrój demokratyczny, republika z dwuizbowym parlamentem (kadencja pięcioletnia):

Obie izby parlamentu wybierane są w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich, w głosowaniu tajnym. Jest 27 sztucznie wytyczonych okręgów w wyborach do Izby Deputowanych, a w wyborach do Senatu okręgami są regiony.

Głową państwa jest Prezydent Republiki wybierany na 7-letnią kadencję przez Zgromadzenie Narodowe – wspólnie obradujące obie izby parlamentu, wraz z reprezentantami regionów (1 z Valle d’Aosta, z pozostałych 19 regionów po 3).

Ustrój państwa można określić jako odmianę systemu parlamentarnego, w której wzmocniono jednak rolę prezydenta – dysponuje on na przykład swobodnym prawem desygnowania premiera – co jest istotne w systemie wielopartyjnym; w przypadku dymisji rządu może jej nie przyjąć i rozwiązać parlament.

System polityczny panujący we Włoszech powszechnie zaliczany jest do mało stabilnych. Zaprzysiężony w lutym 2021 rząd Maria Draghiego jest 67. rządem po zakończeniu II wojny światowej.

Włoski system partyjny

Włoski system należy do wielopartyjnych. Scena polityczna jest mocno rozdrobniona, jednak aktualnie najważniejsze partie skoncentrowane są w dwóch obozach – rządzącej koalicji partii centrolewicowych, w tym m.in. Partii Demokratycznej oraz w pozostającej w opozycji do rządu koalicji centroprawicowej Forza Italia z Ligą. Do głównych ugrupowań włoskiej sceny politycznej zalicza się:

Przywódcy Włoch

Geografia

Państwo leżące w Europie Południowej, posiadające na swoim terytorium dwie enklawy: San Marino na północy i Watykan na terenie stolicy kraju, Rzymu. Włochy cechuje wyżynny i górzysty krajobraz. Praktycznie cały kraj reprezentuje klimat podzwrotnikowy i roślinność śródziemnomorska.

Całkowita granica lądowa Włoch wynosi 1932,2 km. Sąsiadują z Francją – 488 km granicy, Szwajcarią – 740 km, Austrią – 430 km i Słowenią – 232 km. Wewnątrz terytorium Włoch znajdują się ponadto dwa państwa-enklawy: San Marino (39 km granicy) i Watykan (3,2 km).

Linia brzegowa jest dość dobrze rozwinięta, długość wybrzeża wynosi aż 7600 km. Oblewają je wody kilku akwenów Morza Śródziemnego: Morze Liguryjskie, Morze Tyrreńskie, Morze Jońskie i Morze Adriatyckie. Zachodnie wybrzeże półwyspu jest rozczłonkowane wieloma zatokami (Gaecka, Neapolitańska, Salerno) i skalistymi przylądkami. Na północy i południu wybrzeże jest przeważnie górzyste, zaś w części środkowej – nizinne. Wybrzeże wschodnie, adriatyckie jest w większości wyrównane z wąskim pasem nizin nadmorskich, na południowym wschodzie leży szeroka Zatoka Tarencka i nizinny Półwysep Salentyński. Łączna powierzchnia wysp włoskich wynosi około 50 tys. km² (1/6 pow. kraju), największe z nich to Sycylia (25,4 tys. km²) i Sardynia (23,8 tys. km²). Górzysta Sycylia, oddzielona od Półwyspu Apenińskiego wąską Cieśniną Mesyńską, stanowi przedłużenie Apeninów.

Na obszarze Włoch znajdują się dwa systemy górskie, są to Alpy na północy i Apeniny ciągnące się niemal całej długości Półwyspu Apenińskiego, którego nazwa wzięła się od tychże gór. Alpy stanowią wygięty ku północy łuk ciągnący się wzdłuż północnej granicy Włoch. Góry i wyżyny stanowią około 77% powierzchni kraju. Najwyższym punktem Włoch jest Monte Bianco di Courmayeur (4748 m n.p.m.), położony w najwyższym masywie EuropyMont Blanc.

Duża rozciągłość południkowa kraju, równoleżnikowy (Alpy) i południkowy (Apeniny) przebieg łańcuchów górskich, stanowiących bariery klimatyczne oraz bliskość Afryki powodują znaczne zróżnicowanie klimatu. Włochy niemal w całości leżą w strefie klimatu podzwrotnikowego o jego śródziemnomorskiej odmianie, wyjątek tu stanowi centralna część Niziny Padańskiej, gdzie większy wpływ ma kontynentalizm. Klimat umiarkowany występuje w pasie Alp, gdzie charakterystyczną cechą jest występowanie piętrowości klimatycznej. Wysoko w Alpach panuje klimat górski, w najwyższych partiach typowy klimat alpejski o cechach zbliżonych do subpolarnego.

Terytorium Włoch należy do zlewiska Morza Adriatyckiego, Tyrreńskiego oraz Liguryjskiego i Jońskiego. Sieć rzeczna Włoch jest gęsta, zwłaszcza w części północnej, odwadnianej przez Pad – najdłuższą rzekę Włoch (652 km). Pad na długości około 600 km płynie przez Nizinę Padańską, gdzie jest zasilany zasobnymi w wodę dopływami alpejskimi (Ticino, Adda, Oglio i inne) oraz apenińskimi (najdłuższy Tanaro). Z Alp do Morza Adriatyckiego spływa także Adyga (długość 410 km) i Piawa. Na Półwyspie Apenińskim i wyspach rzeki są krótkie o wysokich jesienno-zimowych stanach wód i bardzo niskich w okresie letnim. Podczas lata część z nich całkowicie wysycha. Najdłuższe rzeki Półwyspu Apenińskiego to: Tyber (405 km), Arno, Reno, Ombrone i Volturno, Sycylii – Salso, Sardynii – Tirso.

