Zamek w Czerwonogrodzie

Zamek w Czerwonogrodzie
Ilustracja
Widok ruin pałacu Ponińskich
Państwo

 Ukraina

Obwód

 tarnopolski

Miejscowość

Czerwonogród

Typ budynku

zamek, pałac

Styl architektoniczny

klasycyzm, neogotyk

Architekt

Julian Zachariewicz

Rozpoczęcie budowy

XIV w.

Ważniejsze przebudowy

ХVII w.

Zniszczono

1914-1918, 1939-1945

Pierwszy właściciel

Koriatowicze

Kolejni właściciele

Teodoryk Buczacki, Danyłowiczowie, Skarbkowie, Raczyńscy, Bielscy, Gadomscy, Karol i Kalikst Ponińscy, Maria Eleonora Lubomirska

Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Mapa konturowa obwodu tarnopolskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Zamek w Czerwonogrodzie”
Położenie na mapie Ukrainy
Ziemia48°49′N 25°36′E/48,816667 25,600000

Zamek w Czerwonogrodzie – w XIV w. Litwini zbudowali pierwszą drewniano-ziemną fortecę na wzniesieniu w dolinie rzeki Dżuryn.

Historia

W XIV w. właścicielami tych ziem byli książęta Koriatowicze, Spytek z Melsztyna, Świdrygiełło oraz Witold, po którego śmierci dobra znalazły się w posiadaniu króla[1]. Król Polski Władysław II Jagiełło zapisał owe ziemie i równocześnie przyznał spore kwoty pieniężne braciom: Michałowi Buczackiemu z Podhajec, kasztelanowi halickiemu; Michałowi Mużyle Buczackiemu, wojewodzie podolskiemu, kasztelanowi kamienieckiemi, staroście śniatyńskiemu i kołomyjskiemu, który wzniósł zamek w Śniatyniu oraz Teodorykowi Buczackiemu Jazłowieckiemu[1], kasztelanowi halickiemu. Następnie ziemie należały do Teodoryka Buczackiego Jazłowieckiego, który otrzymał je w tak zwany zastaw. W ХVII w. ród Daniłowiczów zbudował tu pierwszą kamienną fortecę. W 1665 r. starostą był Mikołaj Franciszek Daniłowicz[2]. W kolejnych latach zmieniali się właściciele warowni, którymi były rodziny: Bielskich, Gadomskich, Skarbków oraz Raczyńskich[1]. Do 1772 r. w zamku mieściła się siedziba powiatu w województwie podolskim I Rzeczypospolitej.

Pałac

W 1778 r. Karol Poniński od rządu austriackiego kupił Czerwonogród. W 1820 przebudował zamek na klasycystyczny pałac[1] według projektu lwowskiego architekta Juliana Zachariewicza. Rozebrano wówczas 3. zrujnowane skrzydła i 2 baszty a z ocalałego skrzydła i 2 baszt powstał nowy pałac[1]. W ciągu pierwszej połowy XIX w. pałac był udoskonalany przez syna Karola - Kaliksta Ponińskiego, który przebudował rezydencję na styl neogotycki[1]. Ostatnią jego właścicielką została na początku ХХ w. księżna Maria Eleonora Lubomirska (z d. Zamoyska[3]), która była właścicielką pałacu w latach 1862-1945. Kres świetności rezydencji położył wybuch I wojny światowej[4] i działania wrogich wojsk. Odbudowany po wojnie, zostaje zniszczony podczas II wojny światowej. W 1945 roku pałac był miejscem obrony Polaków przed atakiem UPA.

Dodatkowo po wojnie pałac był rozbierany w celu uzyskania materiału do budowy chlewni kołchozowych w Nyrkowie[5]. W 2013 r. z powodu braku prowadzenia prac konserwatorskich i zabezpieczających jedna z dwóch wież zamkowych uległa częściowemu zawaleniu.

Architektura

W XVII w. założenie obronnego zamku było murowane, zbudowane na planie czworoboku, z czterema okrągłymi wieżami na rogach, otoczone murem zewnętrzny[1].

Przypisy

  1. a b c d e f g Czerwonogród. www.ruinyizamki.pl. [dostęp 2013-08-09].
  2. Roman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 9: Województwo podolskie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1996, s. 62-70, ISBN 83-04-04268-1, ISBN 83-04-03701-7 (całość).
  3. Zamoyscy (04). [dostęp 2014-08-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-21)].
  4. Aleksander Strojny, Krzysztof Bzowski, Artur Grossman: Ukraina zachodnia: tam szum Prutu, Czeremoszu.... Kraków: Wyd. Bezdroża, 2005, s. 263. ISBN 83-921981-6-6.
  5. Andrzej W. Kaczorowski, Czerwonogród - perła Podola [w:] Biuletyn IPN Nr 1-2 (96-97) styczeń-luty 2009, s. 160

Bibliografia

  • Ukraina zachodnia: tam szum Prutu, Czeremoszu..., zespół red. A. Strojny, K. Bzowski, A. Grossman, Kraków, Wyd. Bezdroża, 2005, ISBN 83-921981-6-6, s. 263.

Linki zewnętrzne

Położenie Czerwonogrodu na pol. mapie sztabowej z 1925
Widok przed 1936

Media użyte na tej stronie

Ternopil Oblast location map.svg
Autor: RosssW, Licencja: CC BY-SA 4.0
Районы Тернопольской области с 17 июля 2020 года
Legenda ruiny.svg
Symbol ruin do legendy mapy
Chervonohorod chateu ruins Far.jpg
Autor: GeneMrRoboto, Licencja: CC BY-SA 4.0
Червоногородський замок, загальний вигляд стан 2016 року
Czerwonogrod1925.png
Czerwonogród, Nerków i Nagórzany na mapie wojskowej z 1925.
Czerwonogrod Castle 1936.jpg
Adres wydawniczy: Tarnopol : Podolskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze, [1936] (Tarnopol : Druk. Leona Wierzbickiego)
Opis fizyczny: 303 s., [2] k. tabl. złoż. : il. ; 18 cm