Widzewska Manufaktura

Widzewska Manufaktura
Ilustracja
Drewniana chłodnia kominowa Widzewskiej Manufaktury.
Państwo

 Polska

Województwo

 łódzkie

Miejscowość

Łódź

Adres

al. marsz. J. Piłsudskiego 135

Typ budynku

fabryka

Rozpoczęcie budowy

lata 70. XIX w.

Pierwszy właściciel

Leopold Hintz (do 1878)

Kolejni właściciele

Obecny właściciel

Cavatina (od 2020)

Położenie na mapie Łodzi
Mapa konturowa Łodzi, w centrum znajduje się punkt z opisem „Widzewska Manufaktura”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa konturowa województwa łódzkiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Widzewska Manufaktura”
Ziemia51°45′44,5″N 19°30′07,6″E/51,762361 19,502111

Widzewska Manufaktura, także WIMA, WI-MA, Widzewskie Zakłady Przemysłu Bawełnianego im. 1-Maja – zabytkowa[1] fabryka powstała w latach 70. XIX w. przy Alei marsz. J. Piłsudskiego 135 Łodzi[2]. W szczytowym momencie zatrudniała 8 tys. pracowników i wytwarzała 70 ton przędzy dziennie[3].

Historia

W latach 70. XIX w. na terenie Widzewskiej Manufaktury powstała pierwsza farbiarnia i suszarnia założona przez Leopolda Hintza. Fabrykant sprzedał ją w 1878 Ludwikowi Meyerowi, który próbował rozwinąć przedsiębiorstwo. W związku z problemami finansowymi sprzedał je Juliuszowi Kunitzerowi, który zaangażował się mocno w inwestowanie w nową fabrykę – zbudował przędzalnię obejmującą 15 tys. wrzecion oraz tkalnię z 500 krosnami mechanicznymi, a także bielnik, farbiarnię, gazownię oraz 2 domy murowane i 4 drewniane[2]. Wkrótce do Kunitzera dołączył Juliusz Heinzel, który zdobył kredyt na dalszy rozwój przedsiębiorstwa w Banku Handlowym, a majątek firmy stał się własnością domu handlowego Heinzel i Kuntzer. W przedsiębiorstwie Kunitzer skupiał się na zarządzaniu produkcją w fabryce, Heinzel zaś koncentrował się na handlu. W 1888 do fabryki doprowadzono kolej co pomogło rozwinąć się firmie[2]. W 1889 przedsiębiorstwo zostało przekształcone w spółkę akcyjną i zarejestrowane pod nazwą Towarzystwo Akcyjne Manufaktury Bawełnianej Heinzel i Kunitzer[3]. W kolejnych latach postępowała dalsza rozbudowa przedsiębiorstwa w okolicach rzeki Jasień, powstały wówczas budynek tkalni wraz z sąsiadującymi mu obiektami oraz wybudowano osiedle robotnicze składające się z tzw. domków kunitzerowskich, szkoła, szpital, konsumy i dom teatralno-kulturowy oraz rozpoczęła działalność orkiestra przyfabryczna[2].

Kiedy w 1905 Juliusz Kunitzer został zamordowany[2] fabryka częściowo przeszła w posiadanie włoskich przedsiębiorców – Tanfaniego oraz Farinoli, co de facto spowodowało, że znalazła się pod ich kontrolą[4], a prezesem spółki został Giuseppe Tanfani – zięć Juliusza Heinzla[2]. W 1910 przedsiębiorstwo przemianowano na Widzewską Manufakturę. W trakcie I wojny światowej firma zahamowała swoją działalność. Po wojnie starano się pozyskać nowych akcjonariuszy oraz kredyty w celu wznowieniu działalności spółki oraz modernizację. Zakład został ponownie uruchomiony w 1919. Zatrudniał wówczas 300 pracowników[2], głównym zaś udziałowcem Widzewskiej Manufaktury i jej prezesem, po spłaceniu Tanfaniego, został Oskar Kon[4].

W 1922 w fabryce wybuchł pożar, który spowodował zniszczenie przędzalni. Odbudowany obiekt był jedną z najnowocześniejszych i największych przędzalni w Polsce, dostosowanych do przetwarzania amerykańskiej przędzy. W kolejnych latach powstała m.in. przędzalnia do przerabiania przędzy egipskiej, szarparnia, niciarnia oraz tkalnia. Okres 20-lecia międzywojennego zaowocował szeregiem zmian w oparciu o kapitał włoski, angielski, francuski i amerykański, a przedsiębiorstwo poszerzyło działalność o odlewnię żelaza, warsztaty, tartak, blacharnię, kuźnię, linkarnię i stolarnię[2]. Firma rozwinęła się – została rozbudowana i przekształcona w kombinat bawełniany. Uruchomiono również produkcję maszyn włókienniczych na potrzeby własne[4], a planach była również produkcja samochodów[2]. W latach 1924–1926 nazwę przedsiębiorstwa przemianowano na Widzewska Manufaktura Spółka Akcyjna[2]. Rozwój nie uchronił jednak spółki od dwukrotnego ogłoszenia upadłości w latach 30. XX w.[4], w tym ostatecznego w 1938[2].