Podział administracyjny

Włochy podzielone są na 20 regionów (5 z nich na prawach szczególnych), 107 prowincji (z których 2 są autonomiczne) i 8092 gminy. Regiony:

Nazwa polskaNazwa włoskaStolicaLudność (2021) [5]Powierzchnia (km²)[1]
Italy.geohive.gif
Flag of Abruzzo.svg AbruzjaAbruzzoL’Aquila1 258 25610 831,84
Flag of Apulia.svg ApuliaPugliaBari3 926 93119 540,90
Flag of Basilicata.svg BasilicataBasilicataPotenza547 57910 073,32
 Emilia-RomaniaEmilia-RomagnaBolonia4 445 54922 452,78
Friuli-Venezia Giulia-Flag.png Friuli-Wenecja JulijskaFriuli-Venezia GiuliaTriest1 198 7537924,36
Flag of Calabria.svg KalabriaCalabriaCatanzaro1 877 72815 221,90
Flag of Campania.svg KampaniaCampaniaNeapol5 679 75913 670,95
Flag of Lazio.svg LacjumLazioRzym5 720 79617 232,29
Flag of Liguria.svg LiguriaLiguriaGenua1 509 8055416,21
Flag of Lombardy.svg Lombardia¹LombardiaMediolan9 966 99223 863,65
Flag of Marche.svgMarcheMarcheAnkona1 501 4069401,38
Flag of Molise.svg MoliseMoliseCampobasso296 5474460,65
Flag of Piedmont.svg PiemontPiemonteTuryn4 273 21025 387,07
Flag of Sardinia, Italy.svg SardyniaSardegnaCagliari1 598 22524 100,02
Flag of Sicily.svg SycyliaSiciliaPalermo4 840 87625 832,39
Flag of Tuscany.svg ToskaniaToscanaFlorencja3 668 33322 987,04
Flag of Trentino-South Tyrol.svg Trydent-Górna AdygaTrentino-Alto Adige/SüdtirolTrydent1 078 46013 605,50
Regione-Umbria-Stemma.svg UmbriaUmbriaPerugia865 0138464,33
Flag of Valle d'Aosta.svg Dolina AostyValle d’Aosta/Vallée d’AosteAosta123 8953260,90
Flag of Veneto.svg Wenecja EuganejskaVenetoWenecja4 852 45318 345,35

¹ Do regionu Lombardia należy także włoska eksklawa w Szwajcarii o nazwie Campione d’Italia.

Miasta

Koloseum w Rzymie
Mediolan
© Túrelio (via Wikimedia-Commons), 2002, CC BY-SA 2.5
RzymMediolan
Neapol
Turyn
NeapolTuryn
Palermo
Genua
PalermoGenua
Cagliari
Wenecja
CagliariWenecja

Do najludniejszych miast włoskich należy Rzym, Mediolan oraz Neapol.

Lp.MiastoLudnośćRegion
1990200120042019 [2]
1.Insigne Romanum coronatum.svg Rzym2 775 2502 546 8042 553 8732 856 133Flag of Lazio.svg Lacjum
2.CoA Città di Milano.svg Mediolan1 369 2311 256 2111 299 4391 378 689Flag of Lombardy.svg Lombardia
3.CoA Città di Napoli.svg Neapol1 067 3651 004 500995 171959 188Campania-Bandiera.png Kampania
4.Turyn962 507865 263902 255875 698Flag of Piedmont.svg Piemont
5.Flag of Palermo.png Palermo698 556686 722675 277663 401Flag of Sicily.svg Sycylia
6.CoA civ ITA genova.png Genua678 771610 307605 084578 000Liguria-Bandiera.png Liguria
7.Bologna-Stemma.svg Bolonia404 378371 217374 425390 636Emilia-Romania
8.FlorenceCoA.svg Florencja403 294356 118368 059378 839Toscana-Bandiera2.png Toskania
9.Bari-Stemma.png Bari342 309316 532314 166320 862Flag of Apulia.svg Apulia
10.Flag of Catania.svg Katania333 075313 110305 773311 584Flag of Sicily.svg Sycylia

Gospodarka

Według danych z 2014 r. Włochy są ósmą gospodarką świata i czwartą gospodarką Europy[6].

Włochy zajmują pierwsze miejsce w produkcji win na świecie (zaraz po nich jest Francja) duży udział mają też w zbiorze winogron. Kraj jest wysoko rozwinięty. Górnictwo odgrywa coraz mniejszą rolę z powodu wyczerpania złóż. Największe znaczenie ma przemysł środków transportu. Istotny jest przemysł motoryzacyjny – Włosi produkują między innymi samochody marki Fiat, Ferrari, Maserati, Iveco, Lancia, Alfa Romeo, Pagani i Lamborghini, jak również wysokiej klasy motocykle Ducati. Duży udział w gospodarce Włoch ma rolnictwo i przetwórstwo żywności, przemysł odzieżowy, a także branża turystyczna.

Turystyka

(c) Carlo Pelagalli, CC BY-SA 3.0

W 2015 roku kraj ten odwiedziło 50,7 mln turystów (4,4% więcej niż w roku poprzednim), generując dla niego przychody na poziomie 39,449 mld dolarów. Tym samym Włochy znalazły się na 5. miejscu na świecie pod względem liczby przybywających turystów i na 7. miejscu pod względem przychodów z turystyki[7].

Na potrzeby obsługi ruchu turystycznego zbudowano ogromną liczbę obiektów noclegowych, restauracji i barów, a coroczne wydatki promocyjne i reklamowe wynoszą ponad 230 mln euro. Baza noclegowa osiągnęła 2 mln łóżek w obiektach o rozmaitym standardzie. Włochy jako jeden z nielicznych krajów basenu Morza Śródziemnego przez cały rok czerpie dochody z turystyki. W sezonie wakacyjnym ruch turystyczny skupia się wokół miejscowości nadmorskich i jezior (głównie jezioro Garda, jezioro Como i jezioro Maggiore), natomiast zimą chętnie odwiedzane są alpejskie kurorty narciarskie. Przez cały rok trwa także turystyka miejska. Tylko trzy włoskie miasta: Rzym, Wenecję i Mediolan każdego roku odwiedza po 7 milionów turystów[8]

Demografia

(XII 2007)
Liczba ludności59 619 290
kobiety30 669 543
mężczyźni28 949 747
Ludność według wieku (I 2008)
0 – 14 lat14,1%
15 – 64 lat65,9%
ponad 64 lata20,0%
w tym: ponad 80 lat5,5%
Społeczeństwo
Przyrost naturalny–0,12‰
Współczynnik urodzeń9,5 urodzeń na 1000 mieszkańców
Współczynnik zgonów9,6 zgonów na 1000 mieszkańców

