Wrzesień (film)

Wrzesień
September[1]
Ilustracja
Kaufman Astoria Studios gdzie kręcono sceny do Września
Gatunekdramat psychologiczny[2]
Rok produkcji1986-1987[3]
Data premiery18 grudnia 1987 (Stany Zjednoczone)
9 marca 1988 (Francja)[4]
Kraj produkcjiStany Zjednoczone[5]
Językangielski
francuski[5]
Czas trwania82 minut[5]
ReżyseriaWoody Allen[1]
ScenariuszWoody Allen[1]
Główne roleDenholm Elliott
Mia Farrow
Elaine Stritch[1]
ZdjęciaCarlo Di Palma[1]
ScenografiaSanto Loquasto[1]
KostiumyJeffrey Kurland[1]
MontażSusan E. Morse[1]
ProdukcjaRobert Greenhut
Jack Rollins
Charles H. Joffe[1]
WytwórniaOrion Pictures
DystrybucjaOrion Pictures
Budżet10 000 000 USD[3]
Przychody brutto486 434 USD[3]
PoprzednikZłote czasy radia
KontynuacjaInna kobieta

Wrzesień (ang. September) – amerykański dramat psychologiczny[2] w reżyserii Woody’ego Allena z 1987[1].

Posiada on kameralny charakter[6] i wzorowany jest na dramatach Antona Czechowa[7][8][9]. Stig Björkman porównał go, ze względu na „wyraźnie zarysowaną postać matki”, do Jesiennej sonaty Ingmara Bergmana[10]. Tytuł filmu pochodzi od pory roku, w której rozgrywa się akcja; jest on również metaforą „jesieni życia”.

Film nie spotkał się z uznaniem w Stanach Zjednoczonych[11], czego sam Allen się spodziewał[12] („Zdawałem sobie sprawę, że nie jest to danie dla wszystkich”[13].). Reżyser uznał ten film, wraz z Seksem nocy letniej, za swoje „dwie największe katastrofy finansowe”[14]. Z kolei w Paryżu Wrzesień wyświetlany był w kinach przez 3 miesiące[7]. Dochód filmu wyniósł 486 434 USD, z czego 85 731 USD przyniósł weekend otwarcia (15 seansów) przy budżecie szacowanym na ok. 10 mln USD (został on przekroczony o 20% w stosunku do pierwotnych planów[9])[3].

Historia

Wybrana obsada aktorska
Mia Farrow w 1980
Jack Warden w latach 50. XX wieku
(c) photo by Alan Light, CC BY 2.0
Diane Wiest w 1990

Pomysł na stworzenie filmu powstał podczas odwiedzin Allena w położonym na wsi domu Mii Farrow. Dom ten posłużył za wzór dla scenografii, gdyż Allen skończył pisać scenariusz pod koniec lata, kiedy nie było już możliwości kręcenia scen w tym budynku[2]. Zdaniem reżysera przedstawiony w filmie dom jest równoważnym bohaterem[15], a jego znaczenie porównuje do znaczenia domu z filmu Wnętrza[16]. Postać Lane podobna jest również do postaci Joey granej przez Mary Beth Hurt[17].

Allen stworzył dwie wersje filmu, które różniły się obsadą aktorską[6][9]. Zdjęcia do pierwszej z nich (która zdaniem reżysera zaginęła[16]) trwały przez 10 tygodni, od października do grudnia 1986; drugiej zaś (już po montażu pierwszej[6]) od stycznia do czerwca 1987[3]. Trudności przyniosło reżyserowi obsadzenie roli Howarda, którą ostatecznie zagrał Denholm Elliott (wcześniej był to Charles Durning[6], zastąpiony później przez Christophera Walkena oraz Sama Sheparda[13])[6]. Pierwotnie Elliott miał wystąpić w roli kochanka Diane[18]. Sam Allen stwierdził:

Można by zaryzykować tezę, że amerykański przemysł filmowy produkuje pewien określony typ facetów: głównie rewolwerowców i twardzieli. Tymczasem w Anglii możesz znaleźć prawdziwych ludzi – zwyczajnych, normalnych mężczyzn, w dodatku bardzo wrażliwych. Dlatego wielokrotnie powierzałem role aktorom angielskim – w Stanach nie mogłem znaleźć nikogo, kto potrafiłby sprostać moim wymaganiom. (...) trudno byłoby mi znaleźć podobnego aktora amerykańskiego[19].

