Willa Grundmanna

Willa Grundmanna
Ilustracja
Willa Grundmanna
Państwo

 Polska

Miejscowość

Katowice

Adres

ul. Warszawska 20

Styl architektoniczny

klasycyzm

Architekt

C. Hauser

Inwestor

Herman Rosse

Rozpoczęcie budowy

1868[1]

Ukończenie budowy

1869

Ważniejsze przebudowy

1872-1873

Zniszczono

1973

Pierwszy właściciel

Herman Rosse

Kolejni właściciele

Friedrich Grundmann, Salomon Königsberger, Feigeiowie, Józef Rymer, diecezja katowicka

Położenie na mapie Katowic
Mapa konturowa Katowic, u góry znajduje się punkt z opisem „Willa Grundmanna”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Willa Grundmanna”
50°15′30,9600″N 19°01′42,6000″E/50,258600 19,028500
Gmach NBP w miejscu dawnej willi
Tabliczka na gmachu NBP

Willa Grundmanna – willa w stylu klasycystycznym, należąca do Friedricha W. Grundmanna, zlokalizowana przy ul. Warszawskiej 20[2] w Katowicach. Wyburzona w 1973 roku[3].

Dwukondygnacyjna willa została wzniesiona w latach 1868–1869 według projektu C. Hauslera[4][5], w stylu klasycystycznym[6], dla dyrektora huty Hermana Rosse. Otrzymała portyk podtrzymywany przez cztery posągi kariatyd, wieżę, pergolę i ogród zimowy[6]. Obiekt zlokalizowano przy ówczesnej Friedrichstraße (obecnie ul. Warszawska), na rogu z dzisiejszą ulicą Bankową[7].

W latach 1872–1873 willę przebudowano w stylu italianizującym[8] na polecenie Friedricha W. Grundmanna, który kupił ją w 1872[4]. Przebudowy również dokonał Hauser – dobudowano neorenesansowy budynek gospodarczy, willę nadbudowano wieżyczką[4]. Po śmierci Grundmanna, jego żona sprzedała budynek Salomonowi Königsbergerowi. W czasie I wojny światowej obiekt należał do rodziny Fajgei[4]. W 1922 mieszkał w niej pierwszy wojewoda śląski Józef Rymer (jeszcze przed przyłączeniem części Górnego Śląska do Polski w willi dokonano na niego nieudanego zamachu); zatrzymał się w niej także, przebywający w Katowicach, Józef Piłsudski.

W latach 1925–1968 należała do diecezji katowickiej – m.in. mieszkał w niej August Hlond[9]. W dwudziestoleciu międzywojennym w budynku mieściła się siedziba Kurii Biskupiej i Kapituły Katedralnej[10]. Willa była rozbudowywana[11]; w czasie II wojny światowej obiekt przejęła SA[12]; po drugiej wojnie światowej mieścił się tu Urząd Stanu Cywilnego[13]. W 1973 willę zburzono decyzją wojewódzkich władz partyjnych z 1972[14].

W miejscu dawnej willi wybudowano gmach Narodowego Banku Polskiego. Na jego fasadzie umieszczono pamiątkową tabliczkę informacyjną o dawnej willi[15].

Zobacz też

Przypisy

  1. Michał Bulsa, Barbara Szmatloch, Katowice, których nie ma, Łódź: Księży Młyn Dom Wydawniczy, 2019, s. 134, ISBN 978-83-7729-502-1.
  2. Katarzyna Łakomy: Wille miejskie Katowic. Katowice: Muzeum Śląskie, 2011. ISBN 978-83-62593-06-4.
  3. Naród Ślónski cz. II Autonomia Śląska. www.slonsk.de. [dostęp 2011-09-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-06-03)]. (pol.).
  4. a b c d Willa Grundmanna. www.wyburzone.pl. [dostęp 2011-09-14]. (pol.).
  5. Red. Ewa Chojecka: Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku. Katowice: Muzeum Śląskie, 2004, s. 186, 187. ISBN 83-87455-77-6.
  6. a b Red. S. Adamczyk: Katowice − Informator. Katowice: Urząd Miasta w Katowicach, 1993, s. 14.
  7. Jerzy Moskal: ...Bogucice, Załęże et nova villa Katowice – Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 140, 141. ISBN 83-85831-35-5.
  8. Katarzyna Łakomy: Pergola w ogrodach willi miejskich Katowic przełomu XIX i XX wieku. www.bc.biblos.pk.edu.pl. [dostęp 2011-09-14]. (pol.).
  9. Wmurowanie kamienia węgielnego pod nową siedzibę NBP. www.katowice.gazeta.pl. [dostęp 2011-09-14]. (pol.).
  10. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922–1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 27. ISBN 978-83-7729-021-7.
  11. Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna "Artur", 1996, s. 22. ISBN 83-905115-0-9.
  12. Historia willi Grundmanna. www.katowice.gazeta.pl. [dostęp 2011-09-14]. (pol.).
  13. Co powstanie w miejscu willi Grundmanna w Katowicach?. www.gazeta.pl. [dostęp 2011-09-14]. (pol.).
  14. Red. Antoni Barciak: Katowice. W 139. rocznicę uzyskania praw miejskich. Katowice: Instytut Górnośląski, Urząd Miasta Katowice, Muzeum Historii Katowic, 2005, s. 197. ISBN 83-86053-57-7.
  15. Nowa siedziba NBP prawie gotowa. www.gazeta.pl. [dostęp 2011-09-14]. (pol.).

Media użyte na tej stronie

Katowice location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Mapa lokacyjna miasta Katowice. Punkty graniczne mapy:
  • N: 50.30 N
  • S: 50.125 N
  • W: 18.885 E
  • E: 19.125 E
Silesian Voivodeship location map2.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of en:Silesian Voivodeship with counties (powiats) and municipalities (gminas). Geographic limits of the map:
  • N: 51.1617 N
  • S: 49.2956 N
  • W: 17.8872 E
  • E: 20.0559 E
Katowice - NBP 01.jpg
Autor: Lestat (Jan Mehlich), Licencja: CC-BY-SA-3.0
Gmach banku NBP w Katowicach przy ulicy Bankowej (na rogu z ulicą Warszawską)
Grundman hause.JPG
Autor: Paweł Drozd on Wiki Drozdp, Licencja: CC BY-SA 4.0
Szklana tablica z Willą Grundmanna, Katowice, budynek NBP
Kattowitz Villa Grundmann.jpg
Willa Friedricha Wilhelma Grundmann w Katowicach.