Włochy należą do najludniejszych państw Europy (czwarte miejsce na kontynencie) o wysokiej, lecz zróżnicowanej gęstości zaludnienia. Na 1 km² przypada średnio prawie 200 osób, ale w niektórych regionach wskaźnik ten jest znacznie wyższy, np. w Lombardii wynosi on ok. 388 mieszk./km², w Ligurii – 291, w Lacjum – 303, a w Kampanii – nawet 425. Wyraźnie słabiej zaludnione są obszary na południu: Basilicata – tylko 60 mieszk./km², a Moliza – 73; wysoką gęstość zaludnienia ma zaś Apulia – 209 osób na km². Najrzadziej zaludniona jest wysokogórska Dolina Aosty – 38. Z dwóch głównych wysp Sycylię zasiedla 195 mieszk./km², a Sardynię zaledwie 68 mieszk./km².

Włochy, mające niegdyś jeden z wyższych wskaźników przyrostu naturalnego w Europie, od piętnastu lat borykają się z przewagą zgonów nad urodzeniami. W 2015 wskaźnik urodzeń na 1000 mieszkańców wyniósł 8,74, zaś zgonów 10,19[9], co dało naturalny ubytek ludności na poziomie 0,4 promila. Obecnie dzięki imigrantom przybywającym z różnych stron świata pragnących zalegalizować swój pobyt, liczba ludności kraju ciągle wzrasta. W 2017 przekraczała 60 mln[2]. Dzięki znacznemu postępowi medycyny oraz opieki zdrowotnej Włochy szczycą się jednym z najniższych wskaźników śmiertelności niemowląt, który spadł poniżej 5 na 1000 urodzeń żywych (3,29 na 1000 urodzeń, 3,49 dla chłopców i 3,08 dla dziewcząt[9]) oraz najdłuższym – po Szwecji przeciętnym trwaniem życia spośród wszystkich krajów UE; mężczyźni żyją średnio 78,5 lat, zaś kobiety 82,7 lat (dane z 2003 roku).

Struktura wiekowa ludności wykazuje szybki wzrost udziału ludności starszej niż 65 lat (poprodukcyjnej) i jednocześnie spadek udziału dzieci i młodzieży w ogólnym zaludnieniu kraju. W 2003 roku osoby mające 19 lat i mniej stanowiły 18,9% ogółu mieszkańców, od 20 do 39 lat – 29,7%, w wieku od 40 do 64 lat – 32,4% i w wieku 65 lat i powyżej aż 19,0%.

W 2009 roku około 21,1% Włoszek w wieku 40–44 lat nie miało potomstwa (w 1990 było to nieco ponad 10%), w 2009 u mężczyzn w tym samym wieku odsetek ten wyniósł 30,8%[10]. Według szacunków z 2015 roku na jedną kobietę przypadało 1,43 narodzonego dziecka; pod tym względem Włochy zajęły 208. miejsce na świecie[9].

W 2014 roku bezrobocie wyniosło 12,7% społeczeństwa, w 2013 – 12,2%[9].

Struktura zatrudnienia była następująca (w procentach; dane za lata 2003/1990): przemysł 24,6/26,8, budownictwo 6,9/7,3, handel 15,4/14,8, transport i łączność 6,2/5,9, rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo 4,8/8,3, inne działy gospodarki 42,1/36,9.

Włochy należą do krajów o najwyższym w świecie poziomie edukacji, czego przejawem jest bardzo duża liczba studentów wynosząca w 2003 roku 1,86 mln, czyli 32,6 na tysiąc mieszkańców; w największych ośrodkach akademickich jak Rzym, Mediolan, Turyn, Neapol, Padwa czy Bolonia z najstarszym uniwersytetem na świecie studiuje po kilkadziesiąt tysięcy osób. W tym samym roku użytkownikami komputerów było 15,7 mln osób.

Wskaźnik urbanizacji rośnie powoli ze względu na ostre tempo wyludniania się największych miast i przenoszeniem się ludności na przedmieścia – formalnie wiejskie. Statystyka włoska ponadto nie publikuje oficjalnych danych o zespołach miejskich, tylko o gminach w ich ścisłych granicach administracyjnych, niezależnie od statusu prawnego. W 2003 roku w miastach mieszkało prawie 68% ludności, przy czym wskaźnik koncentracji ludności w największych miastach jest wyraźnie mniejszy niż w innych podobnej wielkości krajach Unii. Od połowy lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku Włochy notują znaczny napływ imigrantów, głównie z Albanii (Apulia), krajów arabskich północnej Afryki oraz Ameryki Południowej, którzy zasiedlili zwłaszcza Rzym i jego peryferia oraz okolice Mediolanu i Turynu, a także inne miasta na północy kraju. Liczba imigrantów w 2003 roku wyniosła 1,126 mln, czyli 2% ludności, z czego około 32 tysiące stanowili Polacy. Wspomniana migracja ludności większych miast jest bardzo ciekawym zjawiskiem powodującym – niekiedy drastyczny – spadek zaludnienia głównych miast na rzecz osiedli podmiejskich.

Imigranci

Włochy dopiero w latach 80. XX wieku stały się krajem będącym celem wielu imigrantów. Obecnie nielegalna imigracja stanowi duży problem dla rządu włoskiego, bowiem kraj ten posiada linię brzegową o długości 7600 km, którą trudno jest zupełnie uszczelnić. Każdego roku przybywają tutaj tysiące imigrantów z Afryki, Chin, Indii, Turcji, Filipin, Albanii i innych. Dziesiątki ludzi ginie podczas ciężkiej morskiej przeprawy. W samym roku 2005 do Włoch przybyło około 1 miliona nielegalnych imigrantów. W sumie na wyżej wymienione państwa przypada 38% spośród ogółu przyznanych pozwoleń na stały pobyt.

