Zawyki

Artykuł

52°55′10″N 23°1′0″E

- błąd

38 m

WD

52°53'N, 22°57'E

- błąd

20447 m

Odległość

322 m

Zawyki
wieś
Ilustracja
Narew w Zawykach
Państwo

 Polska

Województwo

 podlaskie

Powiat

białostocki

Gmina

Suraż

Liczba ludności (2016)

313[1]

Strefa numeracyjna

85

Kod pocztowy

18-105[2]

Tablice rejestracyjne

BIA

SIMC

0041832[3]

Położenie na mapie gminy Suraż
Mapa konturowa gminy Suraż, na dole znajduje się punkt z opisem „Zawyki”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Zawyki”
Położenie na mapie powiatu białostockiego
Mapa konturowa powiatu białostockiego, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Zawyki”
Ziemia52°55′10″N 23°01′00″E/52,919444 23,016667

Zawykiwieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, w gminie Suraż[3][4]. Wieś leży na północnym brzegu Narwi.

Integralne części wsi Zawyki[3][4]
SIMCNazwaRodzaj
0041849Tatarskaczęść wsi

Do 1954 roku miejscowość należała do gminy Zawyki. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Bożego Ciała w Surażu, a prawosławnego do parafii pw. Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Kożanach.

Historia

Pierwsza wzmianka pisemna o wsi pochodzi z 1558 roku. Zawyki zamieszkiwane były wówczas głównie przez ludność ruską stanu chłopskiego, początkowo prawosławną a po 1596 unicką[5]. W poł. XVIII w. na potrzeby tej ludności Ignacy Karniewski, generał wojsk koronnych, ufundował we wsi kaplicę, będącą filią cerkwi suraskiej. Materiał do jej budowy pozyskano z rozbiórki XVI-wiecznej cerkwi w Bacieczkach[6]. Kaplica ta, podobnie jak cerkiew parafialna, należały do diecezji włodzimiersko-brzeskiej[7]. Kaplica (od 1919 r. rzymskokatolicka) zachowała się do dziś i jest jednym z zabytków miejscowości.

W 1790 r. wieś liczyła 51 domów[8].

Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku wieś zamieszkiwało 427 osób, wśród których 380 było wyznania rzymskokatolickiego, 43 prawosławnego a 4 mojżeszowego. Jednocześnie 421 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 2 białoruską, a 4 żydowską. Było tu 80 budynków mieszkalnych[9].

W przeszłości mieszkańcy Zawyk porozumiewali się między sobą gwarą języka białoruskiego. W 1980 r. dokonano tu badań dialektologicznych pod kierunkiem Janusza Siatkowskiego, w ramach których odnotowano, że starsze i część średniego pokolenia posługuje się między sobą gwarą białoruską, młodzież mówi zazwyczaj po polsku[8]. Współcześnie jednak gwarę tę należy uznać za wymarłą[10].

Zabytki

  • drewniana kapliczka „Ze źródełkiem”, 2. poł. XVIII w., nr rej.: 697 z 26.04.1988
  • drewniana kaplica cmentarna pod wezwaniem Imienia Maryi (od 1919 rzymskokatolicka)[11], na dawnym cmentarzu unickim (później prawosławnym, współcześnie rzymskokatolickim), 2. poł. XVIII-XIX w., nr rej.: 698 z 26.04.1988[12].

Zobacz też

Przypisy

  1. Strona gminy, liczba ludności w dn. 31.12.2016 [dostęp 2020-10-24]
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1598 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. a b c GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Marta Sokół: Rys historyczny miejscowości w gminie Suraż. suraz.pl. [dostęp 2018-07-08].
  6. Michał Czykwin: Parafia świętego Jana Teologa w Białymstoku - Historia. bacieczki.cerkiew.pl. [dostęp 2018-05-12].
  7. Jerzy Hawryluk. Cerkiew prawosławna na Podlasiu przed Unią brzeską. „Над Бугом і Нарвою”. 2 (30), 1997. Związek Ukraińców Podlasia. ISSN 1230-2759 (pol.). [dostęp 2018-07-08]. 
  8. a b Stanisław Glinka: Atlas gwar wschodniosłowiańskich Białostocczyzny. Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1980, s. 50. [dostęp 2018-07-08].
  9. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych., t. T. 5, województwo białostockie, 1924, s. 19.
  10. Michał Sajewicz. Nasza mowa prosta, czyli o białorusko-ukraińskiej granicy językowej na Białostocczyźnie. „Над Бугом і Нарвою”. 3, maj-czerwiec 1992. Związek Ukraińców Podlasia. ISSN 1230-2759 (pol.). [dostęp 2018-07-08]. 
  11. Atrakcje Podlasia – Kaplica w Zawykach. [dostęp 2016-07-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-03)].
  12. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2021.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Podlaskie Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Podlaskie Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 54.50 N
  • S: 52.17 N
  • W: 21.45 E
  • E: 24.10 E
Powiat białostocki location map.png
Autor:
OpenStreetMap contributors
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Mapa powiatu białostockiego, Polska
Narew, Zawyki.jpg
Autor: Krzysztof Dudzik (User:ToSter), Licencja: CC BY-SA 3.0
Narew w Zawykach
Suraż (gmina) location map.png
Autor:
OpenStreetMap contributors
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Mapa gminy Suraż, Polska