Podczas II wojny światowej fabrykę podporządkowano niemieckiemu przemysłowi chemicznemu. Przedsiębiorstwem zarządzał koncern Hermann Goering Werke[2]. Utworzono spółkę akcyjną „Zellgarn Aktiengesellschaf” skupiającą niemieckich udziałowców i koncentrującą się na produkcji włókien z wiskozy[4]. W 1945 fabrykę znacjonalizowano, a w 1949 podzielono na 3 przedsiębiorstwa. Jednym z nich były Widzewskie Zakłady Przemysłu Bawełnianego im. 1-Maja. W 1991 zmieniono ich nazwę przywracając im skrót WI-MA – Widzewska Manufaktura[4].

W 2009 w fabryce zakończono w produkcję[3], następnie właściciele obiektu postanowili zmienić nazwę przedsiębiorstwa nawiązując do dawnej nazwy fabryki, przemianowując obiekt na Zakłady Przemysłu Bawełnianego WI-MA SA[5]. W 2011 przestrzeń WI-My stała się przestrzenią działalności artystycznej. W obiekcie organizowano wydarzenia kulturalne oraz warsztaty, w przestrzeni budynków znajdowała się scena wydarzeń kulturalnych, sale prób i studia nagraniowe, co przyczyniło się do kolejnej zmiany nazwy w 2016 na Zakłady Przemysłów Twórczych WIMA w Łodzi[5].

W 2020 kompleks Widzewskiej Manufaktury przejęła firma Cavatina Holding[6] i od listopada 2020 przebudowuje kompleks pofabryczny na nowe funkcje. Na terenie dawnej fabryki mają znaleźć się mieszkania, usługi, handel oraz biura[7]. W celu przebudowy obiektów zachowano wyłącznie ściany zewnętrzne budynku, wnętrza zaś wyburzono[8]

Przypisy

  1. Gminna Ewidencja Zabytków, Urząd Miasta Łodzi [dostęp 2022-03-09] (pol.).
  2. a b c d e f g h i j k l Ochrona i Opieka nad Zabytkami miasta Łodzi – Widzewskie Zakłady Przemysłu Bawełnianego WI-MA S.A. – dawna fabryka Heinzla i Kunitzera, ochrona.zabytki.lodz.pl, 18 października 2017 [dostęp 2022-03-09] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-18].
  3. a b c j, Nowe życie Wi-My za 300 mln zł. Szukają bogatego inwestora, Express Ilustrowany, 1 października 2013 [dostęp 2022-03-09] (pol.).
  4. a b c d e f Bolesław Pełka, Widzewska Manufaktura Spółka Akcyjna w Łodzi, Archiwum Państwowe w Łodzi [dostęp 2022-03-09].
  5. a b Ksak, WI-MA zmieniła nazwę – „Zakłady Przemysłów Twórczych”, lodz.wyborcza.pl, 2 października 2016 [dostęp 2022-03-09].
  6. Widzewska Manufaktura. Jest nowy właściciel i zapowiedź inwestycji, Miasto.pro, 7 września 2020 [dostęp 2022-03-09] (pol.).
  7. WIMA Widzewska Manufaktura Łódź Piłsudskiego 135 – inwestycja Cavatina Holding, urbanity.pl [dostęp 2022-03-09].
  8. Widzewska Manufaktura WiMa – koniec rozbiórek, teraz budowa [WIZUALIZACJE], Urząd Miasta Łodzi [dostęp 2022-03-09] (pol.).

Media użyte na tej stronie

Łódź location map 2.png
Autor:
OpenStreetMap contributors, edited by User:Dwie szyszki
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Map of Łódź, Poland
Ta mapa of Łódź została utworzona dzięki danym z projektu OpenStreetMap, zbieranym przez społeczność. Mapa ta może być niekompletna i zawierać błędy. Niewskazane jest poleganie wyłącznie na niej w nawigacji.
Łódź Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Łódź Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 52.45 N
  • S: 50.78 N
  • W: 17.95 E
  • E: 20.75 E
Wooden cooling tower, WIMA, Łódź 135 Piłsudskiego Avenue.jpg
Autor: Zorro2212, Licencja: CC BY-SA 3.0
Drewniana chłodnia kominowa, Zakłady WIMA, Łódź Al. Piłsudskiego 135