Duży wpływ na liczbę imigrantów przybywających do Włoch mają uchodźcy; takie wydarzenia jak konflikty na Bałkanach czy w basenie Morza Śródziemnego nie pozostają bez wpływu na ruchy imigracyjne. W 2005 roku zanotowano 95 500 wniosków o azyl. W obecnych czasach coraz większy napływ ludności napływa tutaj z takich krajów jak: Afganistan, Iran czy Irak. Oczywistym wydaje się fakt, iż sprawa imigracji legalnej i nielegalnej będzie ciągle powracać, ponieważ mimo że obecnie imigranci stanowią około 2,5% społeczeństwa włoskiego, ich liczba ciągle rośnie. W 2007 włoski rząd oszacował, że w kraju żyje już ponad 1 milion muzułmanów. Innymi licznymi grupami imigrantów mieszkających we Włoszech są: obywatele dawnej Jugosławii (800 tys.), Albańczycy (~500 tys.), Azjaci (360 tys.), Rumuni (320 tys.), ludność z Europy Wschodniej (300 tys.), ludność z Ameryki Południowej (280 tys.), Afrykańczycy (220 tys.), Francuzi (180 tys.), Chińczycy (140 tys.), Ukraińcy (107 tys.), Niemcy (100 tys.), Polacy (60 tys.) oraz pozostałe grupy ludzi, których liczba ogółem szacowana jest na około 270 tys.

W 2015 najliczniejszą grupę uchodźców napływających do Włoch stanowili Syryjczycy, Libańczycy oraz Erytrejczycy, podstawowym motywem emigracji jest wojna i przemoc w kraju rodzimym[11].

Religia

Bractwo Najświętszego Sakramentu, Barletta

Prawie całą ludność stanowią katolicy – 87,6% (licząc wszystkich ochrzczonych), z których niewielu regularnie praktykuje. Przez długi czas o stanie praktyk religijnych obowiązywały dane, że około 30% Włochów uczestniczy w niedzielnych nabożeństwach przynajmniej raz w tygodniu, a kolejne 20% przynajmniej raz w miesiącu. Dane te pochodziły z ośrodków sondażowych, w których respondenci sami określali własne zaangażowanie religijne. Jednakże badania przeprowadzone przez Patriarchat Wenecji w 619 kościołach wykazały, że jedynie 15% wiernych każdej niedzieli uczestniczy we mszach, a 8% przynajmniej raz w miesiącu, co daje razem 23%[12]. W północnej części kraju (włoski Tyrol) żyje kilkadziesiąt tysięcy protestantów, a w całym kraju około 650 tysięcy (1,1%), głównie zielonoświątkowców. Pozostałymi największymi wspólnotami chrześcijańskimi są prawosławni (2,3%) i Świadkowie Jehowy (0,7%). Napływ imigrantów z Albanii i krajów arabskich spowodował wzrost liczby muzułmanów do 1,5 miliona (2,4%), a ich skupiskami są Apulia, Basilicata, Rzym, Genua i Mediolan. Coraz liczniejsi stają się także wyznawcy religii wschodnich, głównie sikhizmu, hinduizmu i buddyzmu (łącznie 0,7%). Ponadto w Rzymie i Mediolanie mieszkają znaczniejsze grupy wyznawców judaizmu – w sumie w całych Włoszech 44 tysiące[13]. 3,4 miliona Włochów (5,8%) formalnie nie należy do żadnej wspólnoty religijnej.

Grupy etniczne i języki

Prawie całą ludność rodzimą stanowią Włosi, mówiący licznymi dialektami i odmianami języka włoskiego. Ponadto państwo włoskie uznaje istnienie następujących rodzimych mniejszości językowych:

Grupa etnicznaLiczebnośćJęzyk ojczystyRegion
Italy - Forms of Dialect.jpg
Languages spoken in Italy.svg
Sardyńczycy1 269 000sardyńskiSardynia
Friulowie526 000friulskiFriuli-Wenecja Julijska
Tyrolczycy310 000niemieckiTrydent-Górna Adyga
Oksytańczycy178 000oksytańskiPiemont, Liguria, Kalabria
Romowie130 000cygańskicałe Włochy
Albańczycy98 000albańskipołudniowe Włochy
Frankoprowansalczycy90 000franko-prowansalskiPiemont, Valle d’Aosta
Słoweńcy70 000słoweńskiFriuli-Wenecja Julijska
Ladynowie55 000ladyńskiTrydent-Górna Adyga, Wenecja Euganejska
Francuzi20 000francuskiValle d’Aosta
Grecy20 000greckiKalabria, Apulia
Katalończycy18 000katalońskiSardynia (miejscowość Alghero)
Chorwaci2600molizańskochorwackiMolise
Karyntczycy2000niemiecki, friulskiFriuli-Wenecja Julijska
Karnijczycy3500friulskiFriuli-Wenecja Julijska

Siły zbrojne

Parada wojskowa w Rzymie

Włoskie Siły Zbrojne składają się z czterech rodzajów wojsk: lądowych (Esercito Italiano), sił powietrznych (Aeronautica Militare), marynarki wojennej (Marina Militare) oraz Korpusu Karabinierów. Według rankingu Global Firepower (2014) włoskie siły zbrojne stanowią 12. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 34 mld dolarów (USD)[14].

Oświata

W szkolnictwie włoskim dużą wagę przywiązuje się do integracji młodzieży niepełnosprawnej z pełnosprawną, która jest szeroko realizowana na wszystkich szczeblach systemu szkolnego. Liceum jest nieobowiązkowe.

Służba zdrowia

W 1978 roku uruchomiono we Włoszech system publicznej opieki zdrowotnej. W kraju tym przeznacza się 9% PKB na opiekę zdrowotną (średnia OECD to 8,9%). Według raportu WHO z 2000 roku, włoska służba zdrowia zajmuje drugie miejsce na świecie pod względem jakości i 3. pod względem wydajności, jeden lekarz przypada na zaledwie 176 osób[15]. Dane statystyczne dotyczące zachorowań i długości życia należą do najlepszych na świecie. Szacowana długość życia to 82 lata, odpowiednio 79 dla mężczyzn, a 85 dla kobiet, wskaźnik umieralności noworodków to 3 na 1000[16]. Według rankingu CIA z 2012 roku, włoska oczekiwana długość życia jest najwyższą w Europie wśród dużych państw (dłuższą oczekiwaną długość życia ma Monako, San Marino i Andora)[17].

Kultura

Katolicka procesja, Montereale

Włochy są krajem prawie jednonarodowościowym. Jedynie pewne wymieszanie kultur można zauważyć na terenach przygranicznych w północnej części kraju, gdzie oprócz włoskiego obowiązują języki niemiecki, słoweński lub francuski (w zależności od graniczącego państwa). Duże zwarte skupiska osób o innej narodowości występują w Południowym Tyrolu, odrębnością odznaczają się zwłaszcza wyspy, a mieszkańcy Sardynii uważani są przez niektórych za odrębny naród. Jednak to właśnie Sardynia była inicjatorką zjednoczenia kraju w XIX wieku.

Rytm życia rodzinnego wyznaczony jest przez zwyczaje i tradycje religijne. Nie ma tu jednak zbyt wielu świąt ogólnonarodowych, za to jest bardzo dużo świąt lokalnych, które obchodzone są niezwykle hucznie. Najczęstszą okazją są dni patronów miejscowości. Podczas wszystkich świąt najbardziej rozpowszechnioną tradycją są procesje. Obnoszone są wtedy relikwie i podobizny świętego. Całości towarzyszy wrzawa, muzyka oraz występy, przypominające spektakl teatralny. Największe uroczystości obchodzone są podczas Wielkanocy, począwszy od Wielkiego Piątku. Wówczas to procesje przemierzają ulice i obnoszą figury ukrzyżowanego Chrystusa. Wśród uczestników wyróżniają się zakapturzone postacie w habitach, śpiewające pokutne pieśni.

Uroczystości te odbywają się głównie na zachodnim wybrzeżu Sycylii oraz w miastach południa, np. w Tarencie, Reggio. Natomiast w Wielką Sobotę przez ulice Nocera Tirinesa w Kalabrii przechodzi procesja biczowników.

Przed Bożym Narodzeniem w Neapolu odbywają się targi szopek. Tradycja żywej szopki pochodzi od św. Franciszka z Asyżu, który jako pierwszy ją stworzył.

Obchodzi się tu również dzień Wszystkich Świętych. Zwyczaje nakazują, aby w ten dzień dzieci otrzymywały prezenty od rodziców w imieniu zmarłych krewnych.

Słynny jest również karnawał w Wenecji, który trwa przez pięć dni przed Środą Popielcową. Jest to wielka parada kostiumów i ręcznie wykonywanych masek. Na ten tydzień przyjeżdża do Wenecji wielu turystów, których głównym celem jest uczestniczenie w tych uroczystościach.

Pomimo że Włochy są państwem praktycznie jednonarodowościowym, częściej odczuwane jest ich przywiązanie do danego regionu niż do całego kraju. Odmienność poszczególnych regionów przejawia się w lokalnych tradycjach kulturowych, standardzie życia, dialektach, a także w krajobrazie.

Karnawał w Wenecji

Kultura i tradycja artystyczna Włoch wywarła ogromny wpływ na sztukę i kulturę innych krajów Europy. Niemal każdy zna takie nazwiska jak Leonardo da Vinci, Michał Anioł czy Botticelli.

Ich dzieła, często nawet niekojarzone ze swoimi autorami, weszły na stałe do kanonu sztuki: „Mona Lisa”, Kaplica Sykstyńska lub Pieta. Florencja, Rzym, Wenecja to miasta, do których zdąża wielu Europejczyków chcących poznać swoje kulturowe korzenie.

Język

Język włoski jest, pod względem słownictwa, bliski łacinie. Współczesny włoski dużo zawdzięcza takim pisarzom, jak Dante Alighieri i Alessandro Manzoni, którzy za standard obrali język wyedukowanych Toskańczyków. Dzisiaj mówi się, że najlepsza mowa to la lingua toscana in bocca romana (toskański w rzymskich ustach). Aż do niedawna obok oficjalnego języka włoskiego istniało ponad 1,5 tysiąca dialektów. Językiem włoskim na świecie posługuje się ponad 100 milionów ludzi.

Muzyka

Włochy uważane są za ojczyznę europejskiej muzyki artystycznej i przez wiele stuleci pełniły rolę centrum życia muzycznego w Europie. Tam najefektowniej rozwinęła się muzyka wokalna, we Włoszech powstała opera, ale także liczne gatunki muzyki instrumentalnej początek miały właśnie we Włoszech. W XVII i XVIII wieku najwięcej muzyków zatrudniano – zwłaszcza na bogatych dworach – właśnie z Włoch. Podobnie jak dzisiaj po angielsku, w całej Europie śpiewano najczęściej po włosku.

Siedemnastowieczną Italię – pisze w Historii muzyki Danuta Gwizdalankaszczęśliwie omijała większość nieszczęść, jakie rujnowały północną część Europy, a przede wszystkim wojny religijne. Włoscy książęta znaczną część ambicji politycznych mogli więc angażować w walkę o prestiż, prowadzoną bronią pokojową, acz czasem niemniej kosztowną od armat: spektakularnym mecenatem artystycznym[18].
  • Średniowiecze

Na Półwyspie Apenińskim, a zwłaszcza w Rzymie, powstały zręby liturgii, której podstawą był jednogłosowy śpiew. Pod koniec VI w. uporządkował rozmaite śpiewy liturgiczne papież Grzegorz I i z tego powodu nosi on nazwę chorał gregoriański. W następnych stuleciach powstawały ciągle jednak nowe śpiewy, w tym sekwencje takie jak Dies irae oraz Stabat Mater[19].

  • Renesans i barok

Najbardziej popularnym gatunkiem muzyki w XVI w. był madrygał śpiewany na ogół na 4 lub 5 głosów. Z upływem czasu stawał się coraz bardziej wirtuozowski, zwłaszcza że na najbogatszych dworach madrygały wykonywali zawodowi śpiewacy i śpiewaczki. Inny, znacznie poważniejszy charakter miała muzyka kościelna, której głównym przedstawicielem był Giovanni Pierluigi da Palestrina, kompozytor i śpiewak papieski.

Claudio Monteverdi – najwybitniejszy kompozytor włoski z przełomu renesansu i baroku, twórca opery, mal. B. Strozzi

Ogromnie ważnym ośrodkiem muzycznym stała się w renesansie Wenecja, w której rozkwitała muzyka religijna pisana dla bazyliki św. Marka, ale także świecka – komponowana na potrzeby bogatych i lubiących się bawić wenecjan. Z tego też powodu to właśnie w Wenecji rozpoczęła się efektowna historia europejskiej muzyki instrumentalnej.