Zagranie roli pani Manson reżyser proponował Geny Rowlands, która odmówiła. Allen obsadził ją w swoim następnym filmie Inna kobieta[20]. Rolę Diany pierwotnie grała matka Farrow, Maureen O’Sullivan[6].

W filmie wykorzystano fragment wiersza Emily Dickinson pt. Because I could not stop for Death, który recytował Walken:

Nie mogłam stanąć i czekać na śmierć
Ona sama mnie podwiozła – uprzejma.

Scena ta została później wycięta, jednak sam wiersz pojawił się w filmie Zbrodnie i wykroczenia, gdzie zaczyna recytować go Cliff (grany przez Allena[21]), kończy zaś Lester (grany przez Alana Aldę[21])[22].

Film kręcony był w studiu Kaufman Astoria Studios, zlokalizowanym w nowojorskiej dzielnicy Queens[23].

Obsada

Opracowano na podstawie materiału źródłowego[1].

Muzyka

W filmie wykorzystano następujące utwory: (I’d Like to Get You on a) Slow Boat to China, Out of Nowhere, Just One More Chance, My Ideal, What’ll I Do, I’m Confessin, Moonglow, When Day Is Done oraz Night and Day[1].

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l Allen i Björkman 1998 ↓, s. 327.
  2. a b c Allen i Björkman 1998 ↓, s. 200.
  3. a b c d e September (1987) - Box office / business (ang.). Internet Movie Database. [dostęp 2016-08-07].
  4. September (1987) - Release Info (ang.). Internet Movie Database. [dostęp 2016-08-07].
  5. a b c September (1987) (ang.). Internet Movie Database. [dostęp 2016-08-07].
  6. a b c d e f Allen i Björkman 1998 ↓, s. 202.
  7. a b Allen i Björkman 1998 ↓, s. 204.
  8. Allen i Björkman 1998 ↓, s. 211.
  9. a b c Jan Mirosław. Mały człowiek i wielkie pytania. „Przekrój”. 25 (3542), s. 11, 2013-06-24. Zuzanna Ziomecka, Marcin Prokop. Presspublica. ISSN 00332488. 
  10. Allen i Björkman 1998 ↓, s. 208.
  11. Allen i Björkman 1998 ↓, s. 201.
  12. Allen i Björkman 1998 ↓, s. 104.
  13. a b Allen i Björkman 1998 ↓, s. 203.
  14. Allen i Björkman 1998 ↓, s. 159.
  15. Allen i Björkman 1998 ↓, s. 206.
  16. a b Allen i Björkman 1998 ↓, s. 205.
  17. Allen i Björkman 1998 ↓, s. 207.
  18. Allen i Björkman 1998 ↓, s. 215.
  19. Allen i Björkman 1998 ↓, s. 79.
  20. Allen i Björkman 1998 ↓, s. 222.
  21. a b Allen i Björkman 1998 ↓, s. 329.
  22. Allen i Björkman 1998 ↓, s. 261.
  23. September (1987) - Filming Locations (ang.). Internet Movie Database. [dostęp 2016-08-07].

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Woody Allen (2006).jpeg
Autor: Colin Swan, Licencja: CC BY-SA 2.0
Woody Allen in concert at Carlyle Hotel, New York City where he has played on monday nights.
Dianewiest.jpg
Autor: Alan Light, Licencja: CC BY 2.0
Diane Wiest at the 1990 Academy Awards
Elaine Stritch.jpg
Autor: Allan warren, Licencja: CC BY-SA 3.0
Elaine Stritch in her dressing room at the Savoy Theatre, London
Jack Warden.jpg
Publicity photo of Jack Warden. Seller states that there are no markings on the reverse side.
Rosemary Murphy (1970).JPG
american actress Rosemary Murphy - publicity still (cropped)
Kaufman gate 36 St 35 Av jeh.jpg
Autor: Jim.henderson, Licencja: CC0
Looking north at the former 36th Street, recently gated.
Sam Waterston 1992.jpg
(c) photo by Alan Light, CC BY 2.0
American actor Sam Waterston at the Governor's Ball after the 1992 Emmy Awards.
Mia Farrow -1980.jpg
Publicity photo of Mia Farrow.