Przełom stylistyczny, jaki dokonał się w muzyce eur. ok. 1600, był niemal całkowicie dziełem kompozytorów włoskich[20].

Do przełomu tego przyczyniła grupa filozofów, artystów i miłośników muzyki we Florencji zwana Cameratą, która na wzór antycznego dramatu stworzyć chciała podobny gatunek teatralno-muzyczny. „Wynalazek” ich udoskonalił Claudio Monteverdi w Mantui i tak powstała opera.

Opera rozkwitała przede wszystkim w Wenecji, gdzie powstały pierwsze w Europie publiczne teatry operowe. Ważny był Rzym, gdzie jednak losy sztuki zazwyczaj zależały od upodobań papieży, a wielu z nich sprzeciwiało się „grzesznej rozrywce”. Specjalnie piętnowano obecność kobiet na scenie, co spowodowało upowszechnienie się śpiewu kastratów. U schyłku XVII w. prym w sztuce operowej zdobył Neapol, a przyczynił się do tego swymi dziełami Alessandro Scarlatti. Opery w stylu neapolitańskim pisywano i wystawiano w całej Europie.

Rozkwitała też muzyka instrumentalna. Na instrumenty klawiszowe komponował m.in. Girolamo Frescobaldi. W Wenecji i Bolonii przybywało znakomitych skrzypków. W północnych Włoszech rodziny lutnicze Stradivarich, Amatich, Guarnerich budowały instrumenty uważane do dzisiaj za niedoścignione. Pisywano utwory solowe (sonata da chiesa, sonata da camera), concerti grossi na orkiestry oraz koncerty dla solistów z towarzyszeniem orkiestry (najsławniejsze – Antonio Vivaldi).

Dla włoskiej muzyki barokowej najważniejsza była opera i styl koncertujący. W praktyce instrumentalnej dominowały instrumenty smyczkowe. Ideałem piękna pozostawał jednak głos śpiewaka – sprawny technicznie, lecz nade wszystko obdarzony wielką siłą wyrazu[21].
  • Wiek XIX i XX
Isabella Colbran – znakomita śpiewaczka, dla której komponował opery Rossini

W początkach XIX w. włoscy kompozytorzy operowi nadal byli poszukiwani w całej Europie. O życiu muzycznym w Paryżu decydował Luigi Cherubini, w Niemczech – Giuseppe Spontini. Największą karierę zrobił Gioacchino Rossini, który spopularyzował lżejszą operę buffa, jak popularny do dzisiaj Cyrulik sewilski. Włochem był też najpopularniejszy wirtuoz pierwszej połowy XIX wieku – Niccolò Paganini.

W drugiej połowie XIX wieku muzyka instrumentalna wyraźnie ustępowała przed operą, w której najważniejszym twórcą był Giuseppe Verdi. Do ogromnej popularności jego oper we Włoszech przyczyniały się akcenty patriotyczne w librettach, wspierające walkę narodu włoskiego o niepodległość. Na przełomie XIX i XX wieku włoska opera, nie tracąc światowej już teraz popularności, uległa kolejnej zmianie – powstał weryzm, który przedstawiał na scenie sceny z życia zwykłych ludzi, a nawet epizody o charakterze kryminalnym. Najpopularniejszym kompozytorem takich oper był Giacomo Puccini.

W pierwszej połowie XX wieku we Włoszech nastąpiło ożywienie zainteresowania muzyką instrumentalną (np. Ottorino Respighi). W drugiej połowie Mediolan, w którym powstało jedno z pierwszych studiów muzyki elektronicznej, stał się ważnym ośrodkiem awangardy, której głównymi reprezentantami byli kompozytorzy (Luigi Nono, Luciano Berio).

Sport

Włosi mają w dorobku dużo tytułów w Formule 1 za sprawą teamu Ferrari, który piętnastokrotnie zdobywał tytuły wśród kierowców i szesnastokrotnie wśród konstruktorów[22]. Włosi zdobywali Mistrzostwo świata w piłce nożnej mężczyzn czterokrotnie[23]. Dodatkowo w Rzymie znajduje się Stadion Olimpijski.

Zobacz też

Uwagi

  1. Moc języka urzędowego oprócz włoskiego posiada również francuski w regionie Valle d’Aosta, niemiecki w regionie Trydent-Górna Adyga, słoweński i friulski w regionie Friuli-Wenecja Julijska oraz sardyński na Sardynii. W ustawie nr 482 z 15 grudnia 1999 r. wymienione zostały też inne języki używane przez mniej liczne mniejszości.

Przypisy

  1. Istituto Nazionale di Statistica: Principali dimensioni geostatistiche e grado di urbanizzazione del Paese (wł.). istat.it, 2014-09-01. [dostęp 2018-11-08].
  2. a b Istituto Nazionale di Statistica: Statistiche demografiche ISTAT (wł.). demo.istat.it, 2017-12-31. [dostęp 2018-11-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-10-24)].
  3. a b c d Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2018: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2018 (ang.). [dostęp 2018-07-24].
  4. Dlaczego mówimy „Włochy”, a nie „Italia”?, Nasz Świat [dostęp 2015-12-05].
  5. Regioni italiane [dostęp 2021-06-21] [zarchiwizowane z adresu 2021-06-21].
  6. http://databank.worldbank.org/data/download/GDP.pdf.
  7. UNWTO Tourism Highlights, 2016 Edition (ang.). UNWTO, 2016. s. 8. [dostęp 2016-10-04].
  8. Ropczyński Ł: Włochy (pol.). Kierunek Włochy. [dostęp 2015-06-11].
  9. a b c d Europe :: Italy. CIA. The World Factbook. [dostęp 2 stycznia 2016].
  10. Anneli Miettinen, Ann a Rotkirch, Ivett Szalma, Annalisa Donno & Maria Letizia Tanturri: Increasing childlessness in Europe: time trends and country differences. Population Research Institute – Väestöliitto. [dostęp 2 stycznia 2016].
  11. O nadziei dla uchodźców (pol.). fakty.interia.pl. [dostęp 2015-05-06].
  12. Italian church attendance lower than thought – Telegraph.
  13. Religions in Italy 2013 (ang.). CENSUR. [dostęp 2013-11-15].
  14. Italy (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-08-15].
  15. World Desk Reference: Italy Health (ang.). [dostęp 2012-01-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-07-01)].
  16. euro.who.int: Selected basic statistics (ang.). [dostęp 2012-01-14].
  17. cia.gov: Country Comparison :: Life expectancy at birth (ang.). [dostęp 2012-08-28].
  18. D. Gwizdalanka, Historia muzyki 1, Kraków 2005, s. 188.
  19. K. Biegański, hasło: „Włoska muzyka”, Encyklopedia muzyczna PWN, Warszawa 1995, s. 961–963.
  20. Biegański, op. cit., s. 962.
  21. D. Gwizdalanka, Historia muzyki 2, Kraków 2006, s. 60.
  22. Wirtualna Polska Media S.A, Scuderia Ferrari i Shell Helix z sukcesami w Formule 1, moto.wp.pl, 2 listopada 2015 [dostęp 2021-02-06] (pol.).
  23. World Cup, archive.is, 23 maja 2012 [dostęp 2021-02-06].

Linki zewnętrzne

Wikiatlas Wikimedia Atlas: Włochy – wikiatlas z mapami w Wikimedia Commons

Media użyte na tej stronie

Disambig.svg
Symbol wieloznaczności
Flag of Liechtenstein.svg
Flag of Liechtenstein
Flag of India.svg
The Flag of India. The colours are saffron, white and green. The navy blue wheel in the center of the flag has a diameter approximately the width of the white band and is called Ashoka's Dharma Chakra, with 24 spokes (after Ashoka, the Great). Each spoke depicts one hour of the day, portraying the prevalence of righteousness all 24 hours of it.
Flag of Albania.svg
Flag of Albania
Flag of Croatia.svg
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki
WTO members and observers.svg
Map of World Trade Organization members and observers.
  Members
  Members, dually represented by the European Union
  Observers
  Non-members
Flag of Portugal.svg
Flag of Portugal, created by Columbano Bordalo Pinheiro (1857-1929), officially adopted by Portuguese government in June 30th 1911 (in use since about November 1910). Color shades matching the RGB values officially reccomended here. (PMS values should be used for direct ink or textile; CMYK for 4-color offset printing on paper; this is an image for screen display, RGB should be used.)
OSCE logo.svg
The logo of Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie – organizacja międzynarodowa
Positano - 01.jpg
Autor: Mihael Grmek, Licencja: CC BY-SA 4.0
Positano with Spiaggia Grande
Flag of Calabria.svg
Bandiera della regione italiana Calabria.
(Venice) Doge's Palace and campanile of St. Mark's Basilica facing the sea.jpg
Autor: Didier Descouens, Licencja: CC BY-SA 4.0
UWAGA: Ten obraz jest panoramą 4 photos złożoną z wielu pojedynczych zdjęć, które zostały złączone cyfrowo. Aby było to możliwe, obraz ten został poddany pewnym przekształceniom. Przekształcenia te mogły polegać na miksowaniu, rozmywaniu, klonowaniu, dopasowywaniu kolorów i perspektywy. W konsekwencji obraz może niedokładnie odpowiadać rzeczywistości w miejscach łączenia poszczególnych zdjęć.
Union Latine.svg
Autor: Kyat02, Licencja: CC BY-SA 3.0
Latin Union
Europe alp map.png
Autor: Oryginalnym przesyłającym był Marshal z polskiej Wikipedii, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Mapa krajów alpejskich. Autor: Jacek Marszałek
Italy.geohive.gif
Autor: Johan van der Heyden, Licencja: CC BY-SA 3.0
Map of Italy and its districts.
Napoli-casteldell'ovo02.jpg
Autor: currybet, Licencja: CC BY-SA 2.0
Napoli, Italia
8967_castell-delovo
National anthem of Italy - U.S. Navy Band (long version).ogg
The national anthem of Italy, played by the United States Navy Band
Flag of Abruzzo.svg
flag of Italian region Abruzzo
Flag of Piedmont.svg
Bandiera della regione italiana Piemonte.
Regione-Umbria-Stemma.svg
coat of arms of Italian region Umbria
Claudio Monteverdi.jpg
Copy of a portrait of Claudio Monteverdi by Bernardo Strozzi, hanging in the Gallerie dall'Accademia in Venice (1640).
Flag of Basilicata.svg
Bandiera della regione italiana Basilicata.
Italy in European Union.svg
Autor: TUBSEmail Silk.svg Gallery, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location of XY (see filename) in the European Union.
G6 members.svg
(c) I, Adamon, CC-BY-SA-3.0
Map of european countries united in the G6.
OSCE members and partners.svg
Autor:
This file was made by User:Sven
Nuvola apps locale.svg
Translation

If this image contains text, it can be translated easily into your language. If you need help, contact me

SemiPD-icon.svg
Flexible licenses

If you want to use this picture with another license than stated below, contact me

Nuvola apps email.png
Contact the author

If you need a really fast answer, mail me. If you need only a fast answer, write me here.

, Licencja: CC BY-SA 4.0
Organization for Security and Co-operation in Europe members and partners
  OSCE participating States
  Partners for Co-operation
EU 2020.png
Autor: Aotearoa, Licencja: CC BY 3.0
Unia Europejska w 2013; bez terytoriów zamorskich.
CoA civ ITA genova.png
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Costa Paradiso, spiaggia di Li Cossi - panoramio - Carlo Pelagalli.jpg
(c) Carlo Pelagalli, CC BY-SA 3.0
Costa Paradiso: spiaggia di Li Cossi
Flag of Veneto.svg
Autor: Derivative work: F l a n k e r, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Vector flag of Veneto.
Sandro Botticelli - La nascita di Venere - Google Art Project - edited.jpg
Depicts the goddess Venus, having emerged from the sea as a fully grown woman, arriving at the sea-shore. The seashell she stands on was a symbol in classical antiquity for a woman's vulva. Thought to be based in part on the Venus de' Medici, an ancient Greek marble sculpture of Aphrodite.
Processione di pasqua arciconfraternita santissimo sacramento 1.JPG
Autor: Doromic, Licencja: CC BY-SA 3.0
Processione eucaristica di Pasqua al rientro in San Giacomo (2011)
Mg-k Basilica Superga1.jpg
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Isabella Colbran.jpg
1817 portrait of Isabella Colbran in Saffo
Insigne Romanum coronatum.svg
Autor: User:Ssolbergj, User:Sodacan, Licencja: CC BY-SA 4.0
The coat of arms of Rome with a ducal crown
Flag of Marche.svg
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki
Italy - Forms of Dialect.jpg
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to Wento (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC BY 2.5
Map of italian languages/dialects.
Eurozone.svg
Strefa Euro
  Kraje używające Euro de jure
  Kraje i terytoria używające Euro de facto
  Członkowie Unii Europejskiej będący poza strefą Euro
Turin coat of arms.svg
Autor: Angelus (talk), Licencja: CC BY-SA 3.0
Coat of arms of Turin, Italy
CEI members.svg
Autor: Hmxhmx, Licencja: CC BY-SA 4.0
Map of CEI members.
Flag of Campania.svg
Bandiera della regione italiana Campania.
Emblem of Italy.svg
Autor: unknown, Licencja:
Flag of Lazio.svg
Flag of the Lazio Region
Council of Europe.png
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Processione Pellescritta Kikko.JPG
Autor: Kikkotm, Licencja: CC BY-SA 3.0
Pellescritta (Montereale, AQ, Italy)
Liguria-Bandiera.png
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Flag of Sardinia, Italy.svg
Autor: Angelus, Licencja: CC BY-SA 3.0
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki
Med 7.svg
Autor: Masterdeis, Licencja: CC BY-SA 4.0
Med 7
Bologna-Stemma.svg
Autor: Neq00, Licencja: CC0
This coat of arms was drawn based on its blazon which – being a written description – is free from copyright. Any illustration conforming with the blazon of the arms is considered to be heraldically correct. Thus several different artistic interpretations of the same coat of arms can exist. The design officially used by the armiger is likely protected by copyright, in which case it cannot be used here.
Individual representations of a coat of arms, drawn from a blazon, may have a copyright belonging to the artist, but are not necessarily derivative works.
Flag of Palermo.png
(c) Gennarous z angielskiej Wikipedii, CC BY-SA 3.0
This is the flag of the Sicilian city Palermo
Satellite image of Italy in March 2003.jpg
Satellite image of Italy in March 2003.
Flag of Molise.svg
flag of Italian region Molise
Cagliari16.jpg
Autor: clurr, Licencja: CC BY 2.0
Cagliari, Sardegna, Italia
cagliari
Flag of Lombardy.svg
Flag of Italian region Lombardy.
CoA Città di Napoli.svg
Autor: unknown, Licencja: CC BY-SA 3.0
Flag of NATO.svg
Flaga Paktu Północnoatlantyckiego (NATO).
Flag of Trentino-South Tyrol.svg
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki
Carnival venice 2015 141.JPG
Autor: Abxbay, Licencja: CC BY-SA 4.0
Carnival Venice 2015
Palermo-Teatro-Massimo-bjs2007-02.jpg
Autor: Bjs, Licencja: CC0
Teatro Massimo, Palermo. General view.
Bari-Stemma.png
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Flag of Apulia.svg
Autor: Angelus, Licencja: CC BY-SA 3.0
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki
North Atlantic Treaty Organization (orthographic projection).svg
Autor: Addicted04, Licencja: CC BY 3.0
North Atlantic Treaty Organization in orthographic projection.
Europe orthographic Caucasus Urals boundary.svg
Map of Europe. The continental boundary to Asia as indicated is the standard convention following the Caucasus crest, the Ural River and the Urals Mountains to the Sea of Kara
Flag of Liguria.svg
flag of Italian region Liguria
FlorenceCoA.svg
Autor: Connormah, Licencja: CC BY-SA 3.0
Coat of Arms of Florence, Italy, traced off of File:Firenze-Stemma.png
Altstadt von Malcesine-2.jpg
Autor: Ezeew, Licencja: CC BY-SA 3.0
The old town of Malcesine with the Scaliger castle and the northern part of Lake Garda.
Languages spoken in Italy.svg

Map of the languages and dialects spoken in Italy. The map is merely an approximation of the real status, since it can't be more precise for size and compactness of the informations presented.

It can be easily modified through a vector image editing program, I can suggest Inkscape because it is a free and a very good one.
For minor variations, feel free to do it by yourself. For major variations, please send a message to my talk page. Thank you.
MailaenderDom.jpg
© Túrelio (via Wikimedia-Commons), 2002, CC BY-SA 2.5
Front of the Milan cathedral
OECD member states map.svg
Autor: Cflm001 (dyskusja), Licencja: CC BY-SA 2.0
Państwa członkowskie OECD.
Flag of Tuscany.svg
Autor: Angelo Romano, Licencja: CC-BY-SA-3.0
flag of Italian region Tuscany
Flag of Valle d'Aosta.svg
Flag of the Autonomous Region of Valle d'Aosta
Friuli-Venezia Giulia-Flag.png
Autor: Xarucoponce, Licencja: CC BY-SA 3.0
Bandiera della Regione Friuli-Venezia Giulia (Italia)
Toscana-Bandiera2.png
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0
2june2006 112.jpg
Autor: Utente:Jollyroger, Licencja: CC BY-SA 2.5

Photo of Army Parade in Rome, 2 june 2006, Festa della Repubblica Italiana.

6° Rgt. Reggimento Genio Pionieri
CoA Città di Milano.svg
Autor: F l a n k e r, Fale
Crown and ornaments by F l a n k e r
Inkscape-yes.svg Ta grafika wektorowa została stworzona za pomocą Inkscape ., Licencja: CC BY-SA 3.0
Coat of Arms of Milan, Italy.
Colosseum-2003-07-09.jpg
Autor: Andreas Ribbefjord, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Modern day picture of Roman Colosseum. In Roman times, the amphitheater was called the Flavian amphitheater after the Emperor Titus Flavius Vespasianus's